ماه رمضان
تصویر برگزیده

«فرهاد فروتنیان» در گفتگو با آرتنا:

هدف من بومی سازی تئاتر تعاملی در ایران است

آرتنا: «فرهاد فروتنیان» هنرمند ایرانی مقیم هلند گفت: تئاتر تعاملی نمايشی است كه در لحظه رخ می‌دهد. تماشاگر می‌داند در اتفاق نمايشی سهيم است و جزئی از نمايش می‌شود.

zoom
هدف من بومی سازی تئاتر تعاملی در ایران است

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، «فرهاد فروتنیان» هنرمند ایرانی مقیم هلند با اشاره به تئاتر تعاملی، معتقد است: تئاتر تعاملی نمايشی است كه در لحظه رخ می‌دهد. تماشاگر می‌داند در اتفاق نمايشی سهيم است و جزئی از نمايش می‌شود. بنابراين نمايش تعاملی بدون حضور تماشاگر نمی‌تواند خلق شود. در ادامه گپ و گفتگوی کوتاهی با وی را خواهید خواند:

لطفا خود را معرفی کنید و از فعالیت های خود بگویید؟
فرهاد فروتنیان هستم. فعالیت هنری خود را از دبیرستان شروع کردم به عنوان بازیگر تئاتر، سال 1352در کلاس تئاتر اسکویی می رفتم، سال 1353 وارد هنرستان هنرهای زیبا شدم و کار بازیگری را با دکتر رفیعی، مشایخی، منوچهر شیبانی، ادامه دادم. در کنار آن به عنوان طراح و کارتونیست فعالیت می کردم و با نشریات فعالیت داشتم. در سال 1356 در کشور هلند اولین نمایشگاه کاریکاتور خود را به نمایش گذاشتم. گروه تئاتر ایران را به همراه همسرم در کشور هلند تاسیس کردم که دومین تئاتر بین المللی هلند محسوب می شود. در آنجا با نشریات مختلفی کار کردم از جمله روزنامه (رتردام) و (فیسه فرست) که نشریه اصلی وزارت خارجه هلند می باشد ،همچنین عضو سندیکای مطبوعات و کارتونیست هلند نیز می باشم و سالیانه در محل پارلمان هلند نمایشگاه برپا می کنم. همچنین مسئول هنرهای تجسمی در هلند نیز هستم و در سال1994 به ایتالیا رفتم و با روزنامه هایی چون رم، واتیکان همکاری داشتم .در سال 1999 به هلند بازگشتم و اولین تئاتر تعاملی (اینترکتیو) در اروپا را به عنوان دستیار اجرا کردم، که با پایان آن این نوع تئاتر رواج پیدا کرد و با کارگردان همان نمایش موسسه تئاتر مشارکتی را پایه گذاری کردیم که هدف این موسسه آموزش این نوع تئاتر در سطح اجتماعی می باشد.

آموزش تئاتر تعاملی را در ایران از چه سالی شروع کردید؟
حدود 7 سال پیش از ما دعوت شد در ایران این نوع شیوه تئاتر را آموزش دهیم. با حضور بیست نفر بازیگر نمایشی را اجرا کردیم که تجربه موفقی بود. بعد از آن دو بار در سال ورکشاپ آموزشی این نوع تئاتر را انجام می دهیم. در سال گذشته گروه تئاتر تعاملی (اینترکتو) در ایران را تاسیس کردیم و هدفمان این است که بین جوانان علاقه مند در محلات شهر این نوع نمایش را رایج کنیم، که در دو فرهنگسرای ملل و اندیشه این ورک شاپ ها برگزار می شود.

این نوع تئاتر چه تفاوتی با تئاترهای دیگر دارد؟
این نوع تئاتر را می توان تئاتر کاربردی نامید. اولین نقاشی هایی که انسانها کشیده اند بر روی دیوار غارها بوده است. بشر براساس نیازهای خود و جهان اطرافش در پی خلاقیت و نوآوری بوده است ، البته برای دست یافتن به مرز هنری این کار را نمی کرده است. در مورد تئاتر نیز چنین است. تئاتر اولیه در قوم ها به این صورت بوده است که بزرگتر قبیله تجربه ای را که داشته است نقل می کرد ،تا رفته رفته نقالی و پرده خوانی به وجود آمد و بعد ها تخته حوضی، تئاتر سیاه بازی و تعزیه خوانی بین مردم رواج پیدا کرد و مردم در آن دخالت می کردند نمایشی بود که مردم به آن حس نزدیکی داشتند ، و به مرور صحنه تئاتر خلق شد و بازیگر کار خود را انجام می داد بدون اینکه توجه کند تماشاگری او را می بیند یا خیر.
فروتنیان در ادامه افزود: در تحولات قرن اخیر تئاتر مدرن به وجود آمد با این تفکر که مردم می خواهند دیده شوند. دیوار بین مردم و تئاتر حذف شد و این روحیه جمعی به شدت رشد کرد حضور داشتن مردم در تئاتر به عنوان نیاز مطرح شد و دامنه مشارکت گسترش پیدا کرد و هنرمندان بزرگی همچون آگوستو بوآل تئاتر را بین مردم آوردند. هدف این بود که تماشاگر را به جایگاه شرکت کننده تبدیل کند، این نوع تئاتر باید خود را با موضوعات رایج جامعه وفق دهد و به روز باشد. یک تفاوت عمده این نوع تئاتر با تئاتر صحنه ای این است که تئاتر صحنه ای یک نمایشنامه دارد که بعد از خوانده شدن، تمرین می شود و در نهایت اجرا می شود، اما در تئاتر تعاملی موضوع عملا از قلب مردم خارج می شود که دارای یک نوع فلسفه و تفکر خاص به خود است و تماشاگر نیز به بازی گرفته می شود و فلبداهه گویی بسیار مهم است. همچنین در این نوع تئاتر دو نوع شیوه تمیرین وجود دارد که ابتدا تمرین و ایده پردازی بازیگر و بعد تمرین با تماشاگر است که افراد را دعوت می کنیم تا ایده را تغییر دهند و نباید مانع کار تماشاگر شویم فقط می توانیم کار تماشاگر را هدایت کنیم.
وی در ادامه خاطر نشان کرد: تئاتر تعاملی نمايشی است كه در لحظه رخ می‌دهد. تماشاگر می‌داند در اتفاق نمايشی سهيم است و جزئی از نمايش می شود. بنابراين نمايش تعاملی بدون حضور تماشاگر نمی تواند خلق شود.اين تئاتر هميشه به صحنه نياز ندارد بلكه بسته به داستانش مي‌تواند در هر محيطي خلق شود.

آیا نمایش از دور خارج نمی شود؟
فراموش نکنیم که کار تئاتر است و گروه تربیت شده است و تماشاگر هدایت می شود در جهت سازنده بدون اینکه حذفی صورت گیرد؛ این نوع تئاتر میدان تجربه و داد و ستد دایمی است، یک نوع بازی با روان شناسی تماشاگر نیست و آخر نمایش باید نتیجه جدیدی رخ دهد؛ از جایی رها می کنیم تا خود تئاتر حرکت کند. این تئاتر باعث ایجاد فرصت هم برا ی سازندگان و هم برای تماشاچیان می شود.
تئاتر تعاملی باعث می شود علاقه مند به هنر خلاق باشد و کاری کاملا تجربی خواهد بود. به طور نمونه گروهی به نام (گروه تئاتر مفید) در بیمارستان ها برای کودکان بیمار نمایش اجرا می کنند که گاهی این کودکان خود کارگردانی می کنند. همچنین تحقیقات بسیاری صورت گرفته که ثابت می کند این نوع تئاتر برای بهبود بیماران سرطانی بسیار موثر بوده است.

این نوع تئاتر به چه میزان به تئاتر خیابانی نزدیک است؟
تنها شباهت تئاتر تعاملی با تئاتر خیابانی؛ حس نزدیکی تماشاگر است. در تئاتر تعاملی تماشاگر خود همکاری می کند که الزاما در خیابان اجرا نمی شود و یک تئاتر منحصر به فرد است.
با توجه به این که در خارج ایران کارهای هنری کرده اید، انجام کار هنری در آنجا چه تفاوتی با ایران وجود دارد؟
مهمترین تفاوت این است که در آنجا هیچ نوع محدودیتی وجود ندارد و هنرمند خود مسئول کار خود است. تقسیم کارها کاملا مشخص است و ابهامی وجود ندارد ،اما در ایران امکاناتی وجود دارد که در آنجا نیست و امکانات کمتر است و همه چیز به شخص برمی گردد. کار در آنجا به مراتب سختتر و رقابت بسیار پیچیده است و علت این است که روابط حکومت نمی کند.

جایگاه هنرمند در خارج از ایران چگونه است؟
در ایتالیا اگر بپرسند شغلت چیست و بگویی نقاشم خیلی احترام می گذارند به آن علت که یاد گرفتن کارهای هنری بسیار سخت است و به راحتی نمی توان نقاش شد. در فرانسه نیز با اهمیت است اما هر چه به سمت کشورهای شمال اروپا همچون بلژیک و هلند بروی تعریف هنرمند متفاوت می شود و فن هنرمند مورد ارزش است.
 

در پایان اگر سخنی هست بفرمایید؟
من تاکید می کنم که ما نباید خود را دست کم بگیریم. جهان به سرعت در حال تغییر است و باید همسو با جهان پیش برویم. هدف واقعی من این است که این نوع تئاتر را در کشور خود بومی سازی کنم و ایجاد کار کنم.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید