تصویر برگزیده

اختصاصی آرتنا/

چرا باید نمایش «سال آشوب» در جشنواره شرکت می‌کرد؟

آرتنا: «سال آشوب» نمایشی از کردستان عراق است که به نویسندگی و کارگردانی «گوران علی‌کریم» در بخش بین‌الملل جشنواره تئاتر فجر امسال شرکت کرده است. بر این نمایش نقدی وارد نیست جز این‌که چرا باید در جشنواره شرکت می‌کرد؟

zoom
چرا باید نمایش «سال آشوب» در جشنواره شرکت می‌کرد؟

نوشته: فرزانه رحیمی /خبرگزاری هنر «آرتنا»

«سال آشوب» نمایشی با موضوع عشق و جنگ است که در دهمین روز جشنواره، در دو نوبت 17 و 19 در تماشاخانه سنگلج به صحنه رفت.
این نمایش در قالبی عاشقانه به درون‌مایه نا‌عدالتی‌های سیاسی و اجتماعی می‌پردازد. گوران علی‌کریم در این‌باره توضیح داد: «ما مشکلات سیاسی و اجتماعی متعددی در کردستان داریم. ناعدالتی‌های سیاسی و اجتماعی، آن‌جا هم مثل بقیه جاها وجود دارد.»
او درباره دلایل انتخاب رمان «سال بلوا» برای اقتباس نمایشی گفت: «وقتی این رمان را خواندم، متوجه شدم پیوند‌های عمیقی با جامعه کردستان دارد. متأسفانه هنوز در بخش‌هایی از کردستان، سنت ازدواج به گونه‌ای است که باورهای غلط جامعه، تأثیر بسیار زیاد و مخربی روی آن دارد. یک جنبه نمایش، پرداختن به این سنت غلط است که در کردستان رواج دارد. جنبه دیگر نمایش پرداختن به موضوع جنگ است.»
گوران علی‌کریم، جنگ را مسئله‌ای دانست که تمام اقشار جامعه را درگیر می‌کند و بر زندگی تک تک افراد یک جامعه تأثیر می‌گذارد. او ادامه داد: «مانند بقیه کشورهایی که در خاورمیانه درگیر مسأله جنگ هستند، در کردستان عراق هم جنگ تأثیرش را روی همه افراد جامعه می‌گذارد. بیش‌ترین کسانی که از این مسأله ضربه می‌بینند و قربانی می‌شوند، اقشار آسیب‌پذیر و ضعیف جامعه هستند که هیچ ربطی به شروع و ادامه جنگ ندارند. در کردستان این زنان هستند که معمولاً قربانی جنگ می‌شوند.»
این کارگردن اقلیم کردستان عراق که پیش از این هم در جشنواره تئاتر فجر حضور داشته است،‌ افزود:‌ «امروز، بدبخت‌ترین و مورد ظلم‌ترین قشر جامعه کردستان، هنرمندان هستند، برای این که ضرورت‌های مسأله هنر در آن‌جا درک نشده است. من هر زمانی که می‌بینم در جامعه‌ای مثل ایران،‌ مردم تشنه تئاترند و بدون هنر نمی‌توانند به زندگی خود ادامه دهند، به شوق می‌آیم. مردمی که در برنامه‌ریزی روزانه‌شان همیشه جایی برای تئاتر و هنر باز می‌کنند. آرزو می‌کنم ای کاش این شرایط روزی برای ما هم اتفاق بیفتد.»
او اضافه کرد: «من می‌بینم حتی در جاهایی که مردم زبان ما را نمی‌فهمند، خیلی خوب با تئاتر ما ارتباط برقرار می‌کنند. اما در کشور خودمان مردم خیلی کم به سالن‌های تئاتر می‌روند. یکی از جاهایی که من همیشه دیده‌ام که بسیار تماشاگران و مردم خوبی دارد، ایران است. این‌جا حتی با وجود این که زبان نمایش کُردی بود، اما دیدم تماشاگران بازخورد خوبی نشان دادند.»
گوران علی‌کریم که در این مدت بعضی از نمایش‌های ایرانی جشنواره مانند «هم‌هوایی»، «صدای آهسته برف» و «عزیز شنگال» را دیده، امیدوار است بتواند این گروه‌های ایرانی را برای اجرا به کردستان عراق دعوت کند.
نمایش «سال آشوب» با اقتباسی از رمان «سال بلوا»ی عباس معروفی، و با اشاره به عشق و جنگ، آشوبی از هیاهوی بسیار برای هیچ است. طبق روال معمول، یک بروشور از کار به تماشاگران داده می‌شود و سپس خود کارگردان هم همراه با یک مترجم فارسی می‌آید و پیش از شروع نمایش همان حرف‌های بروشور را تکرار می‌کند. به‌علاوه‌ی نظرات خودش که در بالا ذکر شد و همین چیزی حدود 10 دقیقه‌ی کسالت‌بار طول می‌کشد. اساساً باید عادت کنیم «زمان» در هیچ‌کجای جشنواره‌ی ما اهمیتی ندارد. کمااین‌که قابل تعمیم به همه‌ بخش‌های هنری جامعه است.
نمایش هیچ حرفی برای گفتن ندارد. زن طوری دیالوگ‌هایی که مثلاً قرار است عاشقانه باشد را می‌گوید که مخاطب فارسی زبان که هیچی از زبان کُردی نمی‌داند فکر می‌کند دارد اخبار می‌شنود و یا یک سخنرانی جدی.
بازی‌ها که هیچ حرفی برای گفتن ندارند. گاهی آن‌قدر ابتدایی هستند که کار کمیک می‌شود؛ مثل بالا و پریدن‌های شخصیت شوهر زین، و یا خود زین که نه بیان و نه بدن مناسبی برای بازی دارد و قرار است سریع حرف‌هایش را بزند و از صحنه خارج شود.
طراحی صحنه به‌شدت غیرحرفه‌ای و نامعقول است. کسی نمی‌داند چرا باید سکوهایی به آن عظمت در صحنه باشند و تازه شوهر زین (گوران علی کریم) به‌سختی از آن بالا برود و صحنه‌ی خنده‌داری ایجاد کند.
لباس‌ها نیز نامناسبند و اگر تعمداً قرار است که ان‌قدر تنگ و ترش و نامناسب باشند برای بازیگران پس باید گفت کارگردان قصدش یک کار کمدی بوده نه یک درام عاشقانه!
در کل بر نمایش نقدی وارد نیست جز این‌که چرا باید در جشنواره شرکت می‌کرد؟ آیا کردستان عراق کلاً تئاترش ضعیف است و یا این نمایش برای بازبین‌‌های ما به‌شدت قوی و جالب بوده‌ که به جشنواره راه یافته‌ است.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید