تصویر برگزیده

در همایشی با همکاری رایزن فرهنگی ایران در پیشاور برگزار شد؛

بررسی ادبی و محتوایی ضرب‌المثل‌های مشترک ایران و پاکستان

آرتنا: خالد سهیل ملک، استاد ادبیات اردو دانشکده دولتی پیشاور در این نشست علمی-ادبی گفت: فرهنگ‌ها انعطاف‌پذیرند و بر هم تأثیر می‌گذارند و همدیگر را می‌پذیرند. در حقیقت زبان‌های فرهنگ‌های مختلف با هم در ارتباطند.

zoom
 بررسی ادبی و محتوایی ضرب‌المثل‌های مشترک ایران و پاکستان

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، به همت خانه فرهنگ ایران در پیشاور پاکستان، سمینار یک روزه مشابهات ضرب‌المثل‌های فارسی در زبان‌های ایالت خیبر پختوانخوا، با همکاری بخش پشتو دانشگاه اسلامیه کالج پیشاور، برگزار شد.
ظهر روز پنجشنبه 28 اسفند، آخرین برنامه فرهنگی خانه فرهنگ ایران در پیشاور پاکستان در سال 1393، با همکاری دانشگاه اسلامیه کالج پیشاور و با حضور زبان‌شناسانی از شهرهای صوابی، مانسهره، چار سده و شهر پیشاور و حومه، در سالن اجتماعات کتابخانه ادیب پیشاوری، برگزار شد.
راج ولی شاه، رییس اسبق آکادمی پشتو دانشگاه پیشاور، میهمان ویژه و داور خان داود، استاد بازنشسته دانشگاه پیشاور، رییس این سمینار بودند.
نصرت جهان، رییس بخش فارسی دانشگاه پیشاور، شفقت جهان، استاد بخش فارسی دانشگاه پیشاور، خالد سهیل ملک، استاد دانشگاه و پژوهش‌گر زبان‌های ایالتی هندکو و پشتو، جمیل یوسفزی، استاد دانشگاه از شهر صوابی، داور خان داود، استاد بازنشسته دانشگاه پیشاور، نجفی، مدیر بازنشسته دانشکده دولتی لاهور، شاکر اعوان، رییس اسبق بخش اردو دانشگاه هزاره شهر مانسهره و خانم شاهینه از دانشکده دولتی پیشاور، استادان و پژوهش‌گرانی بودند که در این سمینار به ارائه مقاله خود پرداختند.
راج ولی شاه، رییس اسبق آکادمی ادبیات، در سخنانی در این سمینار گفت: ضرب‌المثل‌ها فرهنگ، تمدن و حتی تاریخ یک ملت را به‌طور شفاف نشان می‌دهند. ضرب‌المثل‌ها زبان را غنی می‌سازد و بیشتر مصراع‌های شعر به‌مرور زمان شکل ضرب‌المثل را به خود می‌گیرد.
وی افزود: در زبان پشتو، یا عین ضرب‌المثل فارسی و یا با تغییراتی بسیارکم در آن وجود دارد. چون سراسر این منطقه یعنی خیبر پختوانخوا، تحت حکومت ایران بوده و به نام خراسان بزرگ شهرت داشت. بدیهی است که ضرب‌المثل‌های فارسی در زبان محاوره عیناً به زبان پشتو وارد شده است.
راج ولی شاه ادامه داد: ضرب‌المثل‌ها نشان‌دهنده هوش و فراست ساکنان منطقه هستند.
خانم نصرت جهان، رییس بخش فارسی دانشگاه پیشاور نیز در سخنانی با بیان اینکه تاریخ روابط سیاسی و فرهنگی ایران و پاکستان بسیار قدیمی است، اظهار کرد: در حدود 70 درصد واژه‌های زبان اردو از زبان فارسی آمده و اردو با واژه‌های فارسی غنی شده است. ضرب‌المثل‌هایی که از فارسی به اردو آمده بسیار است و در یک مقاله نمی‌گنجد.
وی افزود: ضرب‌المثل‌ها با خود یک گنجینه حکمت و دانش به همراه دارند. ظاهراً ضرب‌المثل یک جمله مختصر است؛ ولی هزاران معنی دارد که سابقه طولانی آن را نشان می‌دهد و آن تجربه قدیمی‌ها برای نوجوانان است؛ به همین دلیل تأکید می‌شود که باید ضرب‌المثل‌ها را حفظ و نگهداری کرد.
خانم شفقت جهان، استاد زبان فارسی دانشگاه پیشاور هم ضمن ارائه مقاله خود گفت: در زبان‌های جهان چه قدیمی و چه معاصر، ضرب‌المثل‌ها جایگاهی خاص دارند و در اکثر فرهنگ‌های جهان جزو مهمی از گفت‌وگوها به شمار می‌روند.
وی ادامه داد: چون فرهنگ و تاریخ پختون‌ها و ایرانیان سال‌های درازی یکی بوده است؛ از این رو ضرب‌المثل‌های فارسی با پشتو در بیشتر موارد با هم مشترکند.
خالد سهیل ملک، استاد ادبیات اردو دانشکده دولتی پیشاور هم گفت: فرهنگ‌ها انعطاف‌پذیرند و بر هم تأثیر می‌گذارند و همدیگر را می‌پذیرند. در حقیقت زبان‌های فرهنگ‌های مختلف با هم در ارتباطند.
وی افزود: شبه قاره هند سرزمین زبان‌های مختلف است. در اینجا زبان‌ها و لهجه‌های مختلف در کار هستند و زبان هندکو، زبان قدیمی منطقه است که در شهرهای مختلف پاکستان رواج دارد؛ ولی پیشاور چون مرکز ایالت خیبر پختوانخوا است، هندکو در این شهر که مرکز تجاری و دروازه تجارت آسیای میانه است، زبان زنده‌ای است.
شاکر اعوان، رییس اسبق بخش ادبیات اردو دانشکاه هزاره شهر مانسهره هم در ارائه مقاله خود در این سمینار، گفت: زبان اردو، دارای ضرب‌المثل‌های فراوانی است که بیشتر آن‌ها عین جمله فارسی گفته می‌شود؛ مانند «دیر آید درست آید» «مال مفت و دل بی‌رحم» «هم خرما و هم ثواب» «مشت نمونه خروار» «حق به حقدار رسید» و....
وی افزود: ضرب‌المثل‌هایی است که اصل آن از زبان فارسی آمده و در اردو تغییراتی در آن داده شده است. مثل «آن قدح بشکست و آن ساقی نماند.»
جمیل یوسفزی، استاد دانشگاه از شهر صوابی و نوبسنده کتاب «ضرب‌المثل‌های فارسی رایج در زبان پشتو» هم در سخنان خود اظهار کرد: در اینجا می‌خواهم فراتر از ضرب‌المثل‌ها بگویم و آن اینکه پشتون‌ها در اصل ایرانی هستند.
آخرین سخنران مراسم داور خان داود، رییس بخش پشتو دانشگاه پیشاور و مؤلف چندین کتاب در خصوص تحقیقاتی زبان پشتو، بود. وی در سخنان خود گفت: ادب‌شناسی و ادب‌پروری، از ویژگی‌های ایرانیان است و بس که دال بر عظمت ایران و ایرانی دارد. فارسی‌زبانان نهال قشنگی را در خاک شبه قاره کاشته‌اند و به همین خاطر است که در شعر شعرای قدیم و جدید زبان اردو، نقش فارسی آشکار است.
وی افزود: ضرب‌المثل‌ها امتیازی که دارد مختصر و مفید است. گاهی همراه با پند و اندرز است و گاهی به صورت مزاح به کار برده می‌شوند. ضرب‌المثل چه به صورت شوخی و یا جدی، حامل مطالب معنی‌داری است.
بعد از پایان مقاله داور خان داود، آقای خیل، رییس انجمن آکادمی پاکستان شاخه پیشاور، خانم شاهینه، استاد اسبق زبان فارسی دانشکده دولتی پیشاور و تعداد دیگری از حضار که در زبان پشتو صاحب‌نظر بودند، به مدت یک ساعت بحث و تبادل نظر کردند. در این میان عتیق حنیف، از ستون‌نویسان روزنامه اردو و شینواری، بحث‌های جالبی راجع به نیاز به زبان فارسی مانند قدیم از سطح مدرسه تا دانشگاه را مطرح کرد.
در پایان سمینار، علی یوسفی، مسئول خانه فرهنگ ایران در پیشاور، در سخنانی اظهار کرد: برنامه امروز نشان داد که دو کشور ایران و پاکستان و به خصوص ایالت خیبر پختوانخوا، چقدر به فرهنگ و ادب ایرانی نزدیک هستند.
سپس مسئول خانه فرهنگ مشابهات ضرب‌المثل‌های فارسی در زبان‌های ایالت خیبر پختوانخوا را به سه طبقه تقسیم کرد. وی گفت: دسته اول ضرب‌المثل‌هایی هستند که در زبان‌های ایالت کاملاً به فارسی گفته می‌شود؛ مانند «دیر آید درست آید». دسته دوم ضرب‌المثل‌هایی که از فارسی به زبان‌های دیگر ترجمه شده است و دسته سوم ضرب‌المثل‌هایی که مفهوم فارسی آن به زبان‌های دیگر آورده شده است.
بنا بر اعلام این خبر، از جمله ضرب‌المثل‌های مشترکی که در این سمینار بیان شدند، می‌توان به این موارد اشاره کرد:
«دشنام دشنام است چه شوخی و چه جدی» «یک انار و صد بیمار / مشت نمونه خروار» «غم نداری بز بخر» «اول خویش بعد درویش» «چاه کن را چاه در پیش است» «عیسی به دین خود / موسی به دین خود» «مال حرام بود به جای حرام رفت» «جواب جاهلان باشد خاموشی» «گربه کشتن روز اول» «نه جای رفتن نه پای ماندن» «از ماست که برم است» «مال مفت و دل بی‌رحم» «تنگ آمد به جنگ آمد» «نیم‌حکیم خطر جان نیم‌ملا خطر ایمان» «کند همجنس با همجنس پرواز» «این سعادت به زور بازو نیست» «یک انگور صد زنبور» و...

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید