ماه رمضان
تصویر برگزیده

علی سپهر افغان در گفتگو با «آرتنا»:

کمیک استریپ گونه ای نوشتاری است

آرتنا: آرتنا: بنده اعتقادم این است که کمیک تنها شیوه ای برای تصویر ساختن نیست بلکه درصدی گران از ادبیات و شیوه ی نوشتار را در خویش داشته و عرضه می کند.

zoom
کمیک استریپ گونه ای نوشتاری است

گفت و گو: حامد حامدی

به گزارش خبرگزای هنر «آرتنا»، محمد علی سپهر افغان مسئولیت بخش کودکان روزنامه سلام را برای پنج سال متوالی به عهده داشت و نشریه ساحل کودک و نوجوان را پایه ریزی و منتشر کرد که اولین نشریه کمیک ایرانی محسوب می شود. او دارای هشت تالیف برای کودکان و دو تالیف برای بزرگسالان است. سپهر افغان دارای کارشناسی ارشد تصویر سازی از دانشگاه آزاد تهران بوده و هم اکنون مشغول تدریس در دانشگاه های پایتخت است. از وی در نشریات حدود 200 داستان کوتاه کودکان به چاپ رسیده و تصویرسازی بسیاری از نشریات کودکان و نوجوانان بر عهده ی وی بوده و از جوایز کشوری او می توان به جایزه اول پنجمین جشنواره مطبوعات در رشته تصویر سازی و جایزه اول جشنواره مطبوعات دفاع مقدس را بر شمرد. از مجموعه اشعار او راه به روایت عاشق نابینا و ناگفته های شهر صبور می توان اشاره کرد. مجموعه داستان های کمیک استریپ او برای نوجوانان با عنوان «ماجرای مبارزان» در سیزدهمین جشنواره کتاب سال دفاع مقدس مورد تقدیر قرار گرفت.

- شما را بیشتر به تصویرگری می شناسیم. چه شد که داستان «ماجرای مبارزان» را نوشتید؟
 کمیک استریپ یک نوع قالب روایی است که می توان به جرات آن را گونه ای نوشتاری نیز دانست. بنده اعتقادم این است که کمیک تنها شیوه ای برای تصویر ساختن نیست بلکه درصدی گران از ادبیات و شیوه ی نوشتار را در خویش داشته و عرضه می کند. به طور مثال کمیک های بدون گفتاری وجود دارند که برای ما روایت می کنند بدون نوشتار. پس می توان گفت ادبیاتی که در این گونه روایت وجود دارد به راستی همان ادبیات تصاویر است.
بنده معتقدم که اندیشه های انسانی بی نظیری در جنگ جریان داشت که اندک اندک به فراموشی سپرده می شوند . این اخلاقیات بایستی پایدار بمانند. بارها پیشنهاد کرده ام کار گروهی در بنیاد حفظ آثار یا انتشارات سپاه یا ارتش عهده دار مصور ساختن و نشر این ادبیات بشوند و بنده هم در کنار این گروه ها خدمتی انجام بدهم. اما استقبالی از این جریان تا کنون نشده و تنها با یاری بنیاد حفظ آثار، کتاب «ماجراهای مبارزان» به نشر رسید که بنده از تیراژ اول راضی نبودم و برای عمل کنندگی کتاب معتقدم بایستی «ماجراهای مبارزان» در سطح گسترده تری چاپ و منتشر شود.

- چرا کتابتان را با نشری که تخصصا کار کودک و نوجوان انجام می دهد منتشر نکردید؟
هیچ انتشاراتی حاضر به فعالیت در مورد داستان های جنگی نیست. اغلب افکار منفی راجع به جنگ دارند و بدون مطالعه کتاب جواب رد می دادند. سر انجام به سراغ مردانی رفتم که خود دلسوخته جنگ بودند. جناب آقای سید ضیا ء الدین شفیعی و زنجانی را شایسته ی سپاس می دانم.

- شما شاعر هستید و تصویرگر و داستان نویس.علاقه تان به کدامشان بیشتر است و کدامشان سخت تر است؟
 هر سه را دوست دارم. چون از دلایل اصلی زندگی من هستند. هر سه برایم راحت هستند اگر شرایط زندگی بر وفق مراد باشد. اگر هم شرایط سخت و رنج آور شود، تصویر و داستان نویسی برایم ممکن نیست. در این گونه مواقع شعر است که به یاری ام می آید.

- ماهیت جشنواره های کتاب را چگونه می بینید؟ آیا سلیقه ای را به مخاطب القا نمی کنند؟
جشنواره های کتاب ماهیتا خوب هستند. اما جشنواره های خوانند گان هیچگاه برگزار نمی شود!

- این گروه، یعنی داستان کودک و نوجوان، کلا 5 برگزیده دارد که 3 تای آنها داستان نوجوان است. چرا؟
 سیاست های دوستان برگزار کننده را بنده نمی دانم شاید صلاح دانسته اند. فکر می کنم داستان  های جنگ برای کودکان زیاد قابل هضم نباشد. نوجوانان را بهتر می توان مخاطب دانست.

- فکر می کنید مزیت کار های کمیک استریپ در چیست؟
 شاید یکی از ویژگی های کمیک، گستردگی گروه های سنی مخاطب است. همین «ماجراهای مبارزان» را می توان مثال زد. این کتاب گروه های کودک و نوجوان و حتی دبیرستانی ها را نیز می تواند پوشش دهد. یکی از رموز موفقیت کارهای کمیک استریپ همین نکته ی فنی است.

- کتاب شما کمیک استریپ است. بهتر نیست تکلیفمان را با این واژه روشن کنیم؟! کمیک استریپ یعنی چه؟ واژه جایگزینش در فارسی چیست؟
می توان گفت کمیک استریپ یک واژه جهانی یا واژه ای جهانی شده است. جایگزین گزاشتن برای واژه های بین المللی وهمه گیر زیاد دلچسب نیست و بنده هم از جایگزینی این کلمه در فارسی بی اطلاعم. شاید بتوان همان واژه قدیمی مضحک قلمی را استفاده کرد. در تعریف کمیک استریپ هم می توان گفت همین کتاب «ماجراهای مبارزان» که در خدمت شما است تعریفی زنده از کمیک استریپ است. در این نوع کتاب ها بیش از هفتاد در صد روایت به عهده ی تصاویر پیاپی است. بنده در کتاب فنون خلق جذابیت در کمیک که در انتشارات سروش مراحل چاپ و نشر را می گذراند، کاملا این مقوله را تعریف کرده ام.

- در ایران چه نمونه های موفق کمیک خلق شده؟
مجله جدیدا دارد کارهایی انجام می دهد. در این نشریه البته تصویر سازان خوبی مشغول به کار هستند اما کمیک استریپ کار حرفه ای، بنده سراغ ندارم. یعنی کسی که بتواند تمامی اصول کمیک را که بسیار هم پیچیده و فنی هستند در کار پیاده کند و یک کار شش دانگ تولید کند. بنده معتقدم یک کمیک کار خوب، کارگردانی و دکوپاژ و داستان نویسی و ... را بایستی کاملا بداند.

- وضعیت نشریات ما در این زمینه چگونه است؟
فاصله ما با کمیک پیشرو زیاد است. بخش خصوصی توان سرمایه گذاری یا جرات آن را به دلیل ناشناخته ماندن این فن در نزد مخاطب ندارد. بخش دولتی هم کار تاثیر گذاری نداشته. هنوز داستان های هرژه (تن تن و میلو) در ایران حرف اول را  در چاپ و تیراژ و تاثیر بر مخاطب می زنند. ما نتوانسته ایم روی دست کارهای پنجاه سال پیش بلژیکی ها کاری انجام بدهیم.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید