ماه رمضان
تصویر برگزیده

مشاور رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی:

هنوز شناخت کافی نسبت به معماری ایرانی و اسلامی نداریم

آرتنا: محمد رضا حائری مازندرانی در خصوص اینکه چه کوتاهی صورت گرفته است که شهرهای ما حس خوبی انتقال نمی دهند، گفت: کوتاهی در شناخت بوده است. ما شناخت خوبی از معماری و شهرسازی ایرانی و اسلامی نداریم.

zoom
هنوز شناخت کافی نسبت به معماری ایرانی و اسلامی نداریم

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»،برنامه "گفت‌وگوی فرهنگی" با موضوع هویت و بحران هویت در معماری کلان شهرها و با حضور دکتر بهمن ادیب زاده دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی و عضو اسبق شورای شهر تهران، سهیلا صادق زاده مدیر کل معماری و ساختمان شهرداری تهران و محمد رضا حائری مازندرانی مشاور رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی روانه آنتن شد.

دکتر بهمن ادیب زاده به معماری و شهرسازی اصیل ایرانی اشاره کرد و گفت: وقتی بحث از هویت می کنید به ویژه در مقوله شهر و معماری شهری، مولفه های فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی در کنار هم  تنگاتنگ کار می کنند اما در گذشته معماری و شهرسازی اصیل ایرانی چون با الگوی درونگرایی بود معرف هویتی بود و آن هویت ملی بود پس ما در گذشته صاحب منِ ملی بودیم. اما امروزه  در معماری مدرن با الگوی برون گرایی معرف هویت فردی علاوه بر هویت ملی است به عبارت دیگر من فردی هم در اینجا اضافه شده است.

وی افزود: بنابراین معماری امروز بر خلاف معماری گذشته، شامل هویت فردی است بنام حقوق شهروندی علاوه بر هویت ملی که حقوق شهری و کشوری است. اما متاسفانه وقتی می گوییم بحران، یعنی اینکه رقابت هایی به وجود آمده در تعامل هایی که بین کشور ما و کشورهای دیگر است.

عضو اسبق شورای شهر تهران در ارتباط با بحران به وجود آمده در هویت ملی متذکر شد: وقتی هویت ملی ما کمرنگ شود هویت فردی پررنگ و بر جسته می شود و در اینجا لازم است که اندیشمندان در حوزه دانشگاه و مدیریت کلان کشور و در حوزه سازمان های اجرایی وارد شوند و هم در حوزه آموزش و هم در حوزه وضع قوانین و حفاظت از هویت ملی را در دست خودشان بگیرند و کمک کنند این اتفاق بیافتد.

 محمد رضا حائری مازندرانی در ارتباط با معماری گذشته و میراث فرهنگی گفت: وقتی به گذشته بر می گردیم با واژه ای با نام میراث فرهنگی روبه رو می شویم. اساسا وقتی لغت میراث می گوییم به هیچ وجه به معنی دستاوردی متعلق به گذشته نیست، میراث منحصر به سازمان نیست. ما امروزه میراث فرهنگی را مایملک همه می دانیم که متعلق به همه مردم است. میراث یعنی سرمایه فرهنگی و بالاتر از بحث میراث فرهنگی، بحث فرهنگی در این رابطه است که به هویت مستقیما بر می گردد.

وی مهمترین اصل در معماری و شهرسازی را حریم دانست و تصریح کرد: حریم عبارت است از رعایت فاصله ای که بین دو پدیده می بایست حفظ شود تا آن دو پدیده بتوانند به خوبی کارکرد داشته باشند. حریم مصداق فضایی حرمت است و حرمت مصداق اجتماعی حریم است. مثلا پیاده راه حریم بین معبر و بنا است، هرچقدر در شهری به پیاده راه اهمیت قائل شوند آن شهر انسانی تر است و به معماری ما نزدیکتر است.

در ادامه سهیلا صادق زاده با بیان اینکه جلسات متعددی با اساتید جهت ارتقاء معماری ایرانی اسلامی داشته ایم، اظهار داشت: در شهرداری و معاونت شهرسازی به دنبال این هستیم که آنچه را در این سال ها در دانشگاه ها و یا در مراکز پژوهشی درباره هویت معنایی ایرانی آموزش داده شده است به طور واقعی اجرایی کنیم. در این راستا باید پروسه محور فکر کنیم و یکسری اقداماتی را به صورت منظم شروع کرده ایم و پیش می بریم.

ادیب زاده با بیان اینکه دو نوع آموزش داریم، گفت: یک نوع آموزش، آموزش آکادمیک و دانشگاهی است و یکی آموزش های حرفه ای شهروندی است که در مرحله نخست، آموزش ها ایرانی و اسلامی نیست ولی درقسمت دوم این شرایط وجود دارد.

صادق زاده در ادامه اظهار داشت: بنده جزو اولین دانشجویانی بودم که معماری اسلامی و ایرانی را در سال 57 آموزش دادند. بیشتر منظور بنده آموزش پرسنل شهرداری بود که هم در سطح شهر و خارج از آن صورت می گیرد.

وی خاطرنشان کرد: ما از اساتیدی در زمینه معماری ایرانی و اسلامی استفاده کردیم که به این موضوع پرداخته بودند و تخصص لازم را داشتند.

ادیب زاده به بیان شاخص های معماری ایرانی و اسلامی پرداخت و اظهار داشت: یکی از شاخص ها به این بر می گردد که آیا محیط و شهر ما بر اساس احسنت شکل گرفته است و یا بر اساس اکثر به وجود آمده است. خوب است که پیاده رو داشته باشیم و یا مارک داشته باشیم ولی یک پیاده رو احسنت بهتر از صد پیاده رو اکثر است.

وی افزود: به عبارت دیگر کیفیت، زیبایی و شایستگی حرف اول را می زند و در نتیجه آمار حرف اول را نمی زند ولی آثار حرف نخست را می زند و اگر احسنت حرف اول را بزند، می توانید عقلانیت و احساس را در کنار هم حس کنید. در تهران باید خیلی گشت تا محیط های مناسب را پیدا کرد و فکر می کنم برخی از فضاهایی که شکل گرفته است به این موضوع خیلی کمک می کند.

دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی به دیگر شاخص های معماری ایرانی و اسلامی اشاره کرد و بیان داشت: وقتی می گوییم ایرانی یعنی عقلانیت و وقتی می گوییم اسلامی یعنی وحدانیت و وحی. وقتی شهر و معماری در حال احداث است برای پرستش خداوند است نه خود پرستی و تجمل گرایی. بنابراین وقتی وارد شهر و یا محیطی می شوید اگر احساس کردید که تجملات نمای شهری اینجا زیاد است و ساختمان ها به شما فخر می فروشند، بدانید اینجا ایرانی و اسلامی نیست.

وی از ماندگاری به عنوان موضوعی مهم در عرصه معماران یاد کرد و عنوان داشت: علاوه بر بعد مادی که صنعت است بعد معنوی آن را هم باید مورد توجه قرار دهیم، یعنی بدانیم این ساختمان دارای بعد معنوی پشت آن صورت است. سیمای شهری ما اگر بعد معنوی داشته باشد و این بعد ناشی از عقلانیت و وحدانیت باشد، ماندگار است.

ادیب زاده تاکید کرد: ما باید بسازیم تا بماند نه تخریب شود. ساختمان هایی که می سازیم برای تخریب شدن است نه ماندگاری. اگر به ساختمان های اصیل خودمان توجه کنیم، اولا طول دوره ساختمان چندین سال طول کشیده است و بعد از قرن ها به عنوان معماری میراث اصیل ایرانی و اسلامی مانده است.

محمد رضا حائری مازندرانی در خصوص اینکه چه کوتاهی صورت گرفته است که شهرهای ما حس خوبی انتقال نمی دهند، گفت: کوتاهی در شناخت بوده است. ما شناخت خوبی از معماری و شهرسازی ایرانی و اسلامی نداریم.

مشاور رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی افزود: جوهر معماری و شهرسازی ایران فضا است و مهمترین نکته این فضا طی قرن ها توسط اقوام ایرانی به شیوه ای خلاقانه سازمان دهی شده اند. ما باید تمام این دانش را مدون می کردیم و سرلوحه عمل شهرداری ها قرار می دادیم و به جای اینکه کاربردی کنیم تعاریف عارفانه به آن می دهیم.

قابل ذکر است؛ برنامه "گفت‌وگوی فرهنگی" شنبه تا چهارشنبه، ساعت 20:15 از شبکه رادیویی گفت‌وگو پخش می شود.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید