تصویر برگزیده

کبری بابایی در گفتگو با «آرتنا»:

نویسنده آزادی عمل می خواهد

آرتنا: آرتنا: نوشتن از چیزهایی که کودک تجربه اش را ندارد، گاهی باعث باز شدن افق های تازه ای در ذهن او می شود و جهانش را با دیدی باز تر می بیند.

گفت و گو: حامد حامدی
به گزارش خبرگزای هنر «آرتنا»، تامین و در دست گذاشتن منابع به معنای سفارش دادن به نویسنده نیست. نویسنده به آزادی عمل احتیاج دارد. اما یادمان باشد  نوشتن از دفاع مقدس قداست دارد و برکاتش را کسانی متوجه می شوند که در این حوزه قلم زده اند.
این حرف پایانی کبری بابایی بود. شاعر جوانی که اولین کتابش نامزد دریافت کتاب سال جمهوری اسلامی شد و چند ماه بعد همان کتاب برگزیده جایزه ی پروین .
بابایی که سال گذشته برگزیده اول جشنواره فجر شد یکی از سه داور جایزه کتاب سال دفاع مقدس در حوزه ی شعر کودک و نوجوان بود .

شاید این سوال را باید آخر می پرسیدم اما از اول می رویم سراغ آخر کار!
 چه دلیلی دارد برای مخاطب کودک و نوجوانی که جنگ را تجربه نکرده از جنگ نوشت؟

اول این که با جمله ی «باید برای کودک از چیزهایی که تجربه اش را دارد نوشت» موافق نیستم . اتفاقا نوشتن از چیزهایی که کودک تجربه اش را ندارد ، گاهی باعث باز شدن افق های تازه ای در ذهن او می شود و جهانش را با دیدی باز تر می بیند.
بعد هم ، دفاع مقدس علاوه بر جنبه های ارزشی اش جنبه ای تاریخی دارد و به این دلیل باید در حافظه ی کودکان ما بماند.

اگر کودک و نوجوان را از نظر سنی تقسیم کنیم چه طور؟ آیا می شود برای کودک از چنگ نوشت؟
دوره ای هم مطرح بود که نباید برای کودکان از مفاهیمی مثل مرگ نوشت اما دیدیم که نوشتند و هیچ اتفاقی هم نیافتاد و بد آموزی ای هم نداشت. در نوشتن برای کودکان علاوه بر مخاطب شناسی چگونه نوشتن مهم است.
وقتی کودکان در سنین پایین دعوا را تجربه می کنند پس معنی جنگ و دفاع را به خوبی می فهمند. برای کودکان باید از مفاهیم جنگ نوشت، مثلا باید به کودک یاد داد که حرف حق را بگوید هرچند حق با خودش نباشد .
با این رویکرد برای کودکان کارهایی شده اما هیچ کدام از آنها شعرهای خاص و ویژه ای نیستند .

میزان ارتباط مخاطب  با آثار دفاع مقدس چگونه است ؟! چه عواملی باعث اشتیاق نشان دادن یا ندادن کودک و نوجوان به این آثار می شود؟
من چون خودم ارتباطی مستقیم با کودکان دارم، بارها تجربه کرده ام و دیده ام بچه ها به هر اثری که خلاقانه باشد جذب می شوند. موضوعش هر چه می خواهد باشد و در هر حوزه ای.
متاسفانه وجود کتاب های بازاری در حوزه ی مذهب و دفاع مقدس کودکان ما را نسبت به چنین موضوعاتی شرطی کرده است . به گونه ای که اگر کتاب خوب هم به مخاطب برسد آن را پس می زند. دلیلش هم واضح است، چرا که کودک تا قبل از آن کتاب خوبی با موضوعاتی این چنین نخوانده و ندیده است.

شاید جواب این سوال نظری کاملا شخصی باشد با این وجود کدام ویژگی دفاع مقدس برای مخاطب کودک و نوجوان اهمیت و جذابیت بیشتری دارد؟
فکر کنم دنیای کودکانه ی جنگ در واقع دنیای کودکانه ی، بچه های جنگ اهمیت بیشتری دارد. کودکان دوست دارند از اتفاقاتی که برای کودکان در جنگ می افتاده و می افتد بخوانند و بدانند، چرا که با آنها همزادپنداری می کنند و به سادگی می توانند دنیای کنونی خودشان را با دنیای آنها مقایسه کنند و خودشان را در آن موقعیت ها فرض کنند .
به نظرم موضوع دیگری که برای کودکان جذاب است اتفاقاتی از جنگ است که تا کنون ادامه دارد. این موضوعات به خاطر ملموس بودنشان برای کودکان جذابند .

در صحبت هایتان گفتید که وجود کتاب های بازاری به خاطر نازل بودن کیفیتشان مخاطب راشرطی کرده اند . این یعنی انتشار کتاب های بازاری بیشتر از کتاب های جدی است،درست است؟
بله . متاسفانه توزیعی بهتر از کتاب های فاخر هم دارند.
 یک معنی دیگرش هم این است که نویسندگان حرفه ای ما ،در ایبن حوزه کم کارند .یا شاید اینطور هم بشود گفت که شاعران پر کار ما موضوعی مثل دفاع مقدس را جدی نمی گیرند و کارهایی کم کیفیت را ارائه می دهند .حالا برای تقویتش چه باید کرد ؟
فکر می کنم موضوعاتی مثل دفاع مقدس باید به دغدقه ای برای شاعر و نویسنده باشد ولی متاسفانه آنقدر که اهمیت دارند – حتی مفاهیم مذهبی و دینی که دفاع مقدس جزیی از آن است – دغدقه ی ما نشده اند. به همین خاطر است که جا برای کتاب های بازاری باز شده است .

این دغدقه را چه طور باید ایجاد کرد ؟
این اتفاقی فرهنگی است و باید روی آن کار کارشناسی صورت بگیرد.
اماچیزی را باید قبول کرد و آن این است که «موضوعی» نوشتن بسیار سخت تر از نوشتن کارهای آزاد است .حالا شما این سختی را اضافه کنید به دشواری پیدا کردن منبع و مشکلات معیشتی . بعد وقتی موضوع چیزی مثل دفاع مقدس می شود خط قرمز ها هم بیشتر می شود و دیگر جایی برای جولان نمی ماند .
مثلا کانون پرورش فکری به این نتیجه رسیده است که باید به چاپ رمان برای نوجوانان توجه بیشتری کند .به همین خاطر تعدادی از نویستدگان را جمع کرده و با تامین امکاناتی خواسته تا آنها این کار را بکنند .
شاید برای دفاع مقدس هم بشود چنین کاری کرد .تامین منابع و در دسترس گذاشتن منابع به معنای سفارش  دادن به نویسنده نیست .نویسنده به آزادی عمل احتیج دارد .
 اگر بخواهیم شعر کودک و نوجوان دفاع مقدس را در گذر این 30 سال نگاه کنیم چه می بینیم ؟
در سال های جنگ شاعری که برای دفاع مقدس می سرود ،شاعری بود که دغدقه ای اجتماعی داشت و در واقع شعر ناب اجتماعی می سرود .شعر اجتماعی در آن دوره در اوج خودش به سر می برد ولی چنین شعر نوشتن امروزه کم رنگ تر شده و متاسفانه دچار تکرار شده ایم .

 و دلیل به تکرار رسیدن؟
شاید به خاطر این است که متولیان خاصی دست به انتشار  کتاب هایی با موضوع دفاع مقدس می زنند و سلیقه ی خود را به نویسنده و بعد مخاطب تحمیل می کنند و بعد می شود داستان همان کتاب های بازاری و زرد و ...  .تازه تعداد قابل توجهی از این انتشاراتی ها ی خاص هم انتشاراتی به معنای حرفه ای نیستند .مثلا امسال یک انتشاراتی 30 عنوان کتاب شعرکودک و نوجوان با موضوع دفاع مقدس شرکت کرده بود از شاعری که حتی قافیه را هم درست نمی شناخت ! این یعنی بحث قبلی مان در مورد کتاب های بازاری !

و حرف آخر ؟
نوشتن از چیز هایی مثل دفاع مقدس و مفاهیمی الهی قداست دارد و برکاتش را کسانی متوجه می شوند که در این حوزه قلم زده اند .

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید