صلوات خاصه امام رضا علیه السلام
تصویر برگزیده

به بهانه اهدای پانزدهمین تابلوی استاد محمود فرشچیان به آستان قدس رضوی؛

برای خالق «عصر عاشورا»؛ هنرمندی که دغدغه نام و نان ندارد

آرتنا: شاید در تعاریف عمومی هنرمند فقط به خالق اثر هنری گفته شود. البته از هنرمند هم بیش از این انتظاری نمی‌رود، اما در این میان برخی از هنرمندان برای همیشه در میان مردم سرزمین خود و حتی دیگر کشور‌ها جایگاهی ویژه پیدا می‌کنند.

zoom
برای خالق «عصر عاشورا»؛ هنرمندی که دغدغه نام و نان ندارد

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، چند روز پیش استاد محود فرشچیان به مناسب عید سعید غدیر خم تابلوی معراج پیامبر (ص) را به موزه آستان قدس رضوی اهدا کرد. این پانزدهمین تابلوی اهدایی این هنرمند به آستان قدس رضوی است.
پیش از این تابلوهای عصر عاشورا، پنجمین روز آفرینش، پناه، خمسه آل طیّبه، یا رب، اولین پیام، نیایش، توسل، هدیه عشق، امتحان سخت، کوثر، ضامن آهو، پرچم‌دار حق و ستایش پروردگار از سوی استاد محمود فرشچیان به آستان قدس رضوی اهدا شده بود.
بی‌شک یکی از بزرگ‌ترین هنرمندان معاصر ایران، استاد محمود فرشچیان است. اگر کسی حتی به نام نیز او را نشناسد، حتما یکی از آثار این استاد صاحب سبک ایرانی را دیده است. هنرمندی که هیچ‌گاه نه دغدغه نام داشته و نه دغدغه نان.
بی‌تردید اگر استاد فرشچیان می‌‌خواست تابلوهای ماندگار خود را در حراجی‌های بین المللی به فروش برساند، چنان پولی بدست می‌آورد که شاید در بین هنرمندان ایرانی بی‌نظیر و یا کم نظیر بود.
اما او معتبر‌ترین آثار خود را نه تنها به فروش نرساند، بلکه آن‌ها به موزه‌های ایران هدیه کرد.
قلب استاد هنر ایران نه برای مادیات می‌تپد و نه برای شهرت. او برای خودش زندگی را با سبکی دیگر انتخاب کرده است؛ سبکی که در آن معنویت حرف اول و آخر را می‌زند.
استاد محمود فرشچیان در چهارمین روز از بهمن ماه سال 1308 در شهر اصفهان دیده به جهان گشود و از‌‌ همان دوران کودکی پدرش او را به کارگاه نقاشی حاج میرزا آقا امامی فرستاد.
می‌گویند در چهار سالگی به روی زمین می‌نشسته و نقش‌های قالی را روی کاغذ می‌کشیده.
وقتی که نزد استاد امامی رفته بود، نقش آهو را به فرشچیان داده و از او می‌خواهد تا از روی آن نقاشی کند. محمود فرشچیان تا صبح روز بعد حدود 200 طرح دراندازه‌ها و جهت‌های مختلف کشیده بود.
فرشچیان پس از فراگیری مراحل ابتدایی هنر نزد اساتید مختلف و دانش‌آموختگی از مدرسه هنرهای زیبای اصفهان، برای گذراندن دوره هنرستان هنرهای زیبا به اروپا سفر کرد و چندین سال به مطالعه آثار هنرمندان غربی در موزه‌ها پرداخت.
این هنرمند با آنکه به خوبی با هنر غربی آشنا شد، همواره به هنر اصیل ایرانی پایدار ماند و هیچ‌گاه آن را‌‌ رها نکرد.
او سبکی جدید را در هنر پایه گذاری کرد که در آن پایبند به شکل کلاسیک همراه با استفاده از تکنیک‌های جدید برای توسعه دامنه نقاشی ایرانی است.
آثار فرشچیان پر از جزییات و مفاهیمی هستند که مخاطب را می‌تواند ساعت‌ها درگیر خود کند.
تکیه بر مضامین ایرانی، عرفانی و مذهبی و خلق آثار ماندگار در هنر ایران چنان جایگاهی برای فرشچیان پدید آورده که شاید کمتر هنرمندی دارا باشد.
در ادامه نگاهی داریم به برخی از تابلوهای مشهور این هنرمند معاصر.
ضامن آهو: خود استاد فرشچیان در مورد نحوه طراحی شمایل امام رضا (ع) در این اثر می‌گوید: ابتدا می‌خواستم امام (ع) را از پشت سر طراحی کنم، ولی مقتضیات تابلو ایجاب می‌کرد که ایشان را از روبرو تصویر نمایم. وقتی به صورت حضرت رسیدم، نتوانستم آن‌گونه که می‌خواهم طرح را کار کنم. صورت، روز‌ها و ساعت‌ها دست‌نخورده ماند. بعدازظهر یک روز، مثل همیشه که هنگام نقاشی وضو می‌گیرم، وضو گرفتم و رو به مشهد ایستادم و زیارت خاصهٔ حضرت را خواندم، بعد رفتم سراغ تابلو و قلم را گرفتم و شروع کردم. بدون آنکه قلم را بردارم یا طرح را عوض کنم، صورت را ساختم. وقتی هم که تمام شد دیگر تغییری در آن ایجاد نکردم.
او ادامه می‌دهد: تمام عناصر تشکیل‌دهنده‌ تابلوی ضامن آهو و تمام خطوط و پرسوناژهای آن، همه معطوف به وجود امام رضا (ع) هستند و تمام منحنی‌ها به‌سوی ایشان ختم می‌شوند. پرسوناژ امام (ع) از لحاظ رنگ و فرم هم طوری قرار گرفته که در فراز بوده و باقی عناصر در فرود باشند. در چهره‌ بچه‌ آهوانی که به خدمت حضرت می‌آیند، حالتی از خوشحالی و شادمانی توأم با احترام دیده می‌شود، که این احترام به‌صورت زانو زدن در برابر امام (ع )متجلی است.
پنجمین روز آفرینش: در این تابلو همه‌ مخلوقات زمینی و آسمانی به ستایش پروردگار مشغول‌اند. ماهی‌ها و پرندگان واقعی و تخیلی در دریاهای طوفانی شناور و بر آسمان ابری در پروازند.
عصر عاشورا: بی‌شک ماندگار‌ترین اثر استاد فرشچان تابلوی عصر عاشورا به شمار می‌رود. خود استاد در مورد این تابلو می‌گوید: سه سال پیش از انقلاب روز عاشورا مادرم مرا نصیحت کرد و گفت: «برو روضه گوش کن تا چند کلمه حرف حساب بشنوی» و من به ایشان گفتم: من اول در اتاقم کاری دارم بعد خواهم رفت.
حال عجیبی به من دست داد. وارد اتاق شدم، قلم را برداشتم و تابلوی عصر عاشورا را شروع کردم. قلم را که برداشتم، تابلویی شد که الآن هست بدون هیچ تغییری.
اما علاقه‌مندی مردم ایران به فرشچیان تنها به تابلوهای نقاشی او محدود نمی‌شود.
این هنرمند علاوه بر تابولهای ماندگاری که به یادگار گذاشته، در ساخت ضرح بارگاه امام حسین (ع) و امام رضا (ع) نیز مشارکت داشته است.
او مدت زمان هفت سال را برای طراحی ضریح امام رضا (ع) سپری کرد و اثری ماندگار را برای مردم ایران به جای گذاشت.
شاید بد نباشد در پایان نگاهی بیندازیم به دیدگاه شماری از هنرمندان و افراد سر‌شناس غیر ایرانی در مورد استاد محمود فرشچیان:
کویچیرو ماتسورا (مدیرکل یونسکو): استادی او استادی افسونگری است که گذشته، حال و آینده را در جلوه‌گاهی شکوه‌مند و والا فارغ از قید زمان به‌هم‌ می‌آمیزد.
پرفسور امبرتو بالدینی (استاد کرسی تاریخ هنر و رئیس دانشگاه بین‌المللی هنر فلورانس ایتالیا): برای دریافت باطنی یا درونی کار فرشچیان دیدی ژرف‌نگر لازم است و صبری زمان‌گیر. فرشچیان در حوزه‌ نقاشی ایرانی یک نقطه عطف و پدیده‌ شگرف به‌ شمار می‌آید.
هوانگ جو (نقاش بزرگ چین و ریاست مرکز تحقیقات هنری چین و رئیس موزه‌ هوانگ پکن): این امتیازات و ویژگی‌های، هنری استاد محمود فرشچیان را به‌ صورت یکی از چهره‌های درخشان هنر نقاشی معاصر درآورده است و از محدود هنرمندان ماندگار ساخته که تنها فرزند زمان خویش نیستند و ارزشیابی آنان فقط به معیارهای زمان و مکان خودشان محدود نمی‌گردد.
زینچوک (منتقد و هنر‌شناس موزه‌ شوچنگو کیف اکراین): تنها هنرمندی که نشانی از خداوند بخشنده‌ مهربان در اوست می‌تواند شاهکارهایی این‌چنین بی‌مانند بیافریند که در آن‌ها کردارهای معنوی و دستاوردهای انسانی، تا این حد محسوس و طبیعی بازتاب یافته است.
پرفسور برت فراکنر (رئیس کرسی ایران‌شناسی، زبان، تاریخ و فرهنگ دانشگاه هامبورگ آلمان): نقاشی محمود فرشچیان آثاری را نشان می‌دهد که پیوند تمام‌ عیار با هنر اصیل ایران دارد، اما بیش از آن هنری را نمایان می‌سازد که متعلق به بشریت و همه‌ جهان است و به نسل ما می‌آموزد که هنر او نه ‌تن‌ها متعلق به یک تمدن خاص بلکه بخشی از میراث هنری و فرهنگی جهان به ‌شمار می‌رود.
دکتر شیکنو بوکیمورو (رئیس موزه‌ هنر استانداری هیوکن ژاپن): فرشچیان در آثارش ابدیت کائنات را به یاری چرخش‌های خیره کننده بازنمایی می‌کند.

۰۱:۵۴ ::: ۲۶ / ۷ / ۱۳۹۳

ARTNA آرتنا-> تجسمی - یادداشت هفته -

منبع خبر : خبرگزاری تسنیم

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید