ماه رمضان
تصویر برگزیده

گزارش اولین جلسه بررسی فیلم‌های برگزیده جشنواره عمار

از مشکلات بروکراسی در عرصه فرهنگ تا حضور سروش و گنجی در حوزه هنری

آرتنا: اولین جلسه بررسی فیلم‌های برگزیده جشنواره فیلم عمار توسط «جنبش رسانه انقلاب» در حوزه هنری برگزار شد.

zoom
از مشکلات بروکراسی در عرصه فرهنگ تا حضور سروش و گنجی در حوزه هنری

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، نشست بررسی هنر انقلاب بعد از اکران مستند شکوفه­‌های زمستان با حضور بنیانگذاران حوزه هنری و هنرمندان عرصه هنرهای تجسمی در ساختمان الف حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی عصر روز یکشنبه (21 دی) برگزار شد.
در این نشست که حمید شریفی آل‌هاشم، محمد علی رجبی، ناصر سیفی و دکتر فرنو حضور داشتند علاوه بر بررسی هنر انقلاب در عرصه هنرهای تجسمی به سوالات دانشجویان حاضر نیز پاسخ گفتند.

با تغییرات موسمی مدیران، هنر دچار آسیب می­‌شود
در ابتدای نشست حمید شریفی آل‌هاشم درباره شکل گیری هنر انقلاب گفت: سالیان سال برای جریان هنر انقلاب زحمت کشیدند اما متاسفانه منفعل هستند دشمن از این فرصت استفاده کرده و علیه جریان هنر انقلاب استفاه می‌کند آسیب‌هایی که در طول این سال‌ها به این هنر اصیل وارد شده باید واکاوی و بازخوانی شود، تهاجم در عرصه فرهنگ و هنر نیاز به دیده‌بانی دارد. این عرصه مثل اطلاعات و عملیات جنگ باید به درستی شناسایی  شود و مشکلات را از میان بردارند. میدان اصلی هنر انقلاب باید مشخص شود نیروهای ما و دشمن کجا مستقر هستند؟ جریان فیلم فجر که در عرصه سینما اتفاق می‌افتد یا در جشنواره هنرهای تجسمی در دوره‌های مختلف نگاه مدیران در دوره‌های مختلف متفاوت است.
وی در ادامه نشست گفت: به عقیده من دولت جدید هیچ اهتمامی در عرصه هنر انقلاب ندارد؛ در دوره‌های مختلف مدیریتی سیاست‌ها تغییر می‌کند. رئیس جمهور و وزیر که عوض می‌شود نگاه‌های شخصی و گروهی و طایفه‌ای و قبیله‌ای حاکم می‌شود. این سلایق بررسی و نقد نمی‌شود به یاد دارم زمان آقای صفارهرندی جشنواره‌ای در حوزه تجسمی به راه افتاد به نام جشنواره «عدالت و امید»؛ ایشان گفتند در عرصه هنرهای تجسمی این جشنواره متعلق به این دولت نیست جشنواره زیربنایی است. ایشان از وزارتخانه رفتند جشنواره تعطیل شد.
شریفی در ادامه افزود: به دلایل مختلف در سال 78 خدمت حضرت آقا رسیدیم و از ایشان تقاضا کردیم ساحت هنر  نیاز به چتر حمایتی دارد که با تغییرات موسمی دچار آسیب نشود. ما در دوره‌های مختلف مدیریتی دچار تغییرات گسترده می‌شویم. ساحت فرهنگ و هنر دجار آسیب‌هاست خصوصا جریان هنر انقلاب، ارتباط بین نسل‌ها برقرار نمی‌شود. نسل جدید نمی‌داند نسل گذشته چه کسانی بوده است.

برخی از بخش‌ها ماموریت داشتند هنر انقلاب را  حذف کنند
وی در ادامه سخنانش به یکی از سخنرانان در جشنواره عمار اشاره کرد و گفت: نکته جالب برایم این بود که در جشنواره عمار یکی از سخنرانان در سال گذشته گفت: در دهه 60 اشتباه کردیم همانگونه که نیروهای‌مان را برای رزم آموزش می‌دادیم باید هنرمند تربیت می‌کردیم چون این کار را نکردیم در فرهنگ و هنر لطمه دیدیم. کانه ایشان در جامعه نبوده است. انقلاب ویژگی و مختصاتش فرهنگی بوده است. اگر متولیان ما در وزارت ارشاد و سازمان تبلیغات اسلامی و فرهنگستان و شورایعالی انقلاب فرهنگی وظیفه را درست انجام ندادند امر دیگری است. هنر انقلاب جریانی است که متاثر را از برکات انقلاب بود و انقلاب کارش را انجام داد. اگر آرامش و پیشرفت را داریم به برکت همان است اما در عرصه هنر چیزی به عنوان هنر انقلاب کمتر دیده می‌شود و برخی از بخش‌هایی بودند که ماموریت داشتند هنر انقلاب را حذف کنند.

حوزه هنری به گونه‌ای مدیریت شود که در فرهنگ انقلاب کاری انجام دهد
شریفی آل هاشم به فعالیت حوزه هنری در ابتدای تاسیس اشاره کرد و گفت: در حوزه هنری افرادی بودند که شبانه روزی کار می‌کردند بسیجی‌وار وارد این عرصه شدند در حال حاضر حوزه دارای سیستم و رئیس شده است خانواده شهدا می‌آمدند و بچه‌ها روی بوم عکس شهدا را نقاشی می‌کشیدند. شب‌ها عکس شهدا را ترسیم می‌کردند. حضرت آقا می‌فرمایند حوزه هنری به گونه‌ای مدیریت شود که در فرهنگ انقلاب کاری انجام دهد. این فضا اینجا حاکم  نیست.
در بخش دیگری از نشست محمدعلی رجبی کمبودها در هنر انقلاب را مورد ارزیابی قرار داد و گفت:  یک بخش از هنر انقلاب در حوزه است اما همه هنر انقلاب حوزه هنری نیست. هنر هر انقلاب و تفکری ورای مکان ها و افراد است گرچه همه موثر است. حرکت هایی قبل از انقلاب آغاز شده بود به صورت پراکنده  که زمینه ساز هنر انقلاب شد. اعتراض به موجودیت پهلوی بود . بخشی از هنر را پهلوی به زور تغییر داد مثل موسیقی که  رضاخان دستور داد سونوریته موسیقی ایرانی را عوض کنند به گونه‌ای که اگر فردی در اروپا موسیقی ایران را بشنوند نتواند تشخیص دهد که موسیقی مربوط به ایران است صدای مادر ما را از ما گرفت.  در مورد نقاشی هم همین طور . نه اعتراضی به وضع موجود پهلوی، زمینه‌ساز انقلاب بود. مارکسیست‌ها گفتند طرح اقتصادی و هنر کجاست تا امام جواب دادند در 22 بهمن آغاز شد. فقه پوسیده مرده کنار گود بود، فقه باید جامعه را بگرداند و بحث های حاشیه ای را کنار بگذارد. اختلاف در علما هم وجود داشت. دولت بازرگان یکی دو هفته اول انقلاب بود که گفت برگردید سر کارها و حکومت را گرفتیم همین سخنان باعث شد که  شکنجه گر مشهور ساواک (کمالی) حقوقش را مطالبه کند که او را دستگیر کردند. هر کاری می کردیم به یک ترفندی ورق را برمی گردانند که حکومت را گرفتیم  کافی است. امام رهبری عجیبی کردند که از نظرها دور بود. دستور تشکیل سپاه و جهاد را دادند وظیفه این بود که نیروی نظامی داشته باشیم که از بطن انقلاب بیرون بیاید و یک جهادی که در همه رشته ها کار می کرد و بعدها با متقضیات انقلاب اگر قرار است وزارتخانه داشته باشیم این ها جایگزین شوند. خوشبختانه سپاه به برکت جنگ و وجود دشمنان احمق که فکر می کردند می توانند انقلاب را برچیند استوار ایستاده است.

یکی از مسولین جمهوری اسلامی که بعدها رئیس فتنه شد به فردید توهین می‌کردند
رجبی در ادامه نشست به تشکیل سازمان تبلیغات اسلامی اشاره کرد و گفت: در بخش فرهنگی سازمان تبلیغات به دستور امام تشکیل شد قرار بود بنا به مقتضیات انقلاب طرح مسئله کند. سید احمد فردید تنها کسی بود که در محیط علمی دانشگاهی تبیین نظریه انقلاب و ولایت فقیه می کرد. یکی از مسولین جمهوری اسلامی که بعدها رئیس فتنه شد به ایشان توهین می کردند. امروز می بینیم فرمایشات ایشان مورد استفاده قرار می گیرد. عبدالکریم سروش فعالیت های گسترده می کرد و ایشان می گفت سروش خطرناک است. بخشی از دست های پنهان همیشه حضور داشت. نمایشگاه موزه هنرهای معاصر گذاشته شد و توهین به انقلاب و حجاب و ... جواد مجابی مقاله نوشت با عنوان هوای تازه در دهمین سال انقلاب این نمایشگاه شکل گرفت و آقای خاتمی هم  آب پاک را  ریخت به روی دست بچه های انقلاب و در جمعی  گفت خیلی خوشوقتم که شما (منظور هنرمندان انقلاب) فهمیدید که باید در مقابل اساتیدتان بنشینید که از نظر ایشان جماعت هنرمندان ضد انقلاب  اساتید بودند .
وی ادامه داد:  ما در عصر ولایت هستیم خیلی گام ها سریع شده است به عقیده من داعش نعمتی بود تا بتوانیم تحقق روایات اسلامی را یکی پس از دیگر ببینیم. حواسمان باشد ولایت نقطه اصلی فرهنگ و تمدن و مباحث اجتماعی و... ماست و انقلاب با این شروع شد و با ظهور امام (عج) انقلاب به تحقق اصلی خود خواهد رسید. باید بدانیم به درستی ولایت چیست.

در نمایشگاه مقام معظم رهبری آمدند و گفتند وابسته به کجا هستید گفتیم به خدا
رجبی یکی از بنیانگذاران حوزه هنری به تشکیل حوزه هنری در ابتدای انقلاب اشاره کرد و گفت: در ابتدای کار - اوایل انقلاب - حوزه  در اصل کانون فرهنگی نهضت اسلامی بود  که با شکل گیری انقلاب همه رفتند جزء مسئولین انقلاب شدند ما ماندیم . هر شب درگیری بود. ما ماندیم و چند نفر از دوستان عزیز ابوالفضل عالی،  حمید صادقی . خسروجردی که نماند آقای سلحشور و عبدالحی شماسی و مرحوم صفارزاده بعدهم  از کانون فرهنگی چیزی نماند خانم صفارزاده هم رفتند و  من مانده بودم همه را جمع کردیم و تشکیلات دیگری را با نام حوزه درست کردیم. هیچ کس نپرسید  چرا نام این مکان «حوزه» است نام حوزه را  بنده گذاشتم نه به این علت که روحانیون بر مسند حکومت بودند.
نام  این مکان شد حوزه اندیشه و هنر اسلامی؛ قرار بود سیستمی طراحی کنیم و آموزش بدهیم و  دیگران به همان اندازه به بقیه آموزش بدهند و نتیجه آموزش ها را در  بازخورد از انقلاب بگیریم . در این مکان مستقر نبودیم در جاهای مختلفی  بودیم اما رئیس و مرئوس نداشتیم. سلحشور بخش تئاتر را راه انداخت. آقای عبدالحی شماسی بخش ادبیات را راه انداخت من هم بخش تجسمی را راه انداختیم و کار می کردیم . اخبار مختلف زیاد بود، تراکت ها و پوسترها و... برای هر جایی کار می کردیم مواد اولیه را هم از اموال فرانسوی ها امریکایی ها گرفتیم و به حدی رسیدیم که نمایشگاه زدیم. در آن دوره اگر عکس شریعتی یا طالقانی را  در نمایشگاه می گذاشتیم  می گفتند مجاهدین خلق است. اگر تصویر مطهری هم بود می گفتند حزب الهی است. خسروجردی تصویر طالقانی را داشت من هم شریعتی داشتم . مرحوم مطهری نبود که تا صبح کار کردم و تصویر را به نمایشگاه رساند. در نمایشگاه مقام معظم رهبری، آقای کابلی و آقای امامی کاشانی آمدند و گفتند وابسته به کجا هستید گفتیم به خدا. بعد حقوق پایه گذاری شد که  سلحشور به دلیل داشتن زن و فرزند 30000 تومان ما 20000 و مجرد ها15000 تومان می گرفتند. آقای بروجردی مسئول مالی بود و وسایل خانه را آورده بودیم. این مکان  دست جهاد بود و ما به این مکان منتقل شدیم و  حوزه اندیشه و هنر اسلامی از اینجا بیشتر شناخته شد. موازی با سپاه و بنیاد شهید و... کار می کردند. از همه مهمتر توده های مردم کار می کردند روی دیوارها نقاشی می کردند. آموزش ندیده ها هم فعالیت می کردند پدر آقای چلیپا نقاشی قهوه خانه ای کار می کرد برای انقلاب همه کار می کردند

در حوزه هنری عبدالکریم سروش بازجویی و اکبر گنجی شکنجه می‌کرد
وی درباره حوزه هنری و زیرمجموعه قرارگرفتن این نهاد زیر نظر سازمان تبلیغات اسلامی گفت : حوزه هنری وظیفه اصلی اش برای فرهنگ بود.اما در آن زمان عبدالکریم سروش بازجویی می کرد و گنجی شکنجه می کرد و جایی را برای این کار درست کرده بود. عده ای به آقای منتظری گفتند و ایشان هم ساده بودند سر و صدا کردند. بعد شهید لاجوردی تعدادی از افراد را از وزارت اطلاعات اخراج کرد و  حلقه کیان شکل گرفت و ماجراها راه انداختند قدرت هم داشتند روزنامه داشتند ضمن این که شهید رجایی هم از افراد  دعوت کردند که به دولت بپیوندند ایشان گفتند هنوز باور نکرددید انقلاب شده است. دولت دارد  دست ضد انقلاب می افتد. و ما به دولت پیوستیم . و حوزه زیر نظر سازمان تبلیغات قرار گرفت که دستور از بالامی آمد ما همی دیدیم باید به کمک آقای رجایی برویم که رفتیم و  آنجا دیدیم که با گسترده دانشگاه مواجهیم این نیروی اندک انقلابی به کمک دولت شتافت. مخملباف نبود بعد که ما رفتیم او به حوزه آمد او جویای نام بود بعد رفت پیش سروش و گفت ایشان من را آموزش داد از اسب جزمیت پیاده شد و الاغ لیبرالیسم را سوار شد.

ما از معارف اسلامی در عصر جدید فاصله گرفتیم
دکتر فرنو در ادامه نشست به وضعیت در انقلاب فرهنگی دانشگاه گروهی از بچه ها حدود 100 نفر از طریق انجمن اسلامی فراگرفتن آموزش هنری  را آموختند برای رفتن به صدا و سیما و سینمای کشور. با حوزه هم مرتبط شدیم. آن زمان تل فیلم بود که سیما فیلم امروز است  از طریق اقای امام کاشانی به مجموعه  رسیدیم و فعال بود. مرکز تصور عمومی دوستان که جمع شده بودند این بود که تعهد را داریم با معارف اسلامی آشنایی داریم کافی است فن سینمایی را یاد بگیریم و سینمای اسلامی را هم پیاده کنیم این تصور ساده برای دانشجویی که در هر رشته ای تحصیل کرده اما علاقه به هنر دارد غریب نبود اما نکته ای که توجه نداشتیم صورت و معنا بود که بی نسبت نیست. ما از معارف اسلامی در عصر جدید فاصله گرفتیم هنر و فرهنگ لائیک و سکولار و روشنفکری چپ مقصود و مقصد ما نیست.  نسبت خودمان را با معارف قدیم و وضع موجود و تفکر عالم درک نمی کردیم بعد که دوره هایی را طی کردیم توجه حاصل شد. شهید آوینی از کجا پیدا شد نیاز به تفکری داشتیم که وضع موجود فرهنگ و هنر را در عالم توضیح بدهد و فاصله معارف گذشته را تشریح کند و تفکر کنیم مسئله فکر کردن است مسئله سلیقه نیست. شهید آوینی این مهم را دریافت و  دفتر تحقیقاتی پایه گذاری کرد دفتر مطالعات هنر دینی بعد محمد آقا و مرحوم مدد پور آن  را ادامه دادند بگذریم که آقای زم  قول هایی دادند که محقق نشد. در این اواخر  پس از فوت مرحوم مدد پور در پژوهشگاه بودم به مسئول مربوطه عرض کردم این دفتر سابقه اش این است تامل و تفکری در باره هنر دینی تامل حکمی و نظر باید داشته باشیم که از اهم وظایف حوزه هنری این است ایشان گفتند کتاب های ایشان را چاپ می کنیم و کسی نیست و.... کار ما را هم یک جور دیگری تعریف کردند که رها کنیم.
وی ادامه داد عدم توجه به این که تفکر دیده می شود.  زحمات آقای شاه حسینی در فارابی  فیلم ملک سلیمان شد که محل بحث است. آقای سلحشور احسن الاقصص قرآن را روایت کرد  چقدر توانست در جهت معانی عمیق آن قدم بردارد. حالا جدای از انگاره های مختلف که با آن مواجه هستیم. تامل و تفکر را داشته باشند هنر انقلاب در مسیر حقیقی بتواند سیر پیدا کند. تامل راجع به مسئله هنر انقلاب و چگونه می توان تداوم داد بسیار مهم است.

وقتی در عرصه فرهنگی بروکراسی آمد کار دچار مشکل شد
در پایان نشست ناصر سیفی هنرمند نقاش گفت: هنر انقلاب زاییده انقلاب اسلامی بود دهه اول باانگیزه های دینی و انقلابی آمدند وجه غالب نگاه دینی داشتند در دهه دوم انقلاب  برنامه مشخصی نبود. بی برنامه و بی هدف مدیریت هنری نگاه خودش را داشت.  جامعه هیئتی اداره می شد هم جواب می داد و نمی داد معنای هیئتی هرج و مرج نیست. هرکسی در جای خودش بود رئیس و مرئوس نبود  وقتی کارفرهنگی در عرصه فرهنگی بروکراسی آمد کار دچار مشکل شد.  در نظام مندی فرهنگی سیستم را وارد کردیم که سازه غربی است ما نظام فرهنگی را نتوانستیم تقویت کنیم .  تقصیر مدیریت فرهنگی نیست مدیریت بدون اینکه بخواهد در تخریب تاثیرگذار بود.
وی ادامه داد: همه هنر انقلاب در حوزه نیست همانظور که همه  آثار حوزه در رده دینی  نیست. حوزه به عنوان سنگر و خاکریز می توانست حرکت کند. جریان ماسونی بی تاثیر نبود. این جریان به شدت بهره برداری می کنند هنر انقلاب زمینه ساز باز شدن پرونده ای به نام فرهنگ  و هنر شیعی است که خواست آن ها نبود شینطت آنها با غفلت ما موجب شد هنر انقلاب کمرنگ شود. مشکل معاش همیشه هست وقتی باور متزلزل می شود مطمئنا تداوم کار فرهنگی و انقلابی وجود نخواهد داشت.
سیفی در خاتمه گفت :  هنر دینی مبتنی بر تعهد است عقلانیت تدبیر برنامه و توکل به حضرت حق است. مسایل فرهنگی فرد دغدغه مند می خواهد. آدم های خوبی بر مستند کار هستند ولی آدم فرهنگی باید دغدغه فرهنگی داشته باشد. سفینه فرهنگی در اختیار افرادی قرار می گیرد که صدمات جبران ناپذیری به حیطه فرهنگ وارد می آورند به همین دلیل با ندانستن و نشناختن عرصه را برای نسل سوم تنگ می کنند اما با این اوصاف  فضا ناامید کننده نیست . هنرمندان انقلاب خدا راشکر محدود هستند زیرا خلاقیت در محدودیت اتفاق می افتد. فشارها و جفاها به هنرمندانی این عرصه درست نیست و عدم ارتباط معضل هنر انقلاب است.
نشست دوم «جنبش رسانه انقلاب» دربارة برگزیدة آثارپنجمین جشنوارة عمار امروز 22 دی از ساعت 18 شروع می­شود. این نشست با موضوع بازنمایی زن نه شرقی و نه غربی در رسانه با کران مستندهای امینه ، TF Down 2 با حضور خانم ها خزعلی، دکتر شهلا باقری، حاج علی و.. در ساختمان الف حوزه هنری واقع در خیابان سمیه   برگزار خواهد شد.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید