تصویر برگزیده

در گالری ابوالفضل عالی؛

نگاهی به نمایشگاه كاریكاتور «عدالت»

آرتنا: آذربایجان شرقی- عدالت، یكی از خواسته‌های درونی و فطری انسان است و هر انسانی به مقتضای فطرت سالم خود از نابرابری و تبعیض بیزاری می‌جوید. هنرمندان كاریكاتوریست آذربایجان شرقی نیز به تازگی با همین دغدغه ازلی و ابدی انسان، نمایشگاه كاریكاتوری در گالری ابوالفضل عالی به راه انداخته‌اند.

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، در كتاب نهج البلاغه روایتی آمده است كه شخصی از امام علی (ع) پرسید: «عدل یا بخشش، كدام ‌یك برتر است؟» آن‌ حضرت فرمود: «عدالت، هر چیزی را در جای خود می‌نهد؛ در حالی ‌كه بخشش آن ‌را از جای خود خارج می‌سازد. عدالت تدبیر عمومی مردم است، در حالی‌كه بخشش گروه خاصی را شامل می‌شود، پس عدالت شریف‌تر و برتر است.»
در آثار فلاسفه نیز می‌توانیم نكات و آرای بسیاری درباره عدالت بخوانیم. ارسطو فیلسوف یونان باستان، عدالت را فضیلت كامل می‌داند و معتقد است كه عدل ورزیدن مستلزم به ‌كار بردن تمام فضایل است. برخی فیلسوفان همچون نیچه و ماكیاول نیز به عدالت به آن معنا كه مستضعفان از آن یاد می‌كنند، نمی اندیشند و معتقدند باید به دنبال نیرو و قوه بود تا مورد ظلم واقع نشد. همچنین در آثار اندیشمندان و فلاسفه مسلمان نیز عدالت جایگاه ویژه ای دارد، ابن مسكویه معتقد است كه عدالت جزئى از فضیلت نیست؛ بلكه خود، تمام فضیلت است. ابوحامد غزالی نیز عدالت را در توازن سه قوّه عاقله، غضبیه و شهویه می داند. خواجه نصیر طوسی هم می گوید: «اجناس فضایل، حكمت، شجاعت، عفت و عدالت است.»
همچنین امام خمینی (ره) بنیان‌گذار انقلاب اسلامی در كتاب «جنود عقل و جهل» كه به تفسیر حدیثی از امام صادق (ع) با همین عنوان اختصاص دارد، دیدگاه نظری خود را درباره عدل بیان كرده است. ایشان در این كتاب آورده اند: «بدان كه عدالت عبارت است از حد وسط بین افراط و تفریط. و آن از امّهات فضایل اخلاقیه است؛ بلكه عدالت مطلقه، تمام فضایل باطنیه و ظاهریه و روحیه و قلبیه و نَفْسیه و جسمیه است».
به همین منوال، می توان بسیار نظر و آرای عمیق و بحث برانگیز از متفكران سراسر گیتی و ادیان مختلف گردآوری كرد و تمام این نكات و نظریات مطرح شده، نشان از اهمیت عدالت در بین انسان‌ها دارد. به این جهت است كه در طول تاریخ، هنرمندان بسیاری به ارائه تصویر مدنظر خود از عدالت و یا به نقد نابرابری و نبود عدالت در جوامع دست زده اند و بحث و تبادل نظر پیرامون عدالت، این حلقه مفقوده زندگی بشر، به میان هنرمندان نیز كشیده شده است. هنرهای مختلف نیز در این امر دخیل بوده اند و هر یك به شیوه و به اندازه ظرفیت خود بر این طبل كوفته‌اند.
در این راستا، هنرهای تجسمی، به ویژه كاریكاتور، به دلیل وجه بارز انتقادی كه در این نوع هنر وجود دارد، همیشه پیشگام بوده و حتی در برخی جوامع و دوران‌ها، جریان ساز بوده است و یا جریانی را در رسیدن به عدالت مدنظر حمایت كرده و یا با ظلم و جور و نابرابری مبارزه كرده است. هنرمندان نقاش و كاریكاتوریست آذربایجان شرقی نیز از این مقوله مستثنا نبوده‌اند و به تازگی نمایشگاهی از برترین آثار این استان را در گالری ابوالفضل عالی حوزه هنری برپا كرده‌اند.
در این نمایشگاه كه عنوان «عدالت» نیز بر تارك آن می‌درخشد، به موضوعاتی همچون نابرابری‌های اقتصادی در كشورهای فقرزده آفریقایی و دیگر كشورها با قالب‌ها و ایده‌های مختلف اشاره شده است. همچنین نقد كاپیتالیسم در نظام‌های غربی و سرمایه‌داری از دیگر مضامینی است كه در آثار این نمایشگاه دیده می‌شود.
آثار كاریكاتوریست‌های آذربایجان شرقی بر خلاف تصوری كه مخاطبان (به ویژه مخاطبان ساكن مركز) از آثار هنرمندان شهرستانی دارند، بسیار تاثیرگذار، عمیق و در عین حال با تكنیك های بدیع و خلاقانه ارائه شده‌اند و بار دیگر نشان داده‌اند كه هنر و پیام‌های ارزشمندی كه در قالب هنر می‌تواند ارائه شود، تنها در تهران وجود ندارد و شهرستان‌های كشور نیز دارای پتانسیل قوی و ارزشمندی از هنرمندان و آثار هنری است.
نقاشی ها و طرح های هنرمندان كاریكاتوریست آذربایجان شرقی كه در گالری ابوالفضل عالی برپا شده است، با درون مایه هایی از طنز گروتسك (طنز تلخ) ارائه شده اند و همچون قهوه‌ای می مانند كه هر چه در آن شكر حل كنید، باز هم تلخ است. این تصاویر، نه لبخند، كه زهرخندی بر لب مخاطب می‌نشاند و به راستی كه چه خوب به نقش و رسالت هنری خود عمل می‌كنند.
هنرمندانی همچون داوود دلدار، جابر اسدی، فردین میرزاییان، علی فرید رادپور، مهدیه صباغ كار، مهدی نعلبندی، جلال پیر مرزآباد، ندا تنهایی مقدم، سعید داوری، پریا صبح خیز، رضا شمس، مصطفی حسین نیا، بهناز عبدالله پور، سولماز صباغ كار و سید وحید مصطفوی آثارشان را در این نمایشگاه عرضه كرده‌اند و هر كدام عدالت را از زاویه و منظری نگریسته اند و فریاد زده اند.
این نمایشگاه حاصل فعالیت كارگروه كاریكاتور بخش هنرهای تجسمی حوزه هنری آذربایجان شرقی بوده و در آن تعداد 41 كاریكاتور از 15 هنرمند این استان كه اغلب حائز رتبه های برتر در جشنواره های هنری استانی و كشوری هستند شركت دارند. منتخب آثار هنرمندان كاریكاتوریست آذربایجان‌شرقی با عنوان «عدالت»، اول تا سیزدهم تیرماه در گالری ابوالفضل عالی به نمایش درآمده است.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید