ماه رمضان
تصویر برگزیده

سیکل معیوب از نگاه بهرام رادان/متوسط‌هایی که یک شبه له می‌شوند!

آرتنا: مصطفی کیایی: جامعه ما اقتصاد بیماری دارد و این اقتصاد بیمار باعث می‌شود افرادی مانند فرید (بهرام رادان) در فیلم عصر یخبندان یک شبه راه صدساله بروند و افرادی مانند سعید را (محسن کیایی) که از طبقه متوسط و پایین‌تر هستند یک شبه له می‌کنند.

zoom
سیکل معیوب از نگاه بهرام رادان/متوسط‌هایی که یک شبه له می‌شوند!

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، مصطفی کیایی کارگردان فیلم عصر یخبندان و بهرام رادان بازیگر فیلم به سوالاتی درباره اقتصاد ایران،چگونگی برخورد با سنت و مدرنیته،چگونگی برخورد با اعتیاد و خانواده آنها پاسخ داده اند:

با این تعبیر شاید فیلم‌هایی که مورد انتقاد قرار می‌گیرند از آن روست که مسائلی همچون خیانت و مواد مخدر را به‌صورت دلپذیر نشان داده‌اند؟
 کیایی: بخش اصلی انتقاداتی که فیلم‌های اجتماعی می‌شود خارج از سینما و به مسائل دیگری ارتباط دارد و این حساسیت روی بعضی کارگردان‌ها بیشتر از سایرین است. مثلاً این حساسیت درباره من کمتر است زمانی که من پروانه ساخت و پروانه نمایش فیلم را می‌خواستم بگیریم مخالفین جدی وجود داشتند اما قطعاً این مخالفت‌ها و حساسیت‌ها درباره من بسیار کمتر از فیلمی مانند قصه‌هاست. اتفاقی که برای فیلم قصه‌ها افتاد یک بازی سیاسی بود و یک جریاناتی ماجرای فیلم قصه‌ها را نمی‌پسندیدند و بیشتر هدفشان رخشان بنی اعتماد کارگردان فیلم بود تا فیلم قصه‌ها و اصلاً اینگونه برخورد با فیلم‌های اجتماعی که مثلاً نماینده مجلس فیلم را ندیده و انتقاد می‌کند قطعاً برخورد اشتباهی است. از طرفی دیگر در سینما ما بیشترین لطمه را از همکاران خود می‌خوریم. مثلاً در هر دوره‌ای تیم مدیریتی سینما به یک گروهی نزدیک بوده و از گروه دیگر دور به همین دلیل تلاش کرده تا آن جریانی که از او دور است را تحت فشار قرار دهد. این مسئله درباره فیلم‌های اجتماعی بسیار افتاده است و همیشه درباره سینمای اجتماعی بیشتر خود فیلمساز مورد هجمه بوده تا اینکه اثرش نقد درستی شود.

آیا می‌توان عصر یخبندان را فیلمی در ستایش سنت و نقد مدرنیته دانست. فیلی که راه نجات از سقوط و تباهی جامعه را بازگشت به خانواده دانسته و امید در آن موج می‌زند. آیا به همین دلیل پایان فیلم این اندازه پرامید بود و آدم‌های بد محکوم بودند که حتما تقاص اعمال خود را پس بدهند و خاکستری‌ها اصلاح می‌شدند. البته این نگاهی نیست که سینمای امروز ایران خیلی طالب آن باشد یا خیلی همخوانی با سینمای جهان داشته باشد. آیا این نگاه به فیلم عمداً تزریق شده؟
کیایی: عصر یخبندان سنت و مدرنیته را رد و تایید نمی‌کند بلکه مهم‌ترین حرف فیلم این است که ما در یک وضعیت تاریخی خیلی مهمی هستیم و در زمانه‌ای قرار داریم که از سنت به مدرنیته حرکت می‌کنیم و در این تحول و گذر کشوری مانند ما بسیار آسیب‌پذیر است. زیرا مدرنیته با خود یک فرهنگ و فضای خاصی را حاکم می‌کند و در فیلم درباره گذر از سنت به مدرنیته بحث می‌شود و اگر نتوانیم با مدرنیته به خوبی برخورد بکنیم قطعاً آسیب جدی می‌بینیم. مسئله خانواده نیز جزو مسائل اصلی در همه جای دنیاست و حتی در فیلم‌های آمریکایی نیز به تحکیم خانواده و ترویج زندگی با خانواده بسیار دقت می‌شود زیرا حفظ جامعه در گرو حفظ خانواده است. حتی در بحث مواد مخدر و مبارزه با آن سازمان‌های دولتی و مردم‌نهاد (NGO) به این نتیجه رسیده‌اند که علاوه بر فرد معتاد و یا مصرف‌کننده مواد مخدر باید خانواده وی نیز مورد توجه قرار بگیرند و حتی همزمان با فرد معتاد کلاس‌های آموزشی ویژه‌ای برای خانواده وی درنظر گرفته شود. زیرا بهترین راه این است که فرد آسیب‌دیده از مواد مخدر از طرف خانواده حمایت شود.

همه آدم‌ها و شخصیت‌های فیلم به خصوص جوانان دارای مشکلات متعددی هستند؟
کیایی: اینکه شخصیت‌های فیلم دچار مشکلات زیادی هستند به نظر من ارتباطی با مدرنیته و سنت ندارند. بلکه فیلم از یک منظر دیگر درباره شرایط اجتماعی و اقتصادی امروز صحبت می‌کنند. زیرا بیشتر ناهنجاری‌هایی که وجود دارد همچون فساد اخلاقی، اقتصادی و سیاسی رابطه تنگاتنگی با مسئله اقتصاد و اصل اقتصاد دارد و مسائلی که اولویت دوم است. جامعه ما اقتصاد بیماری دارد و این اقتصاد بیمار باعث می‌شود افرادی مانند فرید (بهرام رادان) در فیلم عصر یخبندان یک شبه راه صدساله بروند و افرادی مانند سعید را (محسن کیایی) که از طبقه متوسط و پایین‌تر هستند یک شبه له می‌کنند و این شرایط ناسالم در اقتصاد به حوزه‌های دیگر همچون اجتماع، فرهنگ و سیاست نیز نفوذ کرده و آن را ناسالم کرده است. این شرایط باعث شده که افراد برای اینکه زنده بمانند دائم کار کنند و ما در فیلم می‌بینیم که مثلاً فردی مانند بابک (فرهاد اصلانی) روزی ۱۷ ساعت کار می‌کنند تا شرایط رفاهی برای خانواده‌اش فراهم کند و شرایط تا حدی بغرنج است که اگر دو روز کار نکند و سر کار نرود طبقه اجتماعی‌اش افت می‌کند. کار کردن زیاد وبیرون بودن از خانه باعث می‌شود یک خلاء‌هایی به وجود بیاید و باعث شود که زن و مرد از هم دور شود و همین مسئله شاید باعث شود که زن (مهتاب کرامتی) کوچک‌ترین اتفاق به سمت فرد دیگری گرایش پیدا کند. همه این مسائل به دلیل شرایط اجتماعی است که البته یکی از این شرایط گذر سنت از مدرنیته است.
هنوز اصرار دارم یکی از مسائلی که فیلم به آن پرداخته؛ امید است و این توجه به امید در مواردی شعارگونه به‌نظر می‌رسد. حال آنکه در جامعه اطراف ما شاید خیلی مجال بروز نداشته باشد.
بهرام رادان: بحث امید در فیلم آنگونه نیست که در پایان فیلم با یک امید بزرگ تمام شود و در پایان فیلم می‌بینیم که یکی از شخصیت‌های اصلی فیلم به نام سارا  در ماشین همسرش دوربین مخفی کار می‌گذارد و این مسئله یعنی سیکل معیوبی که در جامعه وجود دارد در حال تکرار شدن است و بابک (فرهاد اصلانی) زمانی که از بیمارستان بازمی‌گردد و حافظه‌اش درست می‌شود یک شکی را از خود به ستاره  منتقل می‌کند. پایان شخصیت فرید که خودم آن را بازی می‌کردم پایان درستی بود به دلیل آنکه این شخصیت‌ها همیشه کوتاه‌مدت زندگی می‌کنند و این مسئله در همه موارد زندگی آن‌ها وجود دارد مثلاً در لباس پوشیدن ما در فیلم می‌دیدیم که فرید شب‌ها لباس مشکی می‌پوشید همراه با زیورآلات براق. در روز یک نوعی دیگر لباس می‌پوشید و بیشتر نقش بازی می‌کرد. افرادی مانند فرید امروز در جامعه وجود دارند و براساس مناسبات غیرصحیح به یک قدرت مالی و اقتصادی رسیدند و این قدرت و ثروت زیاد در مدت زمان کمی برایشان وجود دارد قصد دارند که در این مدت زمان کم بهترین بهره را ببرند. به همین دلیل زوایای زندگی آن‌ها کاملاً پنهان است و ما این پنهان بودن را در نوع لباس پوشیدن و رنگی که شخصیت فرید نیز انتخاب کرده می‌بینیم. شخصیت‌هایی مانند فرید به خاطر قدرت و ثروتی که به دست آوردند یک اعتماد به نفس ترسناکی دارند. اما وقتی قدرتشان را از دست می‌دهند دچار استیصال می‌شوند. تمام شخصیت‌های فیلمنامه بازتابی از افراد مختلف جامعه و گروه‌های اجتماعی هستند. در این میان فرید از طبقه‌ای آمده که کوتاه‌مدت زندگی می‌کنند و این مسئله برای ۱۰ سال بعد شاید دیگر وجود نداشته باشد. در پایان فیلم همزمان با آنکه امید دیده می‌شود چرخه معیوب نیز در جامعه به نمایش در می‌آید.

۱۲:۳۵ ::: ۲۵ / ۵ / ۱۳۹۴

ARTNA آرتنا-> سینما -

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید

پر بازدیدترین اخبار