ماه رمضان
تصویر برگزیده

اختصاصی آرتنا/

کاروانسرایی در قلب کویر

آرتنا: کاروانسرای زفرقند در 23 کیلومتری جنوب غرب اردستان در استان اصفهان قرار دارد و در روستای زفرقند در دهستان «برازوند» واقع شده است که از جاذبه های حیرت آور هنرمندان کویر نشین است.

zoom تصاویر ضمیمه شده به خبر
کاروانسرایی در قلب کویر

نوشته: مجتبی سمیعی/ باستان شناس / خبرگزاری هنر «آرتنا»

گفته می شود، نام قدیم آن «جوکنده» و یا «جوگند» بوده است.چرا که در قدیم یکی از واحدهای سپاهی در زمان ساسانیان بوده که فرماندهی آنها با گند سالار بوده است که گنده گلند یا کنده گلند به معنای حفره کن هم معنا کرده اند که نامش را از آن گرفته اند.
زفرقند جزء قدیمی ترین روستاهای ایران است که در راه ابریشم و جاده ترانزیتی بندر عباس قراردارد و شکل ساختار اجتماعی و موقعیت جغرافیایی و اقتصادی افرادی با مهارت و توانمند در زمینه های مختلف برای کاربرد های مورد نیاز زمان پرورش داده است. که یکی از دلایل آن تامین نیاز ها داخلی روستا بوده است. نجاران قابل و توانمند که با استفاده از مواد اولیه موجود در روستا همه نیازهای این مردم را ساخته و با توجه به ارتباط و تعامل با دیگر شهرها و یا کشورهای دیگر که از طریق کاروان ها بدست می آمد همچنان این مهارت بروز و توسعه می یافت.
 در صنعت نجاری اقلامی چون درب ، ابزار و استحکام دهنده های درب، قفل درب( کلندان ) نردبان، کرسی، چهار پایه، میز، صندلی، صندوقچه، پره های آسیاب آبی، پارو، وردنه خمیر، دستگاه بافندگی، چرخ های ریسندگی، پیلو ریسندگی، جلو بخاری، نرده های حفاظ و ... که همه از مواد اولیه موجود در محل ساخته می شد لازم به یادآوری است که ابزار ساخت از چند قلم تجاوز نمی کرد و مشکلات فراوانی برای سازندگان وجود داشت .
از هنرهای معماری همچون استفاده کردن سر پناهی بنام«سباط» در روستای زفرقند است. که بمنظور ایجاد فضای سر پوشیده در فصول گرم و سرد و بعنوان کار خیر برای اهالی و همچنین بدلیل عدم ایجاد گسترش و توسعه روستا از محدوده حصار اصلی روستا (که امکان توسعه وجود نداشته ) به ناچار برای بزرگ کردن منازل از سطح روی این سباط ها استفاده می نمودند.
از جذابترین جاذبه های ترویستی در قلب کویر ایران کاروانسرای زفرقند است که نوع پلان آن دو ایوانی است و قدمت آن به دوران صفویه بر می گردد در سمت چپ آن ورودی این کاروانسرا 6 سفره وجود دار و سمت راست این کاروانسرا به همین شکل می باشد .مصالح استفاده شده در این کاروانسرا سنگ وآجر می باشد آجرها بر روی پایه های سنگی ساخته شده است.این کاروانسرا بدون برج می باشد و اتصال دیواره ها بی واسطه شکل گرفته است در دو گوشه کنار درب ورودی کاروانسرا قوسی شکل است که نمایی زیبا به آن داده است.
دو سوی کاروانسرا هشتی دارد که 2 حجره وجود دارد. که دارای بخاری است و سقف گنبدی شکلی دارد که شکل زیبایی چون ستاره دارد که نشان از حضور الوهیت تعالی ابدیت وپایداریست و این باور هنرمندان این دیاراز گذشته های دور تا به امروز بوده است.
در داخل کاروانسرا در مقابل درب ورودی قسمت شاه نشین است که 4 حجره دارد. در سمت چپ و راست داخل کاروانسرا برای نگهداری شترها که کمتر در نمونه های دیگر کاروانسراها دیده شده است جایگاهی وجود دارد.که سفره های مخصوص چار پا داران و سفره های مخصوص بار انداختن موجود می باشد.در هر چهار گوش کاروانسرا آبریزگاه در نظر گرفته شده وستونهای قطور به پایداری این بنا کمک کرده است.
همچنین در این روستا کوچه باغ های بسیاری وجود دارد که پوشیده از درختان انار می باشد.انارهایی باطعم ملس که در دل کویر خودنمایی می کنند.
این روستا بعد از گذشت سالها بافت تاریخی خود را حفظ کرده است و کاروانسرای آن همچون قلبی در دل کویر می تپد.

در زیر عکس هایی از کاروانسرا را می بینید؛

 

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 5

م.ا.ظفرقندی
|
4شهريور ماه 1393
0
0
سلام با ادب و احترام در خصوص نوشته کاروانسرایی در قلب کویر (کاروانسرای روستای ظفرقند ) در صورت امکان منابع و استناد این مطالب را نیاز داشتم چون در حال تحقیق و مطالعه پیرامون این روستا هستم و وبلاگی به همین نام وجود دارد در ضمن عکس از کاروانسرا ظفرقند با ذکر منبع در وبلاگ موجود است با تشکر
مریم
|
4شهريور ماه 1393
0
0
بسیار جالب بود متشکرم
هومن اکبریان
|
4شهريور ماه 1393
0
0
با سپاس ازمطلب جالبتون با این اقا بیشتر مصاحبه کنید
ناص رضا زاده
|
5شهريور ماه 1393
0
0
با سلام و خسته نباشید وتشکر از مطلب کاروانسرایی در قلب کویر محبت کنید با استاد مصاحبه های بیشتری در ارتباط با اماکن تاریخی داشته باشید
محمد
|
11ارديبهشت ماه 1395
0
0
بسیار زیبا و خواندنی

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید