تصویر برگزیده

محمد پوروهاب در گفتگو با «آرتنا»:

جشنواره ها دنبال مخاطب خودشان باشند

آرتنا: آرتنا:تصویرگری نقشی اساسی در تولید کتاب برای کودکان و نوجوانان دارد که متاسفانه دیده نشده و نمی شود.

گفت و گو: حامد حامدی

به گزارش خبرگزای هنر «آرتنا»، محمد پوروهاب از شاعران کودک و نوجوان نسل دوم بعد از نقلاب به حساب می آید او کمتر از 30 سال است که مسئول صفحه ی شعر مجله ی سلام بچه هاست. مجله ای که هرچند از دوران اوج خودش فاصله گرفته اما هنوز به خاطر برگزاری جشنواره ی کتاب سال کودک و نوجوان از نشریات تاثیر گذار محسوب می شود .پوروهاب آدم قاطعی است و می گوید :جشنواره ها  اگر ادعای اهمیت دادن به حوزه ی کودک و نوجوان را دارند باید تمام بخش هایش را ببینند نه تنها ادبیاتش را! و چه بهتر است که هرجشنواره ای وظیفه خودش را بشناسد و کار خودش را بکند .
درنمایشگاه مطبوعات فرصتی دست داد تا با او گفت و گویی صمیمانه داشته باشیم .
توجهی که در این سال ها به ادبیات کودک در جشنواره های مختلف شده است را چگونه می بینید؟
هر جشنواره ای باید وظیفه خودش را بداند لزومی ندارد که در جایزه جلال و پروین و... جایزه ای برای ادبیات کودک در نظر گرفته شود .همان طور که ما در جایزه سلام بچه ها کتاب های بزرگسال را نمی بینیم و کاری تخصصی انجام می دهیم.اگر هر جشنواره ای دنبال نیاز مخاطب خودش باشد خیلی بهتر است .
 
یعنی شما مخالف این توجه هستید؟
ببینید وقتی در کتاب فصل و سال و ... به سی چهل نفر در شاخه های بزرگسال جایزه می دهند و سهم کودک در آنها تنها یک نفر است چگونه می شود گفت به کودک ونوجوان توجه شده است ؟
 

پس توجه یعنی چه ؟چه طور می شود به کتاب هایی که در شاخه کودک و نوجوان تولید می شود توجه کرد !؟
باید همه ی بخش ها را بررسی کرد درست مثل کتاب بزرگسال از تصویرگری گرفته تا زندگی نامه و شعر و داستان و ... . حرف من این است که به حوزه ی کودک ونوجوان توجه کامل شود .برای کودک و نوجوان تنها کتاب شعر و داستان که تولید نمی شود. مساله این است که کتاب های علمی و تاریخی و ... در این جشنواره ها داوری نمی شوند . ضمن این که تصویرگری نقشی اساسی در تولید کتاب برای کودکان  و نوجوانان دارد که متاسفانه دیده نشده و نمی شود.
 

اول اینکه چه باید کرد و بعد فکر نمی کنید همین که لااقل بخشی از کتاب ها ی کودک دیده می شود خودش حرکتی به جلو است؟
در مورد سوال اول نظر من این است که باید این دو حوزه را کاملا از هم جدا کنند. حتی برنامه ی تقدیر از برگزیدگانشان هم باید از هم جدا شود. و اما سوال دوم: سابقه ی جشنواره ها نشان داده که زمانی که تازه می خواهند به شکوفایی برسند تعطیل می شوند. تنها جشنواره ماست که 13 دوره برگزار شده. مثلا جشنواره سروش نوجوان تعطیل شد و جشنواره ی کانون هم دو سالانه است. اگر جشنواره های تخصصی کودک و نوجوان خودشان حرکتی به جلو داشتند دیگر نیازی به دیگر جشنواره ها نبود که بخواهند برای کودک و نوجوان بخشی ویژه و آن هم ناقص اختصاص دهند .
 

درواقع منظور شما این است که چون توجهی ناقص می شود بد است !
دقیقا. اگر می خواهند ادعا کنند که به کودک و نوجوان اهمیت می دهند باید کل حوزه ی کودک و نوجوان را ببینند نه تنها ادبیاتش را .
 

به هر حال این جشنواره ها با همه ی خوبی و بدی اش برگزار می شود. تاثیر گذاری جشنواره ها را بر جامعه چه طور می بینید؟
جواب من شاید ربطی به سوال شما نداشته باشد ! اما بی ربط هم نیست من ناراحت می شوم وقتی می بینم در جشنواره هایی که اهمیت زیادی دارند، کتاب ها و در واقع نویسنده ها را به خودی و غیر خودی تقسیم می کنند. اگر ما نیتمان تشویق نویسندگان است و کتاب را به عنوان اثری هنری و فرهنگی داوری می کنیم پس دیگر این حزب بازی ها معنا ندارد .ما باید اثر را داوری کنیم. همین اتفاقات در جوایز و جشنواره ها باعث می شود نویسنده نگاه خوبی نسبت به عوامل برگزار کننده نداشته باشند و از آنها و چنین فضاهایی فاصله بگیرند .
 

شما خودتان دبیر جشنواره ی سلام بچه ها هستید ...
یک چیز را یادم رفت بگویم چیزی که شاید لازم باشد گفته شود. ما در جشنواره ی خودمان نگاهی تشویقی و ترغیبی به آثار رسیده داریم و و سعی ما این است که جوانی را که در این راه زحمت کشیده و با کلی ذوق و شوق کتاب خوبی چاپ کرده را تشویق کنیم ولی متاسفانه در بیشتر جشنواره ها این اتفاق نمی افتد. ما در این سال ها به افرادی جایزه داده یم و برگزیده شان کرده ایم که اصلا تشکیلات ما را قبول نداشتند و برایشان تعجب آور بود که ما آنها را به عنوان برگزیده انتخاب کردیم ! همین اتفاق باعث تغییر نظرشان نسبت به ما و مجموعه وجشنواره ما شد .
 

شما دبیر جشنواره سلام بچه ها هم هستید مشکل داوری های جشنواره ها را چه می بینید؟ بهتر بگویم داور و داوری باید چه ویژگی ای داشته باشد؟
داور باید منتقد باشد. کارشناس رشته ای باشد که داوری می کند . در یکی از این جشنواره ها تصویرگری را داور بخش ...گذاشته بودند که برای من و خیلی ها ی دیگر جالب بود ! اما مهمترین ویژگی داور انصاف است. داور علاوه بر سواد و آگاهی در رشته اش باید آدمی منصف باشد. داوری درست مثل قضاوت است هم باید جوابگوی خدا باشد و هم مردم . 
 

بد نیست سری به شعر بزنیم .چیزی که من در شعر های موضوعی ای که چاپ می شود می بینم ، این است که کیفیت خوبی ندارند.چرا ؟
راستش را بخواهید به خاطر این است که نویسندگان ما برای ناشر می نویسند نه برای دل خودشان لاجرم بر دل نمی نشیند و همینی که شما گفتید می شود . در واقع نویسندگان یا به سفارش ناشر یا به خاطر این که می دانند انتشاراتی ها راحت تر چنین موضوعاتی را چاپ می کنند از چنین موضوعاتی  می نویسند. نمونه اش هم تعداد زیاد قصه هاو شعر ها برای 14 معصوم است. امسال ما در داوری جشنواره خودمان 50 کتاب چاپ شده در حوزه ی مذهب را خواندیم و به سختی 3 اثر را انتخاب کردیم . متاسفانه نویسندگان ما در این حوزه –دینی و مذهبی – وقت نمی گذارند . واقعا چرا نویسنده ای که حرفه ایست و قدرت و توانش را دارد که اثری خوب و تاثیر گزار بنویسد این کار را نمی کند؟ واقعا روی این موضوع باید کاری کارشناسی شود .
هرچند یکی از دلایلش شاید این باشد که نویسنده از این راه باید هزینه ی زندگی اش را تامین کند. مثلا اگر برای نوشتن یک رمان مذهبی مثلا 3 سال وقت بگذارد رمان خوبی از آب در می آید . اما به خاطر این که هزینه هایش تامین نمی شود مجبور است کار را 3 ماهه سر هم بندی کند ،تحویل بدهد و برود سر کاری دیگر. ضمن این که چون برای ناشر فرق نمی کند این کتاب چه کیفیتی دارد حق التحریرش هم فرق نمی کند .
 

همین چند روز پیش جایزه ی کتاب گام اول به پایان رسید و مجموعه ی شعر آقای تولایی به عنوان کتاب برگزیده انتخاب شد. با توجه به این که این کتاب مجموعه ای از شعر های سپید یا آزاد ایشان برای نوجوانان بود، فکر می کنید شعر سپید برای نوجوانان و کودکان جایگاهی دارد؟
اتفاق مهم در شعر های آقای تولایی مضمون پردازی های خوب است و با توجه به این که این مجموعه برای نوجوانان است زاویه ی دید ها کاملا نوجوان است. ولی به نظر من فرم و زبان بیشتر جوانانه است تا بزرگسال.
اما در شعر کودک ، وزن در شعر کودک مساله ای اساسی است و نمی توان آن را از شعر کودک گرفت. به نظر من تجربه هایی که در شعر سپید برای کودکان شده شعر ها بیشتر شبیه طرح و کاریکلماتور است تا شعر!

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید