تصویر برگزیده

به نویسندگی «نیل سایمون» و کارگردانی «بهرام تشکر»؛

نقد نمایش «رام کردن مرد سرکش»

آرتنا: نمایش «رام کردن مرد سرکش» به نویسندگی «نیل سایمون» و کارگردانی «بهرام تشکر» تیر و مرداد 1394 شمسی در سالن البرز پردیس کوروش به روی صحنه می رود.

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، این نمایش کمدی با وجود انبوه چالش ها و راه ناهموار و سنگلاخ های موجود بر سر راه این روزهای تئاتر کشور، در جریان تئاتر خصوصی آفریده شده و اجرا می شود. نام «رام کردن مرد سرکش» نامی پیش نهاده شده توسط «شهرام زرگر»، برگردان کننده ی این نمایش به زبان پارسی است. نام اصلی این نمایشنامه «Come Blow Your Horn» می باشد. این عبارت، یک اصطلاح است و همچون انبوه اصطلاح های پرکاربرد در زبان پارسی، برگردان زیر واژگانی آن به زبانی دیگر، بازتاب دهنده ی جان این سخن نخواهد بود. این عبارت، در پاسخ به کسانی به کار می رود که (شوربختانه همچون بسیاری از مردمان این روزگار ایران زمین) با فخرفروشی و متفرعانه از خود سخن می گویند و خود و آن چه خود دارند را بهترین و نخستین و یگانه می پندارند. با نگاه بر کاربرد این عبارت در میان انگلیسی زبانان و آمریکایی ها و همچنین بررسی این نمایشنامه و نمایش، نمی توان «رام کردن مرد سرکش» را جایگزین درست و شایسته ای برای نام اصلی این نمایشنامه به شمار آورد.
نمایشنامه و پیروی آن نمایش «رام کردن مرد سرکش»  مانند بیشتر نمایشنامه های نیل سایمون با یک «موقعیت» آغاز می شود. (آغاز با موقعیت، موضوع یا کاراکتر، سه گونه ی آغاز برای نوشتن نمایشنامه به شمار می آیند.) این موقعیت که میان یک دختر و یک پسر جوان آغاز می شود، اندک اندک با آمدن برادر کوچک تر پسر جوان به آپارتمان شخصی پسر جوان، که رویدادگاه نمایش است، و همچنین دختری دیگر و پدر و مادر آن دو برادر رنگ و بو و ریختاری تازه و گسترش می یابد و نمایشنامه و پیروی آن نمایش، به واکاوی شرایط و چگونگی روابط خصوصی، خانوادگی و همچنین چالش های اقتصادی و اجتماعی در امریکا و طبقه ی ویژه ای از مردم آن سرزمین در سال های دهه ی 1960 می پردازد. سال هایی که از دید شماری از اندیشمندان و برخورداران از نگاه فرهیخته، به روزگار اکنون ایران زمین و طبقه ی ویژه ای از ایرانیان این روزگار، که دوره ی سوم از دوران گذار اجتماعی را پشت سر می نهند، بی مانند نیست و همانندی های بسیاری میان کاراکترهای نمایش «رام کردن مرد سرکش»، ترس ها و آرزوهای این کاراکترها، چگونگی پیوند و چالش های میان ایشان و... با گروه و شمار ویژه ای از مردم سرزمین ایران در روزگار اکنون وجود دارد.
نمایشنامه ی «رام کردن مرد سرکش» و این نمایش را باید اثری در گونه ی آثار صاحب تز اجتماعی (Thesis Play) به شمار آورد. این گونه آثار همانندی های بسیار و فراوانی با آثار فلسفی (Philosophy play) دارند. با این تفاوت و ویژگی مهم و محوری که آثار صاحب تز اجتماعی بیشتر به روابط میان زن و مرد می پردازند. در نمایش های صاحب تز اجتماعی، همچون نمایش های فلسفی، اندیشه در بنیان اثر وجود دارد. این گونه آثار دارای ستیزه ی میان دیدگاه ها هستند. در نمایش «رام کردن مرد سرکش» نیز به روشنی دیده می شود که هر کدام از کاراکترها، بر پایه ی اندیشه و نگاهی ویژه، برای رسیدن به آرمان ها و خواسته هایشان و همچنین منافع و مصالح خودشان که گاهی نشان هایی از سویمندی اپیکوریستیک یا لذت گرایانه می یابد، به ستیز با یکدیگر می پردازند. در این میان سن و جنسیت دو عامل تعیین کننده در تفاوت میان این نگاه ها و اندیشه ها و ریختیابی ستیز میان کارکترها می باشند. دیگر ویژگی این دسته از آثار آن است که همچون نمایش «رام کردن مرد سرکش» تماشاگر را تشویق به اندیشیدن می-کنند؛ اما مبلغ گونه ی ویژه ای از نگاه و اندیشه نیستند. در نمایش «رام کردن مرد سرکش» به روشنی دیده می شود که همه ی کاراکترها، برای آن چه انجام می دهند و بر زبان می آورند، برای همه ی ترس ها و آرزوهایشان، دارای حق هستند و هیچ کدام از ایشان، همچون محکومی از پیش تعیین شده وارد دنیای نمایش نشده و یا با حکم محکومیت نمایش را ترک نمی گویند. نکته ی بسیار مهم دیگر پیرامون آثار صاحب تز اجتماعی و همچنین نمایش رام کردن مرد سرکش این است که این دسته از آثار راهکار ویژه-ای را پیش نمی نهند و وجهه ی آموزشی هم ندارند.
نمایش «رام کردن مرد سرکش» به کارگردانی «بهرام تشکر» نمایشی دارای ریتمی مناسب و شایسته است. میزانسن های این اثر افزون بر پیوند شایسته با بار عاطفی و معنایی هر لحظه و صحنه، از زیبایی شناسی درخوری برخوردار هستند و به افزایش بار کمدی اثر یاری می رسانند. همچنین طراحی صحنه ی این نمایش نیز به طراحی میزانسن ها کمک شایانی کرده است و بستر لازم را برای دگرگونی دیداری (تنوع بصری) فراهم آورده است. این نمایش برخوردار از بازی هنرمندانه ی «حبیب دهقان نسب»، «فرزانه نشاط-خواه»، «سام کبودوند»، «لیلا بلوکات»، «آذر سماواتی» و «بهرام تشکر» است. گر چه این بازیگران از سامانه های پرورشی گوناگونی برخوردار بوده و تجربه های گوناگونی را از سر گذرانده اند، اما در این نمایش به خوبی توانسته اند به بازی و همنوایی هماهنگ و منسجمی دست یابند. روابط میان کاراکترها بر پایه ی نسبت، جایگاه اجتماعی و ویژگی های فردی هر کدام از ایشان به خوبی ریخت یافته است و می-توانیم لحظه های درخشانی را در این اثر، مایه ور از هم افزایی سه هنر نمایشنامه نویسی، کارگردانی و بازیگری به تماشا بنشینیم. آن چه تا حدی به اجرایش نمایش «رام کردن مرد سرکش» آسیب وارد می-سازد، طراحی نور و گزینش و چگونگی پخش موزیک های این نمایش است. کاستی های طراحی نور این نمایش بیشتر متاثر از اجرای نور این نمایش و سامانه و امکان های نوری موجود در سالن البرز پردیس کوروش است. اما پیرامون موزیک های این نمایش جا داشت که بهرام تشکر پیرامون گزینش و چگونگی پخش موزیک های این نمایش از راهنمایی و مشاوره ی کارشناسی خبره در زمینه ی موزیک و به ویژه موزیک امریکایی بهره می جست و کار کارگردانی خود را کامل تر به انجام می رسانید.
بهرام تشکر کارگردانی است که در چند نمایش گذشته ی خود و همچنین این نمایش در پی پاسخ به یک دغدغه ی ویژه است. او به خوبی می داند که تماشاگر تئاتر امروز ایران به شدت نیازمند و دوستدار کمدی می باشد؛ اما بهرام تشکر از کم شمار کارگردانانی است که هرگز حاضر نیست به هرقیمتی تماشاگر را بخنداند، بلکه هوشمندانه تلاش در به کارگیری تکنیک های درست ایجاد خنده در تماشاگران نمایش هایش و این نمایش می کند و به حد و اندازه ها و چگونگی خنداندن در یک اثر هنری گرامی و درخور درنگ و اندیشه، می اندیشد. افزون بر این، آن که این نمایش در پاسخ به چالش های روزگار اکنون گروهی از مردم ایران زمین می باشد. بنابراین می توان با تماشای این اجرا از نمایش «رام کردن مرد سرکش» دو ساعتی را به خوشی گذراند و باری از اندیشه را به بر گرفت.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید