ماه رمضان
تصویر برگزیده

فرهنگسرای نیاوران؛

نقد و بررسی ترانه های مهدی موسوی

آرتنا: جلسه نقد و بررسی مجموعه ترانه های «مهدی موسوی» با عنوان «سی سالگی» در اولین شب پاییزی فرهنگسرای نیاوران با حضورعبدالجبار کاکایی، حسن علیشیری و مهدی موسوی برگزار شد .

zoom
نقد و بررسی ترانه های مهدی موسوی

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»،در  ابتدای این نشست مهدی موسوی با خواندن سه ترانه از کتاب «سی سالگی» جلسه را آغاز کرد .

عبدالجبار کاکایی اولین منتقدی بود که صحبت در خصوص این کتاب را آغاز کرد. وی در ابتدا و با ارائه توضیحاتی در خصوص مهدی موسوی گفت:صحبت از مهدی موسوی دشوار است زیرا او خود منتقد است و اطلاعات کاملی از ترانه و ادبیات دارد، همین موضوع باعث می شود تا راحت تر نقد هایمان را  را با وی در میان گذاریم .

وی در مقدمه صحبتهایش به خاستگاه ترانه اشاره کرد و پیشینه آن را در خوانش هایی که عامه مردم داشتند و امروزه به شعار ها تبدیل شده است، دانست. کاکایی فزود: در ادامه این اشعار وارد دربار ها شد و اما با به قدرت رسیدن پادشاهانی غالبا تُرک که اهمیت چندانی به زبان و ادب فارسی نمی دادند، این شعر ها راه درست خود را پیدا کرد و نزد مردم بازگشت. سپس با آهنگین شدن همان اشعار تصنیف ها شکل گرفت و امروزه نیز در نهایت به ترانه نوین رسیده ایم.

عبدالجبار کاکایی در ادامه به بررسی جزئیات برخی اشعار پرداخت و اصلی ترین مشکل ترانه های موسوی را در این دانست که دریافت ها را به لحظه های شاعرانهتبدیل نکرده است. وی همچنین همچنین به ابهاماتی در روایت ها اشاره کرد و افزود زمانی که قصه ای روایت می شود باید مراحل توصیف آن پله پله طی شود. کاکایی همچنین درخصوص وزن ترانه ها نیز نبود وزن عروضی را عنوان کرد و با توجه به شناخت موسوی از عروض، انتخاب وزن هجایی را آگاهانه دانست.

در ادامه حسن علیشیری نیز به سوابق مهدی موسوی اشاره کرد و گفت وی فعالیت های چشمگیری در ترانه و به ویژه بخش پژوهشی داشته و همین باعث شده تا توقعات را از خودش بالا ببرد.

علیشری ادامه داد: بزرگترین معضل نقد مشخص نبودن رویکردهای منتقدین است؛ وقتی برای اثری جلسه‌ی نقد گذاشته می‌شود و در خصوص آن، این همه بحث می‌شود، مطمئنا متن قابل تامل و تفکر بوده است. اما من این اثر را در چهار محور فرم و ساختار، زبان و تالیف، اندیشه ودر نهایت خلاقیت بررسی کرده‌ام.

از نظر فرم و ساختار این مجموعه به همان وضعیتی دچار است که اکثر ترانه هادچار شده اند؛ ۷۶درصد ترانه های این کتاب چهارپاره است، همانطور که همهترانه سراها این روزها گرایش گسترده ای به چهارپاره سرایی دارند. اما زمانی نقد به این قالب وارد می شود که باعث شده حتی ذهن آهنگسازان نیز به همین سمت معتاد شود و گاها ملودی هایی که جدا از ترانه هم ساخته می شود برای ترانه هایی در همین قالب می باشد.

از نظر زبان و تالیف ترانه ها، شاهد زبان صمیمی در اشعار هستیم اما گاها باضعف تالیف در ترانه نیز مواجه می شویم.  تالیف در ترانه های موسوی مانند اثر «میز» تصویر گرا بوده است و هرجا به سمت تصویر گرایی رفته ، این کار را به خوبی انجام داده است اما بخش عمده ترانه های کتاب سی سالگی را ترانه های حرفی تشکیل داده تا کمتر با ترانه های تصویر گرا برخورد داشته باشیم.

اما محور سوم نقد من، اندیشه است؛ اندیشه در ترانه معاصر ما کمتر جا دارد زیراهمه درگیر بحث های فرم و ساختار می شوند و در بیشتر جلسات نقد زمان جلسهعمدتا به فرم پرداخته می شود و کمتر به اندیشه های مولف اشاره می شود؛ درحالی که این بحث به حدی حائز اهمیت است که اگر کاری اندیشه خوبی داشته باشدمی شود از ضعف های فرم آن چشم پوشی کرد. در این مجموعه، ترانه های عاشقانه که ۲۲ اثر از بین ۳۳ ترانه را شامل می شود اندیشه خاصی را نمی بینیم وهمانند دیگر ترانه های این سبک سروده شده است و حتی تصویر سازی در ترانههای غیر عاشقانه قدرتمند تر از عاشقانه ها بوده است. ترانه های این مجموعه به سه بخش عاشقانه، حرف و احساسات شخصی و ترانه های اجتماعی تقسیم می شود.در آثار عاشقانه اندیشه ها واپسگرانه نیست و تفکرات ضد زن، خرافه، سادیسمیو… را در آن نمی بینیم که این خود قدمی رو به جلو برای مولف است. همچنینشاهدیم که ذهن سالمی پشت اشعار است و نه شاهد اندیشه های واپسگرا هستیم و نه ژست های روشنفکری که شاعر در آن دنبال خودنمایی باشد.

اما بحث آخر، خلاقیت است. با رعایت ۳ نکته ذکر شده در نهایت به یک اثراستاندارد می رسیم و آنچه ترانه خوب را از بد یا متوسط جدا می کند، خلاقیتمولف است.در نهایت نیز کارهای مهدی موسوی بیش از اینکه حاصل جنون شاعرانه باشد آن ها را کارهای فکر شده می دانم.

سپس امیر ارجینی نیز درخصوص زبان ترانه صحبت کرد و گفت: بیشتر می شد زبان کارها محاوره باشد و همین موضوع باعث می شود تا دوگانگی زبانی کمتری را شاهد باشیم. برای مثال باید برخی کلمات را موقع خواندن کشیده بخوانی تا بتوانیم وزن درست آنرا پیدا کنیم.

مهدی موسوی نیز در انتها این جلسه اظهار داشت:اگر ترانه‌های امروز را تقطیعکنیم از لحاظ عروضی به نتیجه‌ی خاصی نمی‌رسیم  اما در بیستر موارد سعی کردمقالب‌ها را رعایت کنم و در کل زیاد خود را به پیروی از قواعد ملزم نمی‌دانم.

در پایان نیز مهمانان به امضای تخته ای که تصویر کتاب «سی سالگی» بر آن نقش بسته بود پرداختند.گفتنی است  این کتاب در نمایشگاه بین المللی کتاب امسال رونمایی شد و چاپ اول آن نیز به پایان رسیده است

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید