ماه رمضان
تصویر برگزیده

محسن مطلق/ نویسنده کتاب طنز جنگی «مگیل»

هر آدمی می تواند یک «مگیل» داشته باشد

آرتنا: آرت نا: طنز چیزی نیست که صرفا خواننده را بخنداند بلکه باید او را به تفکر وا دارد و حتی در پشت خنده او را بگریاند.

zoom
هر آدمی می تواند یک «مگیل» داشته باشد

گفت و گو: سمانه سعادتیان

به گزارش خبرگزای هنر «آرتنا»، محسن مطلق که به عنوان نویسنده طنز جنگ شناخته شده است متولد 1348، در نوجوانی برای اولین بار به جبهه های جنگ رفت و تحت تاثیر آن فضا تا پایان جنگ در جبهه ماند. وی بعد از جنگ در دانشگاه علم و صنعت تهران طراحی صنعتی خواند و گاهی نیز به موسیقی و نواختن نی رو می آورد.
مطلق کار نوشتن درباره جنگ را با کتاب «زنده باد کمیل» آغاز کرد و آخرین اثر چاپ شده ی وی داستان طنز«مگیل» است.
محسن مطلق بردایمان، مخمل یادها، سفرنامه جنگ، نگاه شیشه ای، مهاجر مهربان، یک روز یک مرد، مهاجر کوچک (درباره شهید دقایقی)، یادگار ( داستان زندگی شهیدان واعظی و جعفریان)، شهید آوینی (داستان نوجوانان)، دو داستان نگهبان کوچک ( درباره شهر سرپل ذهاب) و درخت تنها (درباره شهر مهران) در مجموعه قصه های شهر جنگی، آنجا که من بودم، «بهروز» (زندگی نامه داستانی شهید بهروز مرادی و روایت فتح خرمشهر) که بعد از ترجمه ترکیه ای به «داستان یک مقاومت» تغییر اسم یافت، مرغابی های دریاچه ماهی ( زندگی نامه داستانی برادارن شاداب)، زندگی نامه شهید دقایقی و زین الدین در مجموعه ی قصه فرماندهان و «جاده های خلوت جنگ» کاندید کتاب سال را در کارنامه ی خود دارد.
کتاب طنز مگیل حیطه طنز جنگ و به شیوه ی «من راوی»، روایت قاطری به همین نام است که به همراه چند استر، تسلیحات لازم را به نیروهای مستقر در خط مقدم می رسانند. این قاطر که از کمین نیروهای دشمن جان سالم به در می برد، موظف می شود یک رزمنده را که نه می  بیند و نه می شنود را به نیروهای خودی برساند...
«مگیل» در ژانر جنگی، متفاوت با سایر نوشته های مطلق، به سفارش و حمایت دفتر طنز حوزه هنری و توسط انتشارات سوره مهر در 80 صفحه به چاپ رسیده است و در حال ترجمه به زبان انگلیسی است.


گفت و گویی کوتاه در مورد «مگیل» با محسن مطلق انجام شد که ماحصل آن را در ذیل می خوانید:

 علت شخصیت پردازی یک قاطر به عنوان شخصیت اصلی داستان و تحت عنوان «مگیل» چیست؟
«مگیل»  قاطری است که در مناطق غرب کشور بار جا به جا می کند. «مگیل» در طنز انعطاف پذیری بالایی دارد و می تواند به جای هر شخصیتی دیده شود. هر آدمی می تواند یک «مگیل» داشته باشد. «مگیل» در واقع همان کسی است که آدم ها عنان زندگی خود را به دست او می سپارند اما او توانایی رساندن آنها به سر منزل مقصود را ندارد.
ایهام داستان همین است. آدم که خود اشرف مخلوقات است وعقل و هوش دارد، مجبور است به دلیل ندیدن و نشنیدن به «مگیل» اعتماد کند تا او را به نیروهای خودی برساند و در واقع از مهلکه نجات دهد.
خواننده خود می فهمد که این کاری فراتر از طنز است. طنز چیزی نیست که صرفا خواننده را بخنداند بلکه باید او را به تفکر وا دارد و حتی در پشت خنده او را بگریاند. کارهای طنزی که به تازگی دیده می شود اغلب جنبه ی فکاهه و شوخی دارند و هدفشان مفرح نمودن اوقات خواننده و بیننده است و نتیجه آن با طنز به معنای واقعی متفاوت است.

درونمایه ی «مگیل» چیست؟
«مگیل» به دلیل نوع شخصیتی که دارد خواننده را به شخصیت خود وی ارجاع می دهد. خواننده با هر شخصیت، درونمایه ی این داستان را هم کیش خود می بیند. حتی فردی که هیچ تیپ سیاسی، اجتماعی، نظامی و یا فرهنگی ندارد «مگیل» را در دایره ی زندگی شخصی خود می یابد و آن را با کسانی که در زندگی راه دروغ و خطا نشانش داده است در ذهن مجسم می کند. اگر خوب دقت کنیم، می بینیم مگیل اطراف همه ی ما وجود دارد.

چقدر نگارش مگیل به طول انجامید؟
داستان «مگیل» بصورت داستان کوتاه 10-15 صفحه ای همراه با 9 داستان دیگر در مجموعه ای به نام «آنجا که من بودم» که توسط انتشارات بنیاد شهید چاپ شده است. دوستان نویسنده مرا به طویل کردن این داستان ترغیب کردند و من نیز به آنها لبیک گفتم  و حاصل داستانی 80 صفحه ای است که نتیجه ی آن با نتیجه ی داستان کوتاهش کاملا متفاوت است.

چه نیازی در جامعه دید که منجر به نگارش چنین داستانی طنز گونه از جنگ شد؟
این داستان از آنجا قابل تامل است که تعداد آثار منتشر شده در حوزه جنگ که زبان و بیانی طنز گونه داشته باشند، بسیار کم هستند و انتشار چنین آثاری می‌تواند فضا را برای طنز پردازی در این عرصه فراهم کند.
با وجود ملاحظات عدیده و بی شماری که در طنز جنگ وجود دارد نویسندگان باید بیشتر به آن بپردازند. هرچند درون محیطی خشک و خشن چون جنگ طنز پردازی کاری دشوار است اما سوژه های فراوانی در این گونه ی ادبی وجود دارد که می تواند ذهنیت های کلیشه ای در مورد جنگ و دفاع مقدس را از ذهن مخاطبان خارج کند و نشان دهد که در جبهه های جنگ به جز نماز و راز و نیاز و حمله به دشمن و دفاع از میهن، اتفاقات دیگری نیز رخ می داده است.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید