صلوات خاصه امام رضا علیه السلام
تصویر برگزیده

«سودابه امینی» در گفتگو با آرتنا:

ادب و هنر کودکان به چاغالوس مدیریتی دچار است /«کتاب‌های خودمان» در کانون پرورش فکری آنفلوآنزا گرفت

آرتنا: «سودابه امینی» گفت: سیاست گذاری برای ادبیات کودک نباید خلاقیت هنرمند و ذهن مخاطب را تحت سیطره سیاست گذاران قرار دهد، ماهیت هنر به گونه ای است که ذیل هیچ سیاستی قرار نمی گیرد. سیاست گذاری برای شناسایی استعدادهای هنری، فراهم آوردن امکانات و لوازم رشد و قرار گرفتن هنر و ادبیات در جایگاه شایسته و بایسته در مسیر اعتلای فرهنگ است.

zoom
ادب و هنر کودکان به چاغالوس مدیریتی دچار است /«کتاب‌های خودمان» در کانون پرورش فکری آنفلوآنزا گرفت

گفتگو: ولی محمدپور / خبرگزاری هنر «آرتنا»

سودابه امینی، بیش از بیست وپنج سال در سرودن شعر تجربه دارد و بیش از ده مجموعه شعر درقالب های غزل، نیمایی، سپید با عناوین: «سکوت سرمه‌ای»، «لیلی وهزار زن»، «سیب حوا» و... به چاپ رسانده است. کتاب‌های شعر نوجوان  ازایشان شامل«پسر اردی بهشت» و«فصل کبوتر و آهو » است. کتاب «زنگ شعر» و «درمسیر آفرینش»، راهنمای نوشتن خلاق برای معلمان و مربیان ، نیز از دیگر آثار اوست.
از جمله طرحهای پیشنهادی و اجرا شده توسط ایشان انجمن ادبی آفرینش درکانون استان تهران و برپایی کارگاه نمایشنامه نویسی نوجوانان درمراکز کانون درسراسرکشوربوده است.
امینی همچنین چهارمین جایزه ادبی پروین اعتصامی را به خاطر نوآوری در کتاب «سیب حوا» از آن خود کرد و
از سوی شورای کتاب کودک به خاطر کتاب فصل کبوتر وآهو تقدیر ویژه شد.
تدریس شعرخوانی به مربیان کانون وبراساس کتاب زنگ شعر درکارنامه ایشان قراردارد.
وی در جشنواره دوسالانه کتاب دفاع مقدس ، جشنواره های قصه گویی کانون در بخش ملی وبین المللی ، سی ودومین دوره مسابقات فرهنگی هنری و فراخوان پرسش مهر 14دانش آموزان دختر در رشته شعر مرحله کشوری ،داوری کرده است. دبیری نخستین و دومین کنگره شعر زنان درسال های 81 و87 و همچنین داوری چهارمین جشنواره شعر انقلاب را به عهده داشته است.
وی به عنوان شاعر برگزیده معاصر از سوی اتحادیه ادبا و کتاب عراق در ملتقی عالم الشعرالثانی در سال 2011 مورد تقدیر قرار گرفت.
در سال1393 نیز از سوی حوزه هنری ، موسسه رسانه ای اوج، خبرگزاری فارس و خبرگزاری آرتنا به پاس سال‌ها تلاش در ادبیات انقلاب از ایشان تقدیر شده است. موسسه فرهنگی اکو نیز ازایشان تقدیربه عمل آورده است.

سرکار خانم امینی تعریف شما از ادبیات کودک چیست؟
از این منظر که زبان عنصر سازنده ادبیات است ،ادبیات کودک در چیستی ،با ادبیات درمعنی عام تفاوتی ندارد.اما آنچه ادبیات کودک را به عنوان گرایشی از ادبیات مطرح می‌کند همان گونه که درعنوان آن آمده "کودک"است .به این معنی که مخاطب با تمام ویژگی ها ،ظرفیت ها ومحدودیت هایش ،شاخص و وجه تمایز ادبیات کودک است.
در این مفهوم می توان گفت پدیدآورنده ادبیات کودک با استفاده از زبان متناسب با مخاطب به وی کمک می‌کند که به کشف جهان درون و جهان پیرامون بپردازد.

نیازهای پدیدآورندگان ادبیات کودک چیست ؟
برخورداری از ذوق ادبی وتوانایی خلق اثر شرط ورودبه جامعه نویسندگان وشاعران عرصه کودک است و قرارگرفتن درمحیط هنری برای پرورش این توانایی ،استقبال از نقد وبرخورداری از قدرت تشخیص سره از ناسره ، ضرورت ادامه حضور در این جمع،ونیازها شامل چنین مواردی است.
شناخت ادبیات به ویژه در گرایش ادبیات کودک (ایران وجهان)، شناخت مخاطب از منظرنظری علم ارتباطات ،روانشناسی، زبان شناسی _که به واسطه مطالعات آزاد وآکادمیک حاصل می شود، شناخت مخاطبان واقعی از زاویه خیال های خودآگاه و ناخودآگاه و رؤیا ها ، شامل رؤیای روز و رؤیای شبانه، عاطفه، زبان، این شناخت هم  البته به واسطه ارتباط مستمر وبرنامه ریزی شده با مخاطب حاصل می شود.

به این ترتیب و با تعریف این زوایا برای پدیدآورندگان ادبیات کودک وظایف دشواری بر عهده آن ها گذاشته می‌شود به نظر شما آن ها از عهده همه این وظایف بر می‌آیند؟
نه تنها ادبیات کودک بلکه هنر کودک در کشور ما از وضعیت خوبی برخوردار نیست ،این نابسامانی مربوط به هنرمندان و پدیدآورندگان این حوزه نیست اتفاقا هنرمندان ،نویسندگان وشاعران در کشور ما پرتلاش ، صبور ،فرهیخته و آگاهند .دربسیاری از مواردعلاوه برخلق اثر، تلاش می کنند وجدان فرهنگی جامعه را نیز بیدار کنند .برای به سامان شدن وضع ادبیات وهنر کودک ، ما نیازمند کارِ گروهی هستیم .پدیدآمدن یک اثر هنری و ادبی شاخص می توانددر مسیر فرآیندی به انجام برسد، فرآیندی که حاصل مدیریت فرهنگی  هوشمندانه است.

 

• ادبیات کودک، یعنی ادبیات مبتنی بر مخاطب کودک


مهم ترین آسیب در حوزه ادبیات کودک چیست؟
انحصار اقتصاد فرهنگ در دست گروه مشخصی از شاعران ونویسندگان کودک آسیبی جدی است ونتیجه آن می‌شود همین که می بینید .اگر به شما بگوینددر تاریخ ادبیات کودک که قدمت چندانی هم ندارد چند شاعر ونویسنده کودک ونوجوان نام ببرید چه تعداداسامی را می توانیدفهرست کنید.این فقر به دلیل کم بودن استعداد در این حوزه نیست .شاعری درجلسه ای می گفت من چهارصداثر در زمینه ادبیات کودک به چاپ رسانده ام، این در حالی است که به دیگری که استعدادقابل اعتنایی است فرصت داده نشده چهار که نه یک اثر به چاپ برساند . «کتاب‌های خودمان» آنفلوآنزا گرفته است و مدیریت ادب و هنر کودکان دچار بیماری چاغالوس شده است.این بیماری حاصل بلاتکلیفی و از کار افتادگی فرهنگی مدیران است هرچند جامعه از مدیران فرهنگی و سازمان‌های کج و معوج وگاه چلاق فرهنگی جلوتر است اما به هر صورت باز نشسته‌های ذهنی ، پویایی مدیریت کودکان و نوجوانان را ندارند. حتی در زندگی شخصی‌شان هم حوصله سر و کله زدن با کودکان را ندارند. در نهایت آسیب این از کار افتادگی و آن بازنشستگی ذهنی مشاوران و مدیران فرهنگی، به فلج شدن قطعی سازمان‌ها منجر شده و آنها را به عرصه تاخت و تاز چاپلوسان، دلبرکان و ملون‌های خُلقی و خلقی تبدیل کرده است البته این آسیب ها  و اثرات این بیماری ها به جامعه و به خصوص به کودکان رسیده است.

به این ترتیب انحصاری شدن اقتصاد فرهنگ می تواند منجر به فرصت های نابرابر درمیان نویسندگان و شاعران کودک و نوجوان بشود؟
از آن همه به این بسنده کردن هم دقیقه ای است. البته و دقیقا همین طور است، شما بررسی کنید وببینید شوراهای تصمیم گیرنده ما چه معیارهایی برای چاپ آثار دارند ؟ به عقیده من کاملا سلیقه‌ای نظر می دهند .نمی خواهم بگویم فضای ناسالمی دارند وخدای ناکرده قصد حذف استعدادهای جوان را دارند ،نه درست مدیریت نمی شوند .این روند باید اصلاح شود به ویژه در انتشارات کانون که یکی از متولیان مهم تولید کالای فرهنگی برای کودکان است .مدیران نباید به شورا اختیار تام بدهند نظارت وهدایت بر این شوراها می توانداین روند را تغییر دهد .مدیران باید معیارها وشاخص های انتشار آثار ادبی را از کارشناسان این حوزه بخواهند ، همین شوراها می توانند شور ایجاد کنند فراخوان بدهند ،انگیزه برای خلق اثر ادبی ایجاد کنند، با چراغ خاموش حرکت کردن منجر به  تصادف می شود امروز نباشد فردا حتما هست. این شوراها هستند که می توانند تحول جدی در ادبیات کودک ایجاد کنند به این ترتیب که  زمینه های برگزاری جلسات نقد ،برگزاری کارگاه های شعر وداستان ومعرفی چهره های تازه درادبیات کودک ونوجوان را در دستور کارخود قرار دهند.
شما وقتی فضایی ایجاد کردید که تعداد آدم های محدودی درشوراها باشند ،برای خودشان بیایند وبروند وتصمیم بگیرند وتصمیم شان را به خورد سازمان بدهند ،نتیجه می‌شود کوری وکری فرهنگی، کودکان ونوجوانان هم نه شبکه ای دارند ونه تریبونی که بتوانند صدا وسیمای خود را به سمع و رؤیت مسوولین و متولیان هنر برسانند .

این نقد شامل کلیه انتشارات هاست ؟
بله البته معتقدم درحوزه ادبیات کودک بخش خصوصی و شورای کتاب کودک کارنامه بهتری نسبت به کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان  دارد. شوراهای انتشارات کتابهای کودکان وبه ویژه کانون باید سقف خود را باز کنند تنها با همین روش می توانند ادبیات کودک را درنگاه ملی وبین المللی آن به رشد برسانند ومسیر مطمئنی را در پیش بگیرند ..ادبیات کودک یکی از راههای نجات نسل جوان ماست.

چرا و چگونه؟
شما نگاه کنید به شبکه های اجتماعی ، ماهواره وبه ادبیات شفاهی ومکتوبی که درطول همین چند سال اخیر روح وعقل جامعه ما را ربوده وشیوه زندگی نوجوانان وجوانان ما را تحت سیطره خود قرار داده است .ادبیات از این منظر که در مخاطب خود تغییر ایجاد می کند می تواند راه نجاتی باشد .این تغییر هم در رفتار مخاطب با جهان پیرامون وهم در رفتارمخاطب با زبان رخ می نماید. ادبیات جهان بینی شما را وتفکر شما را پی ریزی می کند ،روش زیست را تعریف وتبیین می کند ،نگرش به هستی را جهت می دهد ،اگر چنین نبود خداوند معجزه خود رادرقالب کتاب وکلام بر ذهن وزبان محمد مصطفی (ص) برای بشریت نمی فرستاد وقطعا شیوه دیگری را انتخاب می کرد.پس ادبیات ظرف مقدسی است اگر آن را به درستی دریابیم.

از محیط هنری گفتید بیشتر توضیح بدهید لطفا ؟
محیط هنری یکی از لوازم رشدهنر وهنرمند ومنتقد حرفه ای است .محیطی که پدیدآورنده اثر برای دریافت بازخورد  اثرش در این محیط حاضر می شود ومنتقد ومخاطب برای ارائه نظردرباره اثر. طرح نظر ات می تواند   به صورت رسمی یا غیر رسمی ،به شیوه حرفه ای یا غیرحرفه ای باشد آن چه مهم است حضور مستقیم وبی واسطه هنرمند،منتقد ومخاطب است وهمین امر باعث نزدیک شدن دنیای این سه گروه می شود.

عمده ترین نیازهای مربیان ادبی درمراکز کانون چیست وبرای کارگاههای شعر وداستان چه توصیه ای دارید؟
درباره مربیان ادبی وکارگاه های شعر وداستان اجازه بدهید اظهار نظر نکنم این مجموعه مدیریت خاص خود را دارد و لابد کارش را درست انجام می دهد.

نقاط آسیب ادبیات کودک ما دریک جمع بندی کلی چیست؟
در هر جامعه ای بی توجهی به زمینه های رشدفرهنگی وغفلت از هنرآفرین ومخاطب می تواند فرصت های بالندگی هنری و فرهنگی را تبدیل به تهدید کند.
در بحث ادبیات کودک باید با نگاه تاریخی به گذشته ،نگاه تحلیلی به گذشته وحال ونگاه توسعه ای به آینده پیش برویم.
مدیران فرهنگی، هنرمندان حوزه کودک،کارشناسان و مربیان کودک ونوجوان،منتقدان ،اساتید وپژوهش گران در حوزه مطالعات ادبیات کودک وبالاخره مخاطبان ادبیات کودک ونوجوان می توانند اعضای انجمن هنر وادبیات کودک باشند ،انجمنی که در شاخه های مختلف شامل :پدیدآوردن اثر ، نقد اثر، انجام مطالعات تطبیقی در حوزه ادبیات وهنر کودک درسطح ملی وبین المللی، مستندسازی ، مخاطب شناسی و... فعالیت دارد ودرپایان هر دوره کاری گزارش عملکرد خود را به آگاهی افکار عمومی می رساند.

با این توصیفات آیا قائل به سیاست گذاری درحوزه ادبیات کودک هستید؟
البته بله ، اما سیاست گذاری نه از این منظر که خلاقیت هنرمند و ذهن مخاطب را تحت سیطره سیاست گذاران قرار دهد، ماهیت هنر به گونه ای است که ذیل هیچ سیاستی قرار نمی گیرد، سیاست گذاری برای شناسایی استعدادهای هنری، فراهم آوردن امکانات و لوازم رشد و قرار گرفتن هنر و ادبیات در جایگاه شایسته و بایسته در مسیر اعتلای فرهنگ است.
در این تعریف هر عاملی که موجب رشد نباشد یا بدل به آسیب می شود یا زمینه های آسیب را فراهم می کند.

از آثار و نوشته های تان بگویید؟
اگر منظورتان آثار زیرچاپ است دو مجموعه شعر در انتظار چاپ در کانون دارم که قالب آن ها نیمایی است و عنوان هایشان فرانک و تهمینه .
یک مجموعه شعر عاشورایی نوجوان در انتظار بررسی و یک مجموعه مصاحبه با صاحبنظران در عرصه قصه گویی با عنوان «یکی بود یکی نبود» در انتظار چاپ.

نظرات بینندگان

تعداد نظرات منتشر شده : 1

سولماز صادقزاده نصرآبادی
|
10خرداد ماه 1394
0
0
کاش کانون قدر سودابه امینی را بیش از این ها بداند...

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید