ماه رمضان
تصویر برگزیده

آیت الله حائری در برنامه وارث مطرح کرد؛

تعلق، نردبان ترقی یا آلت قتاله

آرتنا: "وارث" در یازدهمین قسمت با حضور آیت الله حائری شیرازی به بررسی تحلیل های میان راهی و بنیادی و همچنین تعلق پرداخت.

zoom
تعلق، نردبان ترقی یا آلت قتاله

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، "وارث" نام برنامه ای ویژه ایام محرم از شبکه 4 سیما، شبکه دانایی است که با حضور صاحب نظران حوزه و دانشگاه نگاهی تحلیلی از منظر جامعه شناسی، تاریخی و اجتماعی به قیام حضرت سیدالشهدا در کربلا و سرزمین نینوا دارد.

مهمان یازدهمین قسمت از برنامه "وارث"، آیت الله محی الدین حائری شیرازی (حفظه الله) استاد اخلاق و از علمای شیعه بود و این قسمت از برنامه درحالی آغاز شد که علی درستکار مجری برنامه گفت: برنامه روز گذشته را مجددا مشاهده کردم و آمده ام که به جرات و رک بگویم که چیزی نفهمیدم! و مردم نیز در پیامک ها گفته بودند که چطور نتوانستی جواب سوال ساده را بدهی که سعادت چیست؟ و من تنها می توانم بگویم که پاسخ سوال را نمی دانستم.

این کارشناس مجری از آیت الله حائری خواست تا خلاصه ای از بحث دیشب را بیان کند.

تحلیلی میان راهی از توهم تا سراب

آیت الله حائری گفت: دو نوع تحلیل وجود دارد، تحلیل میان راهی و تحلیل بنیادی. برخی تحلیل ها میان راهی و بی پایه و اساس است و راهی به جایی نمی برد. این نوع تحلیل ها آغازش توهم و انتهایش به آب نما و سراب می رسد.

وی تصریح کرد: برای اینکه کلی گویی تلقی نشود بهتر است به جهان خارج و عینی بیایم. در جهان ما چپ و راست وجود دارد که یکی به دنبال آزادی و دیگری به دنبال عدالت است و هیچ یک دیگری را تائید نمی کند.

این استاد اخلاق گفت: تعریفی که این دو گروه مطرح می کنند، تحلیل میان راهی است. در حال حاضر سازمان ملل محصور 5 کشور است اما بر چه اساسی این 5 کشور سلاح کشتار جمعی و حق وتو دارند اما سایر کشورها از این حقوق برخوردار نیستند؟ اگر اسم این را عدالت بگذاریم پس تکلیف آزادی و حرمت انسانی چه می شود؟ پس این یک تحلیل میان راهی است که به سراب رسیده است.

وی افزود: یک زمانی این حقوق از طرف همه کشورها برای این افراد پذیرفته شده است که در این صورت شایسته سالاری صورت گرفته اما یک زمانی از روی قدرت نظامی این حقوق را برای خود قایل می شوند و این بین نباید از اسم آزادی و دموکراسی استفاده کنند.

5 نیازی که انسان در سراب آن گرفتار شده

آیت الله حائری در پاسخ به این سوال که چرا این تحلیل ها میان راهی محسوب می شوند، اظهار داشت: اگر در ابتدا بشریت، جهان و تکامل در نظر گرفته و مورد شناسایی قرار بگیرد و بعد تعریفی ارائه شود این باعث کمال و ترقی می شود اما اگر چنین نباشد این ارتجاعی و باعث سقوط است.

وی افزود: اگر مطلبی را چون تنها مقبول مردم است انتخاب کنیم این یک تحلیل میان راهی است پس بهتر است که از آغاز انسان شناسی و جهانشناسی را در نظر بگیریم.

این عالم ربانی در ادامه انسان را دارای 5 نیاز و آرزو برشمرد و گفت: امنیت، آزادی، عدالت، حرمت و محبت همان 5 نیاز انسان است و می توانید یکی از این 5 نیاز را انتخاب کنید و بگویید که در کدام یک از این 5 نیاز به مقصد رسیده ایم؟ نه تنها به مقصد نرسیدیم بلکه از آن دور شده ایم.

درستکار با اشاره به پیام بیننده ای پرسید که از کجا می توان تشخیص داد که آنچه به آن رسیده ایم سراب است؟ که آیت الله حائری پاسخ داد: علم دو شاخه است، تجربی و انسانی.از نگاه علم تجربی باید گفت که انسان هواپیما را ساخت و وقتی پرنده ای می بیند و سبحان الله می گوید؛ این سبحان الله را می خرند چون می دانند که ریزه کاری ها را می شناسند اما اگر ندانسته و بدون آگاهی حرفی بزند خریداری نخواهد داشت چون خدا را نمی شناسد.

وی در این رابطه داستانی از شاعری در زمان سلطان محمود گفت که چون فردی که به شعر آشنایی نداشت، زبان به تحسین شعرش گشوده بود، شاعر گفت که تحسینی که این مغفل کرداز هزار چوب برای من بدتر است.

این عالم افزود: بشر می آید در تمام رشته ها کارشناس می شود تا وقتی نام خدا را می آورد با درک، قلب و روح بگوید اما آنکه مخلوق را نمی شناسد ادعای خداشناسی اش از کجاست؟ اینکه می گویند عصر حاضر با تمام فسادهای رایج، عصر بالندگی و ظهور است و اینکه می گویند همه انبیا 5 حرف از دین را بیان کردند اما امام عصر (عج) 25 حرف از دین را برای مردم این دوران بیان خواهد کرد به این دلیل است که انسان های امروز متوجه می شوند و درک می کنند.

علوم غربی سراب جامعه بشری

آیت الله حائری با اشاره به اینکه علم به دو شاخه تقسیم می شود گفت: در حوزه علوم تجربی هرچه علم بیشتری کسب کنیم، به درک و شناخت بیشتری می رسیم اما در علوم انسانی اینطور نبوده است مثلا دانشمندان گفتند که زمین حرکت نمی کند و کروی نیست که این متناقض با دین خدا بود و منجر به حصر دین شد و دین محدود به کلیسا شد و نظام تربیتی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی به علم واگذار شد.

وی افزود: یا در مورد زندان ها، بشر آمد براساس علوم انسانی گفت که مجازات های دین خشن است و شروع به ساخت زندان کرد اما زندان ها چه کره اند؟زندان امروز تبدیل شده به دانشگاه بزرگی که مجرمان مطالب جدید یاد می گیرند و سرانجام از این دانشگاه فارغ التحصیل می شوند و این تنها رویا و سراب است چراکه نجات دهنده بشر نبوده است.

نویسنده ی کاتالوگ انسان، خداست

این استاد اخلاق دلیل بی اعتمادی ها و کارشکنی ها در دنیای امروز را ورود افراد بدون شناخت برای ارائه راه و روش به انسان اعلام کرد و ادامه داد: سازنده هر وسیله ای تنها کسی است که می تواند برای وسیله اش کاتالوگ و راهنما بنویسد و در مورد انسان نیز تنها خدا می تواند برای انسان کاتالوگ بنویسد که نام این کاتالوگ را دین گذاشته ایم.

در ادامه برنامه آیت الله حائری شیرازی با اشاره به 5 نیاز انسان گفت: ما در 5 نیاز انسان به آب نما و سراب رسیده ایم نه آب! عدالت نما داریم نه عدالت، آزادی نما داریم نه آزادی. مگر ما در 8 سال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران نجنگیدیم اما ببینید امروز آنها با زائران اربعین چه می کنند، جان و مالشان را صرف زائران می کنند و محبت می کنند و این محبت واقعی است.

وی افزود: یک زمان انسان خیلی پول خرج می کند اما با محبت نیست یک زمان نیز یک فقیر می تواند بدون پول محبت کند مثلا در عراق خانواده های فقیر می آیند و دست و پای زائران را می شویند.این ها محبت واقعی است که باید از آنها فیلم بسازیم و به نمایش بگذاریم.

انسان به دنبال چرایی هستی

درستکار در ادامه برنامه با تاکید بر این مطلب که دو تحلیل میان راهی و بنیادی وجود دارد از این عالم ربانی خواست تا در مورد تحلیل بنیادی توضیحاتی ارائه کند که آیت الله حائری شیرازی در پاسخ گفت: ما در عالم زندگی میکنیم و انسان هستیم، بدون اینکه بدانیم انسان چه نقشی در عالم دارد نباید در موردش اظهار نظر کنیم.باید مشخص شود که نقش انسان در جهان چیست و جهان برای چه به وجود آمده است و این دانشی است که اگر به آن دست نیابیم صد دانش دیگر نیز سودمند نخواهد بود.

آیت الله حائری شیرازی در مورد منشا این تحلیل گفت: فرد فکر می کند و تنها منبع تجربه ها است و این تفاوت علوم غربی با دین است؛ دین تعریف مشخصی از انسان دارد و راه کمک را به او نشان می دهد و او را به شناخت می رساند.

وی افزود: حضرت آدم و حوا زمانی که از بهشت رانده شدند و عریان بودند دین به کمک آنها آمد و آموختند که از برگ برای خودشان پوششی بسازنند اما غربی ها می گویند که این مساله مهم نیست و در آفریقای جنوبی کسانی هستند که بدنشان را نمی پوشانند باید گفت که یک زمان انسان با عقل خودش می داند و آگاهی دارد و زمانی هست که نمی داند و نیاز به آموزش دارد که دین و انبیا برای آموزش او می آیند.

این استاد اخلاق تصریح کرد: خداوند به بشر عقل داده است و می دانیم که سراپای وجودمان خار است و به آموزش نیاز داریم، می دانیم که بی دلیل آفریده نشده ایم اما برای چه آفریده شده ایم ، نمی دانیم و به همین دلیل نیازمند آموزش انبیا هستیم.

آیت الله حائری با اشاره به آیه 6 سوره یونس در مورد اختلاف شب و روز و آیه 103 سوره نسا در مورد یاد خدا، گفت: انسان می داند و در مورد آفرینش شب و روز می اندیشد اما دلیلش را نمی داند.

وی در مورد علت عدم شناخت انسان گفت: سعدی شیرازی در بیتی می گوید که آفرینش همه تنبیه خداوند دل است/ دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار. زمانی که انسان بپذیرد کارهایی را انجام دهد که با دلش همخوانی ندارد، این دل از بین می رود و دل انسان به دنبال آزادی است و اگر محبت نباشد می میرد و حرمت و احترام نیز از بین می رود.

این استاد اخلاق در ادامه ریشه زنده کردن دل را همان 5 نیاز انسان (نیاز به امنیت، آزادی، عدالت، حرمت و محبت) عنوان کرد.

 

تعلق شمشیر دو دمه

در بخش دیگری از برنامه درستکار در مورد رهایی از تعلق و رسیدن به عشق صحبت به میان آورد که آیت الله حائری در این خصوص گفت: تعلق شمشیر دو دم است یعنی می تواند به سود انسان تمام شود یا به ضررش، در واقع تعلق هم نردبان ترقی است و هم آلت قتاله.فرض کنید حلقه ای را برای کسی در چاه بفرستند که اور را بیرون  بیاورند اما این به خود فرد بستگی دارد که طناب را دور گردنش ببند و یا دور کمرش؛ تعلق درست مانند آن طناب در چاه است.

وی با اشاره به اینکه افراد وارث قابیل و یا هابیل هستند، برخی را وارث معلمین عالم و برخی دیگر را وارث طاغوت عنوان کرد و با تاکید به آیه 26 سوره بقره گفت: قرآن به انسان ها وعده می دهد، وعده هدایت برای عده ای و گمراهی برای عده ای دیگر و در ادامه آیه قرآن ویژگی کسانی که با قرآن گمراه می شوند را بیان می کند، کسانی که عهد بسته را می شنند و فساد می کنند.

وی افزود: این آیه درست زمانی که نازل شد به واقعه کربلا اشاره داشت، مگر پیامبر (ص) با مردم اتمام حجت نکرده بودند که مراقب اهل بیت وعترت باشند و از آنها دوری نکنند؟ الان هم تکفیری ها را ببینید که در جنایات خود قرآن را می سوزانند، این ها افرادی هستند که قرآن گمراهشان کرده است در حالی که اهل بیت با پیروی از همین کتاب خدا اندک نانی که برای افطار داشتند را به فقرا می بخشیدند.

علم پناهگاه نا امن بشر در مقابل دین

آیت الله حائری مسئولیت امام را برابر با مسئولیت انبیا عنوان کرد و افزود: به همین دلیل می گویم که امام حسین سفینه نجات است اما بشر در پاسخ به انبیا و ائمه که قصد نجات او را داشتند به علم پناه برد که این علم او را حفظ نکرده است و امنیتی که علم بیاورد ناقص است.

وی افزود: علم به ما می آموزد که از تجاوز دیگران جلوگیری کنیم اما به ما نمی آموزد که از تجاوز کردن به حقوق دیگران خودداری کنیم. کدام رشته از علوم است که اگر انسان به آخرین درجه آن برسد به او چیزی بدهد که به دیگری تجاوز نکند؟

این استاد اخلاق گقت: این دین است که به انسان می گوید محاسبه ای در کار است و باید مراقب باشید که اگر نقض قول کنید و عهد و پیمان بشکنید خدا دو واکنش دارد، یوخر و یعجل.یا خداوند متعال این را به تاخیر می اندازد و در کتابی می نویسد و برای قیامت نگه می دارد و یا تعجیل می کند و در دنیا انتقام می گیرد.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید