تصویر برگزیده

در گفتگو با طباطبایی نژاد مطرح شد:

آرزومندم آنقدر پولدار شویم که دست هر مستندسازی را بگیریم

آرتنا: مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی تهیه آرشیو ملی فیلم مستند ایران و جهان را مهمترین هدف این مرکز در سال ۱۳۹۴ دانست و آرزو کرد وضع مالی مرکز در سال جدید برای حمایت از مستندسازان خوب شود.

zoom
آرزومندم آنقدر پولدار شویم که دست هر مستندسازی را بگیریم

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، محمد مهدی طباطبایی نژاد از جمله مدیران سینمایی در دولت یازدهم است که در حال حاضر سکان داری مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی را برعهده دارد. این مدیر سینمایی که به گفته خود از جمله مدیران تقویمی است و براساس روزشمار سال مجموع فعالیت های خود را پیش می برد در همین راستا وی ، گزارش کاملی از عملکرد مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی ارائه کرد.
طباطبایی نژاد در این گفتگو علاوه بر ارائه آمار فعالیت های این مرکز سینمایی، مهمترین دستاوردهای سینمایی این مرکز را تهیه فیلم‌شناخت کامل فیلم های مستند از سال ۱۳۶۳ تا پایان سال ۱۳۹۳ عنوان کرد و وعده داد این فیلم‌شناخت تا اواسط خرداد سال ۱۳۹۴ تحویل جامعه سینمای مستند می شود. وی همچنین تهیه آرشیو ملی فیلم مستند و سینمای جهان را از مهمترین اهداف مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی در سال ۱۳۹۴ عنوان کرد.
مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی همچنین آرزو کرد که در سال تازه آغاز شده وضع مالی مرکز به اندازه ای خوب شود که بتواند دست هر مستندسازی که از در وارد می شود را به گرمی بفشارد و پروژه های درخور را تصویب کند و بعد از ساخته شدن آثار هم بتواند در یک فضای امن، فیلم مستندساز را به بهترین شکل ممکن عرضه کند تا مردم در سبد هزینه های اقتصادی خود فیلم مستند را جای دهند و برای خرید آثار مستند ایرانی به صف شوند و به عبارتی برای تماشای فیلم مستند سر و دست بشکنند.

در این گفتگو با ما همراه باشید:

در آغاز به عنوان مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی آماری از روند انجام فعالیت های خود در سالی که گذشت ارائه دهید؟
- فعالیت های مرکز در بخش تولید پیش از اینکه مسئولیت تولید فیلم اولی از مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی برداشته شود به تولید فیلم های اول، فیلم مستند و انیمیشن تقسیم می شد که در بخش سینمای بلند داستانی متعلق به کارگردان های فیلم اولی، مرکز گسترش ۳۹ فیلمنامه دارای پروانه ساخت را دریافت کرد. از این تعداد ۳۲ فیلمنامه با شرایط ما منطبق بود که در نهایت قرار بر این شد تا ۱۰ فیلم را تولید کنیم و پس از انجام کارشناسی های لازم در نهایت به تولید ۷ فیلم رسیدیم که «ناهید»، «کاکا»، «گیتا»، «متولد ۶۵»، «آبجی »، «پول+ک» و«ویلایی ها» از جمله این آثار هستند.

با این اوصاف از مجموع آثار تولید شده تنها فیلم «ناهید» در جشنواره سی و سوم فیلم فجر حضور داشت. این اتفاق به چه علت رخ داد؟
- تولید فیلم «ویلایی ها» به کارگردانی منیرقیدی به دلیل بازنویسی فیلمنامه به سال ۹۴ موکول شد. البته تمام مراحل پیش تولید این فیلم انجام شده است و در این راستا شورای تایید فیلمنامه مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی جلسات متعددی برای بازنویسی فیلمنامه تشکیل داد و در نهایت فیلمنامه تصویب شد. اما بازنویسی زمان برد ولی در نهایت اعلام شد که این فیلم در سال ۹۴ کلید خواهد خورد.
فیلم «آبجی» کاری از مرجان اشرفی زاده نیز همه مراحلش از ۴ ماه قبل انجام شده بود ولی به دلیل اینکه تهیه کننده این فیلم اولی نتوانست بودجه کافی را فراهم کند، تولید با تعویق مواجه شد و با تعویض تهیه کننده فیلم به پیش تولید رسید اما باز هم به دلیل اختلاف تهیه کننده و کارگردان تولید اثر به سال آینده موکول شد. در نهایت از این ۷ فیلم، تنها تولید ۵ فیلم به اتمام رسید. بنابراین با توجه به بودجه ای که به مرکز در این بخش اختصاص داده شده بود ما به تعهد های خود عمل کردیم.

رسیدگی به اوضاع سینمای مستند از اولویت های مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی است در این حوزه چه فعالیت هایی انجام شده است؟
- همانطور که اشاره کردید بخش مستند جدی ترین بخش حوزه کاری ما محسوب می شود. از ابتدای سال ۱۳۹۳ تا پایان سال، حدود ۶۶۸ طرح مستند توسط شورای مرکز مستند مورد بررسی قرار گرفت که مجموع این جلسات ۵۲ نشست ۸ ساعته بود که با حضور مرتضی رزاق کریمی، مجبتی راعی، آقای کاشانی و بنده برگزار شد. از این تعداد طرح مورد بررسی، ۱۳۴ طرح مصوب شد. همچنین در شورای انیمیشن هم ۲۶ جلسه برگزار شد که ۱۵۳ طرح انیمیشن دریافت شد اما  به دلیل حساسیت هایی که در این بخش وجود دارد، جمعا ۱۲ طرح را انتخاب و مراحل ساختشان را شروع کردیم که ۷ طرح در حال تولید هستند و ۵ طرح دیگر، آماده و در مسیر تولید قرار دارند.
در حوزه تولید انیمیشن بلند نیز وارد گفتگو با بهرام عظیمی شده ایم و قرار است انیمیشن سینمایی «ابرقهرمانی از نازی آباد» را تولید کنیم. فیلمنامه این انیمیشن سینمایی در مرحله بازبینی فیلمنامه است که امیدواریم تولید این فیلم با مشارکت مرکز در سال ۱۳۹۴ کلید بخورد.

مرکز گسترش در حوزه فیلم های کوتاه داستانی هم فعالیت هایی داشته است. در حال حاضر وضعیت طرح های ارائه شده فیلم های کوتاه به کجا رسیده؟ و اصلا اینکه چرا مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به تولید فیلم کوتاه وارد شده است چون تولید این بخش از سینمای ایران متولی چون انجمن سینمای جوان دارد.
- اجازه می خواهم اول سوال دوم را پاسخ دهم. همانطور که اشاره کردیده بخش عمده ای از تولید فیلم های داستانی و کوتاه به عهده انجمن سینمای جوان است. اما مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به این دلیل که می خواهد فیلمسازان اول را برای ورود به دنیای حرفه ای سینما تمرین دهد به شکل بسیار محدود وارد این حوزه شده است. در پاسخ به سوال دیگر باید بگویم که حدود ۲۰ عنوان طرح کوتاه موجود است که با فیلمسازان امتحان پس داده در این حوزه کار خواهیم کرد.

معاونت تحقیق و پژوهش مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی فعالیت های بسیاری از جمله برگزاری هفته های فیلم، رونمایی چهار عنوان کتاب در جشنواره سینما حقیقت، برگزاری کارگاه های مستندسازی و ... انجام داده است. فعالیت های پیش رو این بخش از مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی چیست؟
- در بخش تحقیق و پژوهش، فعالیت های زیادی صورت گرفت که تنها بخشی از این فعالیت ها به برگزاری هفته های فیلم، رونمایی از چهار عنوان کتاب در جشنواره سینما حقیقت، برگزاری کارگاه های تحقیق و پژوهش در زمینه تولید فیلم مستند با همکاری شبکه مستند اروپا معطوف می شد و بخشی دیگر از این فعالیت ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

کدام بخش ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است؟
- به عنوان نمونه۲۰ عنوان ترجمه و تالیف به تصویب رسید و سال آینده در جشنواره سینما حقیقت ۶ عنوان کتاب را که اکنون در مراحل نهایی تدوین، ترجمه و یا زیر چاپ قرار دارند نیز رونمایی خواهیم کرد. همچنین در سالی که گذشت ۴ عنوان قرارداد پژوهش تصویری داشته ایم. در واقع مجموع آنچه به عنوان تصویر باید در حوزه های مختلف ثبت می شد به ثبت رسید. همچنین بیش از ۳۰۰ عنوان مقاله پژوهشی درباره مسائل سینمای ایران جمع آوری، تدوین و تالیف شده و به علاقمندان ارائه شد. مواردی که ذکر شد از جمله بخش هایی بود که در مجموع عملکرد مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی کمتر دیده شد.
ناگفته نماند در سالی که گذشت انتشار فصلنامه سینما حقیقت را کلید زدیم که چهارمین شماره از این مجموعه زمستان سال ۱۳۹۳ منتشر شد. به اعتقاد من این فصلنامه وزین ترین فصلنامه تخصصی در حوزه سینمای مستند است. این مطلب را از این جهت که مدیر مرکز هستم نمی گویم، بلکه از جهت قدردانی از دوستان نویسنده در این فصلنامه این نکته را متذکر می شوم. کارشناسانی که اهل دقت و نظر هستند به این مطلب اعتراف می کنند که کمتر نشریه ای در حوزه فرهنگ توانسته تاکنون چنین نشریه تخصصی را منتشر کند که به نظر من یک قدم با ارزش است. همچنین مقدمات انتشار فصلنامه «سینما انیمیشن» را نیز ترتیب داده ایم که این فصلنامه از بهار به جمع تالیفات مرکز اضافه خواهد شد.

برگزاری هفته فیلم هند و مکزیک از جمله گردهمایی هایی سینمای مستند بود که با استقبال خوبی مواجه شد آیا در نظر دارید برای سال ۱۳۹۴ هم هفته های فیلم از این دست ترتیب دهید؟
- برگزاری هفته های فیلم و همایش ها بخش دیگری از فعالیت های مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی بوده که به گمان من مهمترین و موثرترین این برنامه ها علاوه بر برگزاری هفته های فیلم، برگزاری نخستین گردهمایی سینمای مستند ایران و باستان شناسی بود که با استقبال باشکوه باستان شناسان و سینماگران کشور روبرو شد.

فیلم‌شناخت سینمای مستند و تجربی نیز از جمله فعالیت های مرکز بود. کمی درباره این فیلم‌شناخت توضیح می دهید؟
- یکی دیگر از فعالیت هایی که توسط معاونت پژوهشی مرکز در سال ۹۳ انجام شد، تهیه فیلم‌شناخت فیلم های مستند از سال ۱۳۶۳ تا اکنون بود که تدوین این فیلم‌شناخت برای یک دوره ۳۰ ساله کار دشواری به حساب می آمد. در این مجموعه مشخصات آثار تولید شده همراه با عکس ها، خلاصه فیلم، شناسنامه اثر پیش بینی شده است که کار پرزحمتی بود و قرار است تا خرداد سال ۱۳۹۴، کل ۳۰ سال را به سرانجام برسانیم. به نظر من تهیه این شناختنامه باید خیلی زودتر انجام می شد چرا که فیلم‌شناخت جامعی از آثار تولید شده در مرکز در اختیار نداشتیم.

برنامه بنیادین شما در حوزه سینمای مستند در سال ۱۳۹۴ چیست؟
 - راه اندازی آرشیو ملی فیلم مستند از مهمترین برنامه های پیش رو در سال ۹۴ است. در نظر داریم مجموع آثار مستند سینمای ایران به علاوه آثار مستند سینمای جهان را در این آرشیو جمع آوری کنیم. به این ترتیب که آثار منتخب مستند سینمای جهان در کنار آرشیو سینمای مستند داخلی، در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی ضبط و ثبت می شود و دوستان علاقمند می توانند این فیلم ها را در بسته هایی که طراحی مرتبط با موضوع دارند از طریق اینترنت بازبینی کنند و یا اگر مایل به تهیه این آثار بودند، اطلاعات را از مرکز دریافت و از مراکز مرتبط، این فیلم ها را خریداری کنند.

سایر برنامه های معاونت پژوهشی در سال ۱۳۹۴ چیست؟
- ۵ عنوان کتاب در دست تالیف و ترجمه داریم. همچنین ۴ عنوان کارگاه تحقیقاتی پژوهشی برای سال ۹۴ در نظر گرفته ایم که به عنوان نمونه می توان به کارگاه «پویندگی در فیلم مستند» اشاره کرد. یا بحث سینمای مستند و مردم شناسی که یکی دیگر از این کارگاه ها است و همانطور که گفتم ۴ عنوان فصلنامه سینما حقیقت و ۴ عنوان فصلنامه سینما انیمیشن هم منتشر خواهد شد و از دیگر برنامه های مرکز خواهد بود. همچنین مرور آثار برگزیده جشنواره هشتم سینما حقیقت را قبل از برگزاری نهمین دوره این جشنواره در دو یا سه استان برگزیده که ابراز تمایل کرده اند، برگزار خواهیم کرد.

در حوزه بین الملل چه دستاوردهایی را داشته اید؟
- سعی کردیم در بخش بین الملل حضور پررنگی در جشنواره های مختلف داشته باشیم که می توان به ۲۶۵ مورد حضور در جشنواره های خارجی با درجه کیفی الف - ب - ج اشاره کرد. مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی در سال ۹۳، هجده جایزه بین المللی دریافت کرد. این مرکز در مجموع ۵۱ عنوان حضور بین المللی در بخش مسابقه داشته اما غیر از بخش مسابقه ۲۶۵ مورد حضور در بازار فیلم و بخش های جنبی نیز داشته است.

 میزان تقاضا از سوی کشورهای دیگر برای حضور در جشنواره تخصصی فیلم های مستند در ایران چقدر بوده است؟
- در جشنواره هشتم سینما حقیقت در بخش بین الملل ۵۰۰ عنوان فیلم مستند درخواست حضور داشتند که پس از بررسی های لازم ۱۱۴ فیلم به بخش مسابقه راه یافتند و بقیه هم در بخش جنبی حضور داشتند. در همین راستا ۹ میزگرد تخصصی بین المللی در جشنواره هشتم سینما حقیقت با حضور کارشناسان بین المللی برگزار کردیم و در نهایت میزبان ۴۲ مهمان اعم از فیلمساز، خریدار، تهیه کننده و عوامل در جشنواره بوده ایم.

ارزیابی شما به عنوان یکی از مدیران سینمایی نسبت به عملکرد مجموعه تحت مدیریت خود یعنی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی در سالی که گذشت چگونه است؟
- سال ۱۳۹۳ سال ایمن و آرامی بود و معتقدم برخلاف برخی گفته ها مبنی بر اینکه سینما سال کم رونقی را پشت سر گذاشت باید بگویم که نه تنها سال سختی نبود، بلکه برای سینمای مستند سال گرم و پر شوری نیر سپری شد.

بر چه اساسی به این نتیجه رسیدید که سینمای مستند سال گرم و پرشوری را پشت سر گذاشت؟
- جشنواره سینما حقیقت نشان داد که استقبال از سینمای مستند به عامه مردم رسیده و مخاطب این سینما از بخش خاص، به مخاطب فراگیرتری گسترش پیدا کرده است. به این ترتیب بیش از صد عنوان فیلم در بخش مستند، داستانی و انیمیشن تولید کردیم. در این راستا شور و نشاطی که مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی داشت برای من و سایر مدیران این مجموعه هم شوق انگیز و هم دلگرم کننده بود. من به عنوان مدیرعامل این مرکز، هر چه فکر می کنم که کجای کارها سخت بود، موردی به یاد نمی آورم!

با توجه به نقدهایی که از بیرون از خانواده سینما بر سینما وارد شد، میزان پاسخگویی و مدیریت کلان سینما را چطور ارزیابی می کنید؟
- واقعیت این است که مدیریت سینما، کاری حساس و دشوار است. چراکه سینما سلایق و علایق مختلفی دارد و گاهی برخی سلایق و علایق با هم، همسویی نمی کنند و گاهی حتی عقاید با هم تخاصم پیدا می کنند و پر واضح است مدیریت کلانی که در این شرایط مدیریت می کند، خود را ملزم می کند هم به سلایق اهالی این حوزه احترام بگذارد و فرصت بروز به تعدد سلایق را دهد و هم به عقاید احترام بگذارد و در عین حال محافظ و حامی عرضه آرا و نظرات قانونی آنها باشد. بنابراین طبیعی است که مدیریت این فضا و ایجاد محیطی که همه طیف ها را راضی نگه دارد کار دشواری است.

 با این اوصاف معتقدید رییس سازمان سینمایی سال سختی را پشت سر گذاشته است؟
- قطعا. چراکه مدیریت کلان در این حوزه به لحاظ اجرایی بر عهده رییس سازمان سینمایی است که از حق نگذریم کار دشواری است و این دشواری در سینمای داستانی و فیلم بلند خیلی بیشتر به چشم می خورد و آگاه هستم که آقای ایوبی سال خیلی سختی را پشت سر گذاشت. این دشواری ها شامل مسایلی بود که مجلس شورای اسلامی و گروه هایی نسبتا معترض به سینما داشتند و برخی مباحث مربوط به عرضه و اکران فیلم ها و توجیه و توضیح رخدادهای این حوزه را نیز دربرمی گرفت. حال فکر کنید رییس سازمان سینمایی هم باید این مشکلات را حل و فصل می کرد و هم رضایت اهالی سینما را جلب می کرد. به هر تقدیر همراهی و تبعیت از یک سری تصمیمات خارج از حوزه سینما، کار را برای یک مدیر دشوار و گاهی نفس‌گیر می کند.

با توجه به دشواری که عنوان کردید، ارزیابی تان از مدیریت حجت الله ایوبی رئیس سازمان سینمایی در سال گذشته چگونه است؟
- بدون اینکه بخواهم از آقای ایوبی و مدیران ارشد خودم دفاع کنم، معتقدم که این مدیر سینمایی با روحیه بالا، خیلی صادقانه عمل کرد. به عنوان یک همکار به این موضوع ایمان دارم که این مدیر سینمایی برای سینمای ایران و کسانی که در آن فعال هستند می تواند یک دوست و رفیق باشد.

سوال آخر اینکه آرزویتان برای مستندسازها و مردم در سال ۹۴ چیست؟
- آرزو می کنم در سال ۹۴ وضع مالی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به اندازه ای خوب شود که بتواند دست هر مستندسازی که از در وارد می شود را به گرمی بفشارد و پروژه های درخور را تصویب کند و بعد از ساخته شدن آثار هم بتواند در یک فضای امن، فیلم مستندساز را به بهترین شکل ممکن عرضه کند تا مردم در سبد هزینه های اقتصادی خود فیلم مستند را جای دهند و برای خرید آثار مستند ایرانی به صف شوند و به عبارتی برای تماشای فیلم مستند سر و دست بشکنند.
نکته دیگر اینکه هنر پولساز انیمیشن که البته مانند نفت می تواند پولساز باشد مورد غفلت قرار گرفته و یکی از آرزوهای من در سال ۹۴ این است که با دوستان در مرکز گسترش بتوانیم نقطه عطفی برای سینمای انیمیشن ایجاد کنیم. اگر بخواهم در دو جمله آرزوهایم برای سال ۹۴ را بگویم، این است که رونق سینمای مستند و رونق و شکوه انیمیشن را در سال ۹۴ از خداوند خواستارم.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید