ماه رمضان
تصویر برگزیده

سیده نسرين سجاديان در گفتگو با آرتنا:

برگزيده شدن در يك جشنواره، تضميني براي هميشه در اوج ماندن نيست

آرتنا: «سیده نسرين سجاديان» گفت: برگزيده شدن در يك جشنواره، تضميني براي هميشه در اوج ماندن نيست. چرا كه گذشت زمان، الگوها و ارزشها را در جزئيات متحوّل مينمايد. مخاطب امروز با مخاطب پانزده سال پيش در علايق، سليقهها، معلومات و آرزوها به اندازه يك نسل تفاوت دارد. حركت با اين اختلافها و تطبيق با تغييرات، برگزيده را در اوج نگه ميدارد.

zoom
برگزيده شدن در يك جشنواره، تضميني براي هميشه در اوج ماندن نيست

گفت و گو: سودابه امینی / خبرگزاری هنر «آرتنا»

«سیده نسرين سجاديان» کارشناسی ارشد مدیریت  و برنامه ریزی آموزشی و کارشناس فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان تهران می باشد. برگزيده كشوري گزارماننويسي در سال 75  ،  برگزيده كشوري قصّهگويي در سال 76 ، برگزيده كشوري نمايش عروسكي در سال 77  و تقدير براي كارگرداني و عروسكسازي در سال 78 تنها بخش کوچکی از موفقیت های وی می باشد.

* بخشي از افتخارات شما را در سطرهاي فوق ديديم قصّهي شما و کانون چه بود؟

 اوّلين روز تابستان سال 70 در 18 سالگي، بهعنوان مربي فرهنگي، وارد مركز شماره 5 استان اصفهان شدم. بعد از چهار سال تصميم گرفتم ادامه تحصيل دهم و در سال 74 وارد دانشگاه شدم. از آن پس در كانون نيز به موّفقيّتهاي پيدرپي دست يافتم. براي ادامه تحصيل در رشته مديريت و برنامهريزي آموزشي به تهران منتقل شدم. تا آن زمان، از بين همه فعّاليّتهاي كانون، عاشق قصّهگويي و نمايش عروسكي بودم. در نمايش عروسكي، خواهرم استاد و راهنماي من بود. اگرچه از پرداختن به تكتك فعّاليّتهاي كانون، احساس موّفقيّت و غرور ميكردم.

سال 80 كه فارغالتحصيل مقطع كارشناسي ارشد شدم، انتظار حضور پررنگتر در برنامههاي فرهنگي از من بيشتر شد. پس از سال 83 مسؤول مجتمع فرهنگي هنري آفرينش در استان تهران شدم. بعد از 5 سال، كارشناس فرهنگي استان بودم و حالا، آغاز بيستمين سال حضور من در كانون است.

در حال حاضر، كارشناس فعّاليّت پژوهشگران نوجوان مراكز استان تهران و دبير جشنواره يك هفته با كانون با محوريت فعّاليّت پژوهش در فرآيند چهارساله هستم. همچنين داور پژوهشهاي اعضاء در بخش استاني و داور قصّهگويي در بخشهاي استاني و منطقهاي.

* عنوان و خلاصهي قصّهاي که با آن برگزيده شديد را بفرماييد؟

در جشنواره سراسري قصّهگويي سال 76 با قصّه به يادماندني «پولهاي روغني» در استان گيلان برگزيده شدم. از اوّلين جشنواره قصّهگويي كه دبير آن آقاي مصطفي رحماندوست بود، همه ساله شركت كردهام.

قصّه من قصّهي پسربچهاي است يتيم كه براي امرار معاش، روزانه نانهاي روغني دستپخت مادربزرگ پيرش را براي فروش به بازار روستا ميبرد. روزي، دزدي ولگرد هنگام خريد نان روغني، سكّههاي پسر را ميدزدد. پسر از طرفي نگران تاريكي هوا و از طرف ديگر نگران بازتاب انتقال اين خبر به مادربزرگ است، تنها به واسطه ايمان به خدا و باور به اينكه: پول حلال هرگز گم نميشود، از قاضي روستا درحاليكه به منظور اقامه نماز به مسجد ميرفت، مدد ميجويد.

قاضي عادل، با هنرمندي و درايت و بهرهمندي از يك كوزه آب، سكّههاي پسر را در جيب دزد ولگرد پيدا ميكند و به او بازميگرداند.

آنچه به جذابيت قصّه ميافزايد، معمّاي چگونگي پيداكردن پول است كه از اوايل قصّه مخاطب را به دنبال خود ميكشاند و نهايتاً آموزش اصل علمي ـ سبكتر بودن روغن از آب ـ  به گشايش گرهي قصّه و بازگشت اوضاع به حالت عادي ميانجامد.

* بهترين اجراي قصّهگويي که تا امروز ديدهايد؟

 بهترين اجراي قصّهگويي را از خانم فرشته مُجيب ديدهام كه هنوز هم بعد از بيست سال شاگردي ايشان را ميكنم. ايشان بر اساس شرايط، هر موضوع به نظر پيش پا افتادهاي را دستمايهي يك قصّهي همه چيز تمام، ميکنند و با خلّاقيت و تسلّط تمام به اجراي جذّاب و مؤثّر قصّه ميپردازند. ايشان در لحظه خلق ميكنند.

* برگزيدگان جشنوارههاي قصّهگويي بايد چه مسيري را براي رشد طي کنند؟

 برگزيده شدن در يك جشنواره، تضميني براي هميشه در اوج ماندن نيست. چرا كه گذشت زمان، الگوها و ارزشها را در جزئيات متحوّل مينمايد و براي هميشه موفق بودن به قول مولا علي(ع) بايد فرزند زمان خويش باشيم. يادمان نرود كه مخاطب امروز با مخاطب پانزده سال پيش، به اندازه يك نسل تفاوت دارد، در علايق، سليقهها، معلومات، آرزوها و ...، حركت پلّهپلّه با اين اختلافها و تطبيق با تغييرات، برگزيده را در اوج نگه ميدارد.

  قصّهگو بايد در شرايط متفاوت براي مخاطبهايي با نيازهاي متفاوت، قصّهگويي كند و از اين طريق خود را براي قصّهگويي مؤثّر تقويت نمايد. براي آفرينش صحنههايي فيالبداهه و اقتضايي، متناسب با ميزان درك و شناخت قصّهشنو تمرين كند و تلاش کند تا با بهرهگيري از هر دستمايهاي قصّه بسازد و با ارائهي آن پيامي تربيتي را بهطور مؤثّر منتقل نمايد. قصّهگو بايد از هر اجرا، تصويربرداري نمايد و با فاصلهي زماني، به نقد اجراي خود بپردازد. ضمن آنكه شركت در جلسات قصّهگويي قصّهگويان مطرح دنيا نيز بسيار كمك خواهد كرد.

* قصّهگويي در کتابخانه با قصّهگويي در جشنواره چقدر تفاوت دارد؟

 تأثيري كه مخاطب از شنيدن قصّه ميگيرد بسيار قويتر از تأثير آن از طريق مطالعهي كتاب است. ما در كتابخانه، طبق برنامهريزي هر دوره يا هر فصل ضمن شناخت دقيقي كه از نياز اعضاي آن مركز و ويژگيهاي ايشان داريم، با هدف انتقال مفاهيم خاصي، به قصّهگويي ميپردازيم تا تغييرات هدفمندي را در مخاطب ايجاد نمائيم، اما قصّهگويي در جشنواره با قصّهگويي كتابخانهاي متفاوت است و قصّهگويي جشنوارهاي گلچيني از قصّهگويي كتابخانهاي است.

 قصّهگويي كه به جشنواره راه مييابد، صرف دارا بودن ويژگيهاي يك قصّهگويي خوب نميتواند الگويي براي ديگر قصّهگويان باشد بلكه بايد با ارائهي قصّهاش، معرّفيكننده و ترويجدهندهي يك سبك، يك روش و يا يك ويژگي خاص و تازه باشد.

* براي معاصرسازي قصّهگويي چه پيشنهادهايي داريد؟

 يک قصّهگو براي به روز ماندن ميتواند ضمن مطالعهي مداوم قصّهها خصوصاً قصّههاي نو و جديدترين در چاپ، در جلسات قصّهگويي قصّهگويان موفق و نقد آن شرکت کنند و با حفظ ارتباط نزديک با مخاطب و نيازهاي به روز او، در جشنوارههاي ملّي و فرا ملّي قصّهگويي، امکان حضور داشته باشد تا از فنون و شيوههاي قصّهگويي جديد آگاه شود و ضعفهاي خود را بشناسد و درصدد رفع آن برآيد.

* از نظر شما چگونه ميتوان مباني نظري قصّهگويي را همعرض با افزايش مهارت قصّهگويان فراهم و تقويت کرد؟

کانون ميتواند به تعريف و برگزاري کارگاههايي برنامهريزي شده و تخصّصي اقدام کند تا در بخش جنبي جشنوارهها، فرصت نقد و تحليل قصّهها، بلافاصله بعد از اجرا و يا همزمان، فراهم باشد و بدين منظور از حضور قصّهگويان مطرح بهره گيرد.

اخيراً اضافهشدن بخش مقاله به جشنواره، به افزايش دانش کاربردي و تجربيات مربيان، بسيار کمک ميکند امّا بهتر است در کارگاههايي تخصّصي، هر  قصّهگو براي قصّهگويي با شيوهاي خاص، در موضوعات خاص، براي گروه سنّي خاص و متناسب با ويژگيهاي ظاهري و تواناييهاي فردياش، گمارده شود و تواناييهاي وجودياش را در همين راستا گسترش دهد که البتّه براي اين منظور، بايد از استاداني توانمند استفاده کرد.

* براي مهارت افزايي چه راهکاري به علاقهمندان قصّهگويي پيشنهاد ميکنيد؟

ـ  قصّهگويي هنر است، هنري که در وجود همه افراد به اندازه مساوي وجود ندارد، امّا افراد علاقهمند ميتوانند با تمرين و ممارست، اين مهارت را در خود تقويت نمايند، ضمن آنکه رمز موّفقيّت قصّهگوي واقعي، هنر مسحورکننده است که به قصّهاش ارج ميدهد و قصّهگويياش را دلنشين ميسازد و هنرمندبودن ذاتي است. پس افراد معمولي با وجود تلاش بسيار، نميتوانند با قصّهگوي واقعي برابري کنند.

صرف علاقه و انگيزهي قصّهگو شدن کافي نيست. توانايي بالقوّه انجام اين کار نيز لازم است. اگرچه خواستن، توانستن است، اما بدون مداومت در کسب دانش و آگاهي از فنون و اصول زيربنايي اين فعّاليّت، نميتوان به اجرا دست زد.

براي تداوم حضور در جمع قصّهگويان، بايد هوشمندانه قصّهها را شنيد و تأثيرات آن را بر مخاطب، مورد تحليل و نقد قرارداد تا از آن ميان به نکات مفيدي براي ارتقاء کيفي قصّهگويي دست يافت، و از آنجايي که مخاطب با توسعه تکنولوژي و پيشرفتهاي محيط پيرامون، انتظارات و علايقش نيز به مرور تغيير ميکند، حرکت با مخاطب از الزامات موّفقيّت قصّهگوست.

 * با توجّه به تفاوت سطح توانايي قصّهگويان کانون چگونه ميتوان براي رشد آنها برنامهريزي کرد؟

برنامهريزي براي طراحي کارگاه قصّهگويي در سه بخش:

الف ـ قصّهگويان مبتدي، با هدف آموزش صحيح اصول اوّليهي قصّهگويي و کمک به علاقهمندان براي تداوم قصّهگويي در يک قالب و با يک شيوهي خاص که تناسب بيشتري با ويژگيهاي شخصي و ظاهري ايشان دارد.

ب ـ  قصّهگويان برگزيده در جشنوارههاي پيشين با هدف ارتقاء سطح دانش و آگاهي مربيان  قصّهگو و آموزش تمرينهاي کاربردي در جهت افزايش مهارتهاي فردي براي روزآمد شدن شيوههاي کاربردي و توجيه تفاوت قصّهگويي کتابخانهاي با قصّهگويي جشنوارهاي.

ج ـ قصّهگويان برگزيده، در قالب گردهمايي و با هدف آسيبشناسي و نقد قصّههاي برگزيده قبلي به شکل متمرکز.

* از منظر آسيبشناسي داوري جشنوارهها را چگونه ارزيابي ميکنيد؟

بخشي از آسيبهاي وارده،مربوط به عدم اجراي برنامهاي منسجم براي برگزاري جلسات توجيهي و هماهنگي داوران است. داور يک منطقه بايد قبلاً از ويژگيهاي بارز قصّهگويي آن منطقه آگاه باشد و پيشينهي قصّهگويي منطقه را بداند تا با علم واشراف کافي به داوري صحيح بپردازد.

و بخش ديگر مربوط به فرمهاي داوري است که نياز به اصلاح دارد.

پيشنهاد ميشود که فرم داوري در مرحله استاني با مرحله منطقهاي و کشوري در سه سطح تعريف و طراحي شود. در بخش استاني به اصول اوّليه و ابتدايي و محور انتخاب قصّه توجّه شود و به ترتيب در مراحل منطقهاي و کشوري به جزئيات بيشتر و بيشتر توجّه شود تا بر اساس آن، داوري عادلانه و منطبق بر دانش قصّهگويي صورت گيرد.

فرمهاي فعلي بخشي از کار داوري را براساس سليقه داوران تعريف ميکند، ضمن آنکه تعيين يک يا دو محور و موضوع خاص براي قصّهگويي باعث محدوديتهايي ميشود. بهعنوان مثال ويژگيهاي ظاهري برخي از قصّهگويان براي ارائه قصّه با موضوعات و شيوههاي خاصي تناسب بيشتري دارد که ممکن است با موضوع محوري جشنواره چندان هماهنگ نباشد. پس خود به خود در يکي از مراحل بدون اينکه نياز به رقابت باشد حذف خواهند شد از طرف ديگر قصّههاي نو که قابليت تأثيرگذاري بر مخاطب را دارند کم نيستند. پس بهتر است بر اساس اولويت در بخش انتخاب قصّه، به بخش قصّههاي نو اختصاص يابد.

در فرم ارزيابي مواردي وجود دارد که اصلاح آن الزامي است از جمله آيتم تناسب قصّه با ارزشهاي تربيتي حاکم بر جامعه که براي همه قصّهگوهاي کانوني حدّاکثر امتياز را به خود اختصاص ميدهد چرا که هيچ مربياي در کانون خلاف ارزشهاي تربيتي عمل نميکند و يا آيتم عنايت به زبان بومي، گويشها و... نيز گمراهکننده است.

 چرا که اوّلاً درصدي از قصّهگويان گويش دارند و نه همه آنها و از طرف ديگر فقط در بعضي از موارد، گويش به جذابيت و تفهيم بهتر قصّه کمک ميکند و در بقيه قصّهها ممکن است لهجه محدودکننده و تخريبگر باشد، و يا آيتم ...

پس باز هم لزوم طراحي و کاربرد فرمهاي متفاوت مطرح ميشود.

* قصّهگويان کانون از نگاه شما قابل تقسيم به چند گروه هستند؟ و چه نوع برنامهريزيهاي آموزشياي ميتوان براي آنها انجام داد؟

 تقسيمبنديهاي زير را در اين رابطه ميتوان در نظر گرفت:

تقسيمبندي قصّهگويان براساس شيوه اجرا (با ابزار بدون ابزار ـ  ... که لباس نيز جز آن ميتواند باشد)

تقسيمبندي قصّهگويان بر اساس نوع تأثير قصّه (چالشي نمايشي آموزشي سرگرمکننده صرف و ...)

تقسيمبندي قصّهگويان براساس توانايي قصّهگو (قصّهگوي مبتدي، قصّهگوي حرفهاي)

تقسيمبندي قصّهگويان براساس بومي يا غيربوميبودن قصّه که خود نيز بر اساس چگونگي و ميزان کاربرد لهجه نيز تقسيمبنديهايي دارد.

تقسيمبندي قصّهگويان براساس نوع، جنس و سن مخاطب و ...

در گردهمايي قصّهگويان برگزيده به نظر ميرسد لحاظ نمودن موارد ذيل منطقي باشد:

 برنامهريزي براي برگزاري کارگاه نقد قصّههاي برگزيده توسط متخصص

 اجراي زندهي قصّه يا قصّههايي که در سطح ملّي مطرح هستند.

 برگزاري جلسات پرسش و پاسخ به منظور جمعبندي نقاط قوّت و رمز موّفقيّت قصّهگويان پيشين

 براي قصّهگويان مبتدي بهتر است سرفصلهاي ذيل تدريس شود:

 تعريف و اهميت قصّهگويي و تفاوت آن با ديگر فعّاليّتها، روايتگري، بلندخواني، پردهخواني. ملاکهاي انتخاب قصّه متناسب با ويژگيهاي قصّهگو، چگونگي تبديل انواع دستمايه به يک قصّهي استاندارد قابل ارائه.

 * ملاکهاي يک قصّهگويي خوب از نظر شما چيست؟

 تکنيکهاي ايجاد آمادگي براي شنيدن/ شروع قصّه و پايان قصّه

 تجارب عملي که منجر به گسترش تواناييهاي قصّهگو ميشود.

* در مورد تعيين محورهاي موضوعي براي جشنوارهها چه ديدگاهي داريد؟

از آنجايي که بخشي از ملاکهاي ارزيابي قصّهگويي به «انتخاب قصّه» مربوط ميشود و تناسب قصّه انتخابي با ويژگيهاي قصّهگو، بسيار مهم است، محدود کردن محورهاي قصّهگويي بهطور خودکار برخي از قصّهگويان را از قدم اوّل حذف ميکند و قصّهگوي بسيار با انگيزه نيز به ناچار دست به انتخاب قصّه و اجراي آن در چارچوب تعريفشده ميزند که با ساختار فيزيکياش تناسب ندارد. پس از اين طريق صدمات جدّي به کيفيت جشنواره و انگيزهي مربيان وارد ميشود.

پيشنهاد ميکنم در جشنواره ها، محور قصّهگويي به سه بخش (قصّههاي ايراني و اسلامي، قصّههاي بومي و منطقهاي، قصّههاي نو) تقسيم شود. چرا که در نزد اقوام مختلف قصّههاي با ارزشي وجود دارد که انتقال آن ارزشمند است و در منابع مکتوب کتابخانهها هم وجود ندارد، و از طرف ديگر، مربيان توانمندي که با ارائهي قصّههاي نو، گوي سبقت را از ديگران ربودهاند کم نيستند. 

برخی از سوابق «سیده نسرين سجاديان» عبارتند از:

مقاله ها :

  • تاثير آموزش تفکر ( تفکر خلاق ،  انتقادی ، حل مسئله) برتوسعه ی مهارت های پژوهشی نوجوانان
  • تربیت دینی کودکان  با نمایش(طرح تشکیل کارگاه نمایش)در مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
  • بررسی روشهای علاقه مند سازی کودکان و نوجوانان به مطالعه( طرح کتابتاب)
  • نو آوری در پرورش و چگونگی آن
  • روشهای تقویت روحیه نقد و پرسشگری در نوجوانان

موفقیت ها و جوایز :

  • دریافت لوح تقدیر برای مدیریت ٬ برنامه ریزی  واجرای « هفته ملي کودک » در سال 92
  • دریافت لوح تقدیر برای کار شناسی و داوری فعالیت « پژوهش هاي رضوي نوجوان » در سال هاي 90 و 91 و 92
  • دریافت جايزه و لوح تقدیر کارشناس نمونه ي استان تهران در سال 91
  • دریافت لوح تقدیر برای مدیریت ٬ برنامه ریزی  واجرای « هجدهمین جشنواره ی یک هفته با کانون » در سال 91
  • دریافت لوح تقدیر برای مشارکت فعال در "برنامه ي ياران مهربان کتاب " در سال 90و 91
  • دریافت لوح تقدیر برای مدیریت ٬ برنامه ریزی  واجرای « هفدهمین جشنواره ی یک هفته با کانون » در سال 90
  • دریافت لوح تقدیر برای  داوری فعالیت« قصه گویی  رضوی » در سطح استانی ( استان تهران )در سال90و 91
  • دریافت لوح تقدیر برای  مشاوره در امر  فعالیت« قصه گویی  رضوی » در قالب نشست در سطح استان تهران در سال90و91
  • دریافت لوح تقدیر از مدیر استان تهران جهت مشارکت فعال در شورای برنامه ریزی استان برای سال 90
  • دریافت لوح تقدیر داوری فعالیت« قصه گویی » در سطح استانی در استان های قزوین در سال90و تهران در سالهاي 89 ،90 و 91
  • دریافت لوح تقدیر برای داوری در «جشنواره ی قصه گویی بین المللی» در سال 89
  • دریافت لوح تقدیر برای کار شناسی و داوری فعالیت  استانی« پژوهشگران نوجوان » در سال ۸۹
  • دریافت لوح تقدیر از شهردار استان البرز جهت برگزاری  ویژه برنامه ی پژوهشگران نوجوان این استان در سال 89
  • دریافت لوح تقدیر برای مدیریت ٬ برنامه ریزی  واجرای « شانزدهمین جشنواره ی یک هفته با کانون » در سال ۸۹
  • دریافت لوح تقدیر برای  داوری فعالیت« قصه گویی » در سطح استانی ( تهران)و منطقه ای  ( ایلام ) در سال ۸۹
  • دریافت لوح تقدیر برای مشارکت در تدوین طرح « استاندارد سازی فعالیت های کانون » در سال ۸۹
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه برای برنامه ریزی و اجرای  محتوایی طرح « کانون مدرسه » در سال ها ی۸۸ و۸۹
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه برای موفقیت به عنوان «مربی راهنمای پژوهشگران نوجوان»در سال ۸۸
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه به عنوان « مربی مسئول موفق استانی » در سال ۸۸
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه برای برگزیده شدن در طرح  پژوهشی« مربیان نوآور » با عنوان سفر به دور دنیا ٬ در سال ۸۷
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه برای موفقیت در« برگزاری ویژه برنامه ی سی امین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران»در سال88
  • دریافت لوح تقدیر برای موفقیت در در جشنواره ی « یک هفته با کانون » سال ۸۵ وسال ۸۶ با عنوان (نقش خورشید)
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه برای موفقیت در اجرای  «طرح تکریم ارباب رجوع » در سال های ۸۵ ٬ ۸۶ و ۸۷
  • دریافت لوح تقدیر برای شرکت در «جشنواره ی قصه گویی » در سال ۸۳
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه  در« طرح معرفی جوانان موفق استان »از شهرداری استان اصفهان  در سال ۷۷
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه جهت حضور موفق در جشنواره ی « یک هفته با کانون » ویژه ی محرم سال ۷۷
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه برای موفقیت در« اولین جشنواره ی نمایش عروسکی  »در سال ۷۶
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه برای موفقیت در «اولین جشنواره ی قصه گویی » در سال ۷۶
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه برای موفقیت در« گزارمان نویسی » در سال ۷۵
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه به عنوان «مربی نمونه ی استان اصفهان » در سال ۷۵
  • دریافت لوح تقدیر و جایزه در ارايه ی طرح کنترل جمعیت سازمان یونیسف ( مصر ) در سال ۷۴

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید