تصویر برگزیده

جعفر گرزین، فرماندار گرگان:

باید آثار باستانی پنهان را آشکار و آثار آشکار را حفط کنیم

آرتنا: گرگان- اگر آنچه را امروز داریم، خوب حفط کنیم، می‌توانیم ادعا کنیم که فردا با برنامه‌ریزی و کار آکادمیک، می‌توانیم برای نسل جوان‌مان میراثی برجای بگذاریم.

zoom
باید آثار باستانی پنهان را آشکار و آثار آشکار را حفط کنیم

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، برای برپایی کارگاه «فهم معماری ایران-پنجره‌ای به گرگان» سازمان‌ها و اشخاص زیادی تلاش کرده‌اند. فرمانداری گرگان، هم یکی از نهادهایی است که نقش زیادی در برپایی این رویداد مهم فرهنگی و هنری داشته است. از همین روی، در دفتر فرمانداری گرگان حاضر شدیم و گفت و گویی با جعفر گرزین فرماندار محترم گرگان انجام دادیم.

- فرمانداری گرگان، یکی از نهادهایی است که نقش زیادی در برپایی کارگاه «فهم معماری ایران- پنجره‌ای به گرگان» داشته است. بهانه‌ی این همکاری چه بوده؟
به اعتقاد بنده، معماری گذشته‌ی یک کشور، عیار هنرمندی مردم آن سرزمین و منطقه و ترازوی توزین وزن علمی و هنری نخبگان آن سرزمین است. دست اندرکاران کارگاه «فهم معماری ایران» بعد از شوشتر به گرگان آمده‌اند. یعنی از جنوبی‌ترین نقطه به شمالی‌ترین نقطه کشور آمده‌اند. همان طور که آقای قاسمی هم در آئین گشایش گفت، در اصفهان تقریباً صد نفر متقاضی شرکت در این کارگاه بودند و حالا در گرگان، بیش از 1000 نفر. این استقبال برای ما بسیار حائز اهمیت است و این نشان می‌دهد که توانسته‌اند فهم معماری را در جامعه هدف، جا بیندازند.
متاسفانه گرگان هم برای ایران شناخته شده نیست. بنابراین این کارگاه فرصتی است برای سیاحان و گردشگران تا بیایند و بافت قدیم گرگان را که در دولت نهم و دهم خدمات ارزنده‌ای در آن ایجاد شده، ببینند. نکته‌ی مهم‌تر این که این کارگاه به یک فرصت مطالعه، بررسی و پژوهش برای نشان دادن گوشه‌ای از تاریخ این سرزمین به مردم تبدیل شده است. ما نیز از دانشگاه‌ها، آزاد و جامع، خواسته‌ایم که بخشی از کار عملی‌شان را به مطالعه و پژوهش بافت معماری ماندگار گرگان و استان اختصاص بدهند. من خیلی دوست دارم که در کشور، برای حفظ معماری شهرها یک معاونت حفط و نگهداری در استانداری و یک شهرداری مستقل و شهردار منتصب وجود داشته باشد. دلیل این که می‌گوییم انتصابی باشد این است که کار، تخصصی است. باید شهردار منتصب باشد تا از استاندار حمایت ببیند و قدرت و ضمانت اجرا داشته باشد. برگزاری هر چه بهتر این کارگاه، مستلزم این است که آقای قاسمی و دوستان در کمیسیون‌های مجلس وارد بشوند تا خلاها و نارسایی‌های قانونی و ابهامات را برطرف کنند. خیلی از قوانین و قواعد شهرداری، به عنوان یک سازمان مردم نهاد، متناسب با سلایق و نظرات شورای شهر است. البته منظور ما از شهرداری مستقل، این نیست که خدمات شهردار و دوستانشان را زیر سوال ببریم. بلکه ما نگران آینده‌ی آنچه امروز داریم، هستیم و این تعارف‌پذیر نیست.
در ارتباط با اعتبارات سالانه، ما باید اعتبارات بیشتری داشته باشیم. امسال در برنامه‌ای که برای سال 90 تنظیم کرده‌ایم، اعتبارات ویژه‌ای برای حفظ، نگهداری و بازسازی این میراث تاریخی در نظر گرفته‌ایم.

- برگزاری این کارگاه چه محاسنی برای شهر گرگان دارد؟
این کارگاه، فرصتی است برای جوانان معمار و مدیران اجرایی دست اندرکار ما که گرگان خودشان را بشناسند. در این کارگاه می‌توانیم با الفبای معماری آشنا شویم. باید به جای این که برای از دست رفته‌هایمان حسرت بخوریم، آنچه را داریم، حفظ کنیم. یکی از نتایج این کارگاه این بود که قرار شده ساختمان تقوی، مرکز اسناد تاریخی باشد و البته به صورت هیئت امنایی اداره شود و سعی می‌کنیم به جای قرار گرفتن در اختیار جریانات سیاسی، در اختیار یک تفکر معماری با نظارت دولت قرار بگیرد تا انشاالله بتوانیم در نهادینه کردن، نظام‌مند کردن، شفاف نمودن ابهامات و تقویت کردن قائده‌ی کار تاثیرگذار باشیم.

- شما به عنوان فرماندار گرگان، که می‌توانید نمونه‌ای برای دیگر شهرها باشید، چه صحبتی با فرمانداران شهرهای کشور دارید؟ چه نگاهی به برگزاری چنین رویدادی، در کهن شهر گرگان، دارید؟
البته من به وسعت عقیده و علاقه‌ای که نسبت به میراث ماندگار معماری دارم، از عملکرد خودم راضی نیستم. چون دیر مطلع شدم. از دست اندرکاران می‌خواهم که در هر شهر، اول فرماندار را توجیه کنند. من شخصاً به خاطر اشتیاقی که داشتم، بدون این که بدانم متولی کار چه کسانی هستند، درخواست کردم که دوستان بیایند و در جلسه‌ی شورای اداری ما شرکت کنند. از مسئول روابط عمومی‌مان هم خواستم، کمال همکاری را با کارگاه داشته‌باشند. من پیشنهاد می‌کنم چارتی داشته باشید و فرماندار از طرف معاونت عمرانی، وظیفه مندی خودش را بداند. ما سوال می‌کنیم: چه داشتیم، چه داریم و چه خواهیم داشت یا باید باشد.
چه داشتیم؛ خیلی چیزها بود. در گرگان، تورنگ تپه مجاورت 10 کیلومتری گرگان و قدمت آثار مکشوفه ی آن که حالا نگین انگشتری موزه لوور فرانسه است، نشان می‌دهد که تمدن استرآباد 2500 ساله نیست و این قدمت به بالای 5 تا 8 هزار سال می‌رسد. این میراث متعلق به تمام مردم ایران است؛ چه آنها که در ایران هستند و چه آنها که در خارج از کشور. آنها که در خارج از کشور هستند، با دیدن این آثار به داشتن چنین پیشینه تاریخی مباهات می‌کنند. ما باید با استفاده از ابزار پیشرفته روز، نقطه نقطه ایران را کشف کنیم. آثار پنهان را باید آشکار و آثار آشکار را حفط کنیم. نباید برای میراث فرهنگی کلیات را واگذار کنیم تا با مامویت عریض و طویلی که این سازمان دارد، سلیقه‌ای برخورد کند. باید وظایف را تخصصی و به مراکز تحقیقاتی پژوهشی دانشگاهی و نه دستگاه‌‎های دولتی و اجرایی واگذار کنیم. اگرچه مراکز دانشگاهی هم مرتبط با دولت هستند اما باید این تعامل را عمق ببخشیم و به نخبگان واگذار کنیم.
اگر می‌خواهیم ادعا کنیم که پیشینیان ما دارای تاریخ 5 تا 8 هزار ساله بوده‌اند، باید به صورتی رفتار کنیم که آیندگانمان هم بتوانند همین ادعا را داشته‌باشند. باید آنچه را که داریم، به جوانان‌مان معرفی کنیم. تا نه غبار زمانه رویش بنشیند و نه علف‌های هرز بالای ناودان، آنها را بپوساند. و در مرحله‌ی بعد، نوبت به برنامه ریزی و طراحی می‌رسد.

- نظرتان درباره‌ی وضعیت معماری و شهرسازی کشور چیست؟
من از وضعیت معماری داخل کشور و داخل استان‌مان به شدت ناراضی و نگرانم. ما چیزی به عنوان معماری ایرانی و انقلابی نداریم. ساخت و سازها، ناموزون، نامتقارن و نامطلوب است. اصلاً درست نیست. ما چه تعریفی برای 50 سال آینده داریم؟! پس باید آنچه را دیدیم، در دستور کار قرار بدهیم و برای 50 سال دیگر ارائه كنيم.  اگر بخواهیم چیزی برای آینده بسازیم، لازم است که قوانین و مقررات‌مان هم به روز باشد.
اگر گرگان حائز اهمیت است ،علت این است که ما در گنبد بزرگترین برج آجری جهان را داریم، این متعلق به ما گرگانی‌هاست. من حسرت می‌خورم که چرا باید ساختمان‌های بلند و مرتفع، این نماد زیبا و چشم نواز را بپوشانند، حبس و زندانی کنند. باید گنبد را از پیرامون و دیواره‌ی این برج جهانی دور کنیم و این مستلزم قوانین و مقررات است. اگر آنچه را امروز داریم، خوب حفط کنیم، می‌توانیم ادعا کنیم که فردا با برنامه‌ریزی و کار آکادمیک، می‌توانیم برای نسل جوان‌مان میراثی برجای بگذاریم.

- چه مواردی باعث شده که وضعیت معماری شهرها آن طور که شما می‌خواهید نباشد؟
از نکات منفی که در جامعه امروز ما وجود دارد، این است که معماران ما به دنبال تجارت دانش می‌روند. این عیب است که همه‌اش به دنبال ساخت و ساز و بساز و بفروش باشند. شما سوال کنید در شهرداری گرگان، چند نفر معمار کار می‌کنند. بعد سوال کنید در این سال ها، چرا بخش معماری نداریم ؟، چه کرده اند ؟. همین جا، جای گلایه‌ی من هم باز خواهد شد.
من یک مورد را به شما بگویم. یک ایرادی که در مرکز هست، این است که در مراکز تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز باید کارگاه فهم معماری گرگان را شکل بدهید. استان نوپایی داریم که سال 77 آغاز به کار کرد. برای نمونه در سایت استانداری ساختمان‌های خوبی ساخته شد اما یکی از این ساختمان‌ها که عمرش به 5 سال هم نمی‌رسد، سال گذشته، از شدت طوفان، آسیب دید. علتش این بود که طراحش کسی نبود که به شرایط آب و هوایی استان گلستان آشنا باشد. چنین کارگاهی را باید در مراکز تاثیرگذار آن گونه نفوذ بدهید و عمق ببخشید که فهم معماری در سازمان‌های تاثیرگذار، نهادینه شود. باید در طراحی ساختمان‌ها شرایط اقلیمی را در نظر گرفت. حتی در قدیم فرهنگی وجود داشت که ساختمان‌ها را «رو به قبله» یا «رو به امام رضا» می‌گفتند به جای این که بگویند شمالی-جنوبی یا شرقی-غربی.
در انتها من یک باردیگر از آقای قاسمی و دوستانش صمیمانه تشکر می‌کنم.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید