تصویر برگزیده

مروری بر مجموعه «تصور کن» از گوندوز آقایف

«تصور کن»؛نقاشی‌هایی معترض یاکودکانه دیدن جنگ کثیف+ تصویر

آرتنا: گوندوز آقایف با دستمایه قرار دادن موقعیت کودکان در جنگ، برای کودک زجر کشیده، جهانی عاری از خشونت به تصویر می‌کشد. در جهان کارتونی آقایف کودک آزادانه بازی می‌کند و دیگران در این بازی سهیم می‌شوند. عاطفه خشونت را می‌زداید و رنگ بر سیاهی چیره می‌شود.

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»،گوندوز آقایف (Gunduz Aghayev) کاریکاتوریست آذربایجانی است که در 1981 متولد شده است و تحصیلات خود را در آکادمی هنر آذربایجان دنبال کرده است. وی در طول سال‌های اخیر اقدام به انتشار مجموعه‌‌ای از تصاویری کرده است که در اعتراض به فضای سیاسی حاکم بر جهان است. آقایف با دستمایه قرار دادن برخی از مفاهیم انسانی که این روزها در دست سیاستمداران به ابزاری برای تبلیغ تبدیل شده‌اند، هجویه‌ای انسانی خلق می‌کند.

از وی مجموعه‌های «سلفی مقدس»، «رهبران جهان»، «پلیس جهانی» و «رهبران هدایت» پیشتر منتشر شده بود و در تازه‌ترین فعالیت او مجموعه‌ای با محوریت کودکان در فضای مجازی منتشر شده است. وی برای این مجموعه عنوان «تصور کن» انتخاب کرده است.

نقاش در این تصاویر کسانی را محکوم می‌کند که جنگ افروزان، کودکان را به بخشی از بازی کثیفشان در جنگ و وحشت تبدیل کرده‌اند. کودکان معصومانی هستند که باید به آنان آینده اهدا شود. در آنچه آقایف به تصویر کشیده است، درخواست از جامعه بشری است که اجازه ندهند گناهان گذشته تکرار شود و بگذارند جهان برای کودکان به نابی کودکان باشد. 

در این مجموعه تعدادی از مهمترین و شاخص‌ترین تصاویر متعلق به جنگ‌های سده اخیر، در قامت نقاشی آقایف تبدیل به جهانی زیبا و کودکانه شده است که در ادامه این گزارش بررسی شده‌اند:

1- بمباران بلیتز لندن

سال 1940، منطقه بلیتز (Blitz) لندن توسط هواپیماهای آلمانی بمباران شد تا در جریان جنگ جهانی دوم لندن دیگر شهر امنی نباشد. این اتفاق نقطه عطفی در جنگ جهانی دوم محسوب می‌شود که در پی آن وضعیت انگلستان در این کارزار دستخوش تغییرات می‌شود. در این تصویر پسرک لندی در کنار دو دوست خود، بر کنار خرابه‌های یک خانه احتمالاً به خانه‌شان اشاره می‌کند، خانه‌ای که دیگر نیست.

آقایف این تصویر را به کارتونی رویایی تبدیل کرده است. والت دیزنی، خالق میکی‌موس همراه با مخلوقش به کاخی بر فراز ویرانه‌ها اشاره می‌کند. کاخ نماد شرکت والت دیزنی است و به نوعی اشاره‌ای است به دیزنی‌لند که سالیان سال است به محبوب‌ترین مکان برای کودکان شناخته می‌شود.

2- دختر ناپلم

تصویری از جنگ ویتنام پس از انفجار یک بمب ناپلم. کودکان هراسان و سوخته از منطقه بمباران شده می‌گریزند. صحنه‌ای دردناک که می‌توان عمق فاجعه، بی‌خانمانی کودکان و به احتمال قوی مرگ والدینشان را درک کرد.

آقایف این تصویر دهشتناک را به مامنی برای کودکان تبدیل کرده است. این بار کودکان هراسان نیستند و لبخند به لب دارند و به جای فرار از کنار زمین سوخته، بر کناره مزرعه‌های طلایی بازی می‌کنند. سربازان مهاجم، مترسکانی هستند که هیچ خطری پدید نمی‌آورند. در میانه تصویر، دخترک بادکنکی به شکل مجسمه آزادی در دست دارد که تصویری کنایی است از تقابل دخترک ویتنامی و مهاجمان آمریکایی.

3- کوین کارتر

کوین کارتر فوتوژورنالیستی اهل آفریقای جنوبی و عضو باشگاه بنگ بنگ برای انتشار عکسی از جریان خشکسالی در سودان - در زمان جنگ داخلی - به سال 1993 برنده جایزه پولتزیر شد. عکس او کودک سودانی را در حالتی نشان می‌داد که تا مرگ فاصله‌ای ندارد و کرکس در نزدیکیش به کمین نشسته است. عمق فاجعه موجود در عکس به قدری بود که کارتر چندی بعد اقدام به خودکشی کرد، در حالی که تنها 33 سال بیشتر نداشت.

آقایف یکی از تلخ‌ترین تصاویر جهان عکاسی را به تصویری شاد و کودکانه تبدیل کرده است. کارتر دیگر مرد پشت دوربین نیست. او در قاب نگاره آقایف ظاهر می‌شود تا از دوستی میان کودک آفریقایی و کرکس تصویر بگیرد. در شخصیت‌پردازی آقایف، کرکس که مفهوم لاشخوری را تداعی می‌کند، آن پرنده مغضوب نیست؛ بلکه دوست یک کودک است. در جهان کودک دشمن معنا ندارد.

4- کودکان ویتنامی

عکس صحنه‌ای را به نمایش می‌گذارد که نیروهای ویتنامی در نبرد با متخاصم آمریکایی، دو کودک را از مهلکه نجات می‌دهند. فرم بدن سرباز به نحوی است که می‌شود وضعیت خطیر آن لحظه را درک کرد و آنکه چرا جان آن دو کودک در خطر است.

آقایف تجربه دردناک کودکی این دو بچه ویتنامی را تبدیل به یک جهان فانتزی با قهرمانان کمیک کرده است. این سوپرمن است که کودکان را در آغوش گرفته است و در اطراف آنان اسپایدرمن و دیگر ابر قهرمانان کمیکی حضور دارند. به جای دود ناشی از انفجار، فضا نقاشی ابری است و از بار منفی دود کاسته شده است.

5- مرگ آیلان