صلوات خاصه امام رضا علیه السلام
تصویر برگزیده

یک عضو هیئت علمی دانشگاه در گفتگو با «آرتنا»:

ما در مطبوعات با کمبود فونت مواجه هستیم

آرتنا: البته اگر درهم کردن حروف با معنی باشد و فردی هنرمند این کار را خلق کند و مرحله جدیدی را ایجاد کند می تواند در جایگاه خود ارزشمند باشد.

zoom
 ما در مطبوعات با کمبود فونت مواجه هستیم

فاطمه سوسهابی، عضو هیئت علمی دانشگاه در گفتگو با خبرنگار «آرتنا» در خصوص وضعیت تایپوگرافی در رسانه ها چنین عنوان کرد: خوش نویسی یک بعد درونی و روحانی دارد و یک بعد بیرونی و بصری، که در فرهنگ ما بیشترین استفاده در تایپوگرافی* زمانی اتفاق افتاد که که این صنعت وارد ایران شد و در مقابل خوش نویسی بخصوص خط شکسته و خط نستعلیق که پیوستگی و رقص و آهنگ خاصی دارد، با مشکل روبرو شد. که همین امر باعث شد که تایپوگرافی با فونت نسخ شکل بگیرد، چرا که این قابلیت را داشت که به صورت مجزا نوشته شود. بنابراین در تایپ و چاپ بر روی خط نستعلیق تاکید شد و آثاری با این خط  به وجود آمد که خط سبب شد خط نستعلیق را عروس خط اسلامی بنامند.
 این تصویرگر و استاد دانشگاه در ادامه اظهار داشت: در زمینه کاربرد خط درگرافیک از بعد روحانی و عرفانی؛ تایپوگرافی یک موسیقی الهی است که به تصویر کشیده می شود و حروف و خطوط حالتی دارد که  بر روی  سفیدی کاغذ معنا و مفهوم خاصی را بیان و عیان می کند. همانطور که با ورود اسلام، نوشتن کتاب قرآن و حفظ آن و نوشتار آن مهم بود، حال و هوای یک خوش نویس مانند مراحل سیر و سلوک است که به نوعی فانی شدن و  تجلی نور الهی از قلم که نوعی نی است که از سوی هنرمند متجلی می شود. بنابر این خوش نویسی در فرهنگ ما از گذشته تا کنون ریشه الهی و عرفانی دارد.
در ادامه «سوسهابی» ضمن اشاره به وضعیت بسیار بد خط و خوش نویسی گفت: هنرمند از یک طرف می خواهد تایپوگرافی کار کند که با حروف تایپی است و با نشان دادن ریتم و تاکید و ... که در غرب با کیفیت عالی در حال انجام است و از سوی دیگر متاسفانه تمایل دارد خوشنوسی که جایگاهی مقدس و روحانی دارد را با یک اثر گرافیکی که بازار و تبلیغاتی است با هم ترکیب کند. همین امر باعث می شود یک اوضاع بسیار پیچیده ای در اثر بوجود آمده شکل بگیرد که با یکدیگر تناقض دارند.
این تصویرگر همچنین تاکید کرد:  یک خوش نویس سنتی، باید از نظر روحی به مرحله ای برسد که بتواند کلامی را نقش بیندازد و بتواند آن را به مخاطب انتقال دهد. این هنرمند نیز باید در حیطه گرافیک و بخش تبلیغات باید توانمند باشد تا از نظر بصری و بدون توجه به محتوا ، عنوان و تیتر را به بهترین نحو با رنگ و فرم نقش بندی کند.
این مدیر گروه گرافیک دانشگاه تهران دلیل این مشکل را شفاف نبودن این دومقوله در بین هنرمندان و توجه به مد و باب بودن موضوعی و روشی در هر زمانی دانست.
وی در ادامه افزود: این دو مقوله ترکیبی باعث شده است که ما در کارهایی همچون اسماء الحسنی حس الهی را نداشته باشیم و کارهای گرافیکی که می بایست قوانین تبلیغی حاکم باشد کارهای تزیئنی را مشاهده کنیم.
همچنین در رسانه های خبری زمانی که نوع نوشتاری اصول سومی دارد و می بایست چشم نواز باشد؛ سایز، شکل ، سبک خاص و استانداردی لحاظ شود که مخاطب معنا و مفهوم را درک کند ما شاهد حرکت های هنری عجیب و غریبی هستیم، که فونت های نامناسب و آزار دهنده ای دارند، همچنین در مواردی مانند طراحی وبلاگ، سایت، جلد کتاب و نشریه کارهایی عجیب خلق می شوند که اصلا استانداردهای لازم را ندارند.
«فاطمه سوسهابی» در خصوص ریشه اصلی این مشکل گفت: متاسفانه در سیستم دانشگاهی به این مسئله توجه نمی شود، در صورتی که دانشگاه ها می توانند افرادی را آموزش دهند که بسیار آگاهانه کار کنند و مشکلات را حل کنند، اما همین بی توجهی باعث شده است دانشجویان نیز هیچ گونه علاقه ای نداشته باشند و فقط به دنبال مدرک باشند. به همین علت ما بعد از خط نستعلیق شکسته هیچ خطی نداشته باشیم و شاهد اندک کارهای پراکنده باشیم.
وی در ادامه افزود: اینکه ما فقط در تایپوگرافی مقلد باشیم و تنها با درهم کردن حروف، اثری خلق کنیم صحیح نیست. همه هنرمندان می بایست حرکتی رو به جلو و متناسب با فرهنگ ایران داشته باشند و در دانشگاه ها باید ابتدا به دانشجو فرق بین خوش نویسی سنتی و تایپوگرافی را آموزش داد و سپس خلاقیت لازم را به وجود آورد.
 سوسهابی همچنین در ادامه تاکید کرد: البته اگر درهم کردن حروف با معنی باشد و فردی هنرمند این کار را خلق کند و مرحله جدیدی را ایجاد کند می تواند در جایگاه خود ارزشمند باشد، اما اگر فرد از روی ناآگاهی و بدور از شناخت ، حروف را درهم کند، نمی توان گفت این شخص خطاط  یا هنرمند تایپوگراف است.  بلکه مثل این می ماند  که با یک فونت زبان چینی یا هندی کاری هنری ارائه داده است و مشخص نیست که چه مفهومی دارد .
وی با تاکید بر این مطلب که خوشنویسی یک فضای عمیق است، خاطر نشان کرد: در مرحله اول خوش نویسی سنتی با همان قوانین خاص خود به صورت کامل و صحیح می بایست در سیستم آموزش قرار گیرد و نسل جوان ابتدا باید صبوری را یاد بگیرند و توانمند شدن را و سپس وارد کار هنری شوند تا بتوانند در این زمینه دارای حس سلوکی باشند و با تقدسی که برای کلام قایل هستند اثری ماندگار و مخاطب پسند ارائه دهند.

اگر لاتین خط ما بود، همچنان همین مشکلات را داشتیم
سوسهابی در خصوص اینکه چرا خط فارسی همچون خط لاتین از لی اوت موفقی برخوردار نیست گفت: من معتقدم اگر لاتین خط ما بود باز هم ضعف داشتیم. چرا که این مشکلات به افراد برمی گردد نه به نوع خطوط . توانایی خط لاتین به مجزا بودن حروف آن است که به آن توانایی خاصی داده است. اما دلیل براین نمی شود که خط فارسی چون کنار هم قرار می گیرد دلیل ضعف آن است. بلکه  از همین ویژگی می توان به نحوی درست از؛ فرم، رقص، حرکت های موزون و... استفاده کرد. اما ما این قابلیت را ایراد می پنداریم و اصرار بر قطعه قطعه کردن حروف داریم. اما نمی دانیم که نمی شود درخت کاج را با درخت دیگر مقایسه کرد، چرا که هر کدام ویژگی خاص و توانایی خود را دارند، بلکه باید علاقه داشت و وقت گذاشت و کار کرد.
این هنرمند درباره تایپوگرافی و مشکلات فونت فارسی در مطبوعات عنوان کرد: در مطبوعات تا حدی با کمبود فونت مواجه هستیم .شاید به این دلیل که متون مطبوعاتی از حروف چاپی هستند و  نباید کار هنری روی آن ها صورت گیرد.
وی در ادامه افزود: اگر یک روزنامه خارجی را با یک روزنامه فارسی در نظر بگیریم متوجه می شویم که تنوع فونت در روزنامه خارجی متناسب با خبرهای آن متفاوت است به طور مثال خبری که تاکیدی است  با رنگ یا فونت مشخص نمایان و حسی پشت هر فونت دیده می شود .طراحی فونت در غرب انجمن دارد و به آن توجه می شود، اما در ایران طراحان ماهری وجود دارند ولی نیازی احساس نمی شود و به آن پرداخته نمی شود، در حالی که تنوع فونت می تواند در ارایه بهتر پیام و در زیبایی آن مهم باشد و اگر به هنرمندان این عرصه بها داده شود ما نیز می توانیم مانند کشورهای غربی  در این زمینه غنی باشیم.

*حروف تایپی که از زمان اختراع چاپ به وجود آمد و به علت قطعه قطعه شدن فونت لاتین به آن تایپو گرافی گویند.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید