ماه رمضان
تصویر برگزیده

پژوهشگر حوزه ادبیات:

بین ادبیات کهن ایران و ادبیات مدرن یک گسل ایجاد شده است

آرتنا: یک پژوهشگر حوزه ادبیات در برنامه "گفت‌وگوی فرهنگی" رادیو گفت‌وگو با بیان اینکه یک مسیر منطقی رو به رشد در ادبیات داستانی مان نمی بینیم، گفت: در حقیقت یک گسل میان ادبیات کهن و ادبیات مدرن امروز ما ایجاد شده است.

zoom
بین ادبیات کهن ایران و ادبیات مدرن یک گسل ایجاد شده است

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»،برنامه "گفت‌وگوی فرهنگی"  با موضوع نقد و بررسی وضعیت داستان نویسی ایران و با حضور اسدالله امرایی مترجم ادبیات داستانی، احمد وکیلیان استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه ادبیات و دکتر طهمورث ساجدی صبا مترجم و استاد ادبیات تطبیقی دانشگاه تهران و غزلی مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی روانه آنتن شد.

اسدالله امرایی با بیان اینکه تیراژ کتاب ها و سرانه مطالعه پایین است، اظهار داشت: این موضوعات باعث می شود که خواننده سراغ کارهای دیگری جز مطالعه برود. نویسنده البته محکوم به نوشتن است ولی در یک دوره ای زیاد می نویسد و در دوره ای کم می نویسد.

وی تصریح کرد: ولی واقعیت این است که کار خوب، مخاطب خودش را پیدا می کند، یعنی اینگونه نیست که آثار خوبی خلق کنیم و مردم نخوانند و بدون شک آثار خوب خواننده خودش را دارد که در بازار شاهد هستیم که برخی کتاب ها چاپ هایشان به 40 و 50 رسیده است.

مترجم ادبیات داستانی با بیان اینکه کتاب های خوب کم نداریم، گفت: البته موانع نشر کتاب های خوب کم نیست. حکایت این موانع زیاد است که یکی از این ها روند کند انتشار است. در سال های گذشته به ویژه روند صدور مجوز خیلی طولانی و سخت و گاهی غیر منطقی بوده است.

در ادامه احمد وکیلیان استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه ادبیات عنوان داشت: از گذشته های دور در زبان های سعدی و مولانا، ادبیات ایران در جهان ممتاز بوده است. هنوز نمی توانند برای مثنوی مولوی نمونه ای بیاورند. اگر این روند را نگاه کنیم به این نتیجه می رسیم که با وجود اینکه ادبیات داستانی مان لباس دیگری پوشیده است و مدرن شده است، از ادبیات داستانی کهن خودمان عقب تر هستیم.

وی با بیان اینکه یک مسیر منطقی رو به رشد در ادبیات داستانی مان نمی بینیم، تصریح کرد: در حقیقت یک گسل میان ادبیات کهن و ادبیات مدرن امروز ما ایجاد شده است.

دکتر طهمورث ساجدی صبا با اشاره به داستان هزار و یک شب گفت: برای این داستان کهن، ترجمه ها و نسخ گوناگونی تهیه شده است و در این زمینه فرانسوی ها واقعا سرمایه گذاری کرده اند.

استاد ادبیات تطبیقی دانشگاه تهران ادامه داد: فرانسه به دلیل موقعیت مناسبی که نسبت به کشورهای دیگر اروپایی داشت، از ادبیات این کشورها غنای بیشتری داشته است و از آنها این ادبیات را وام گرفته است. به عنوان مثال در قرن هجده، شکسپیر فرانسوی شکل گرفت و همین موضوع باعث شد، فرانسوی ها ترجمه کنند.

ساجدی صبا با اشاره به وضعیت ادبیات داستانی در دنیا، تصریح کرد: در دنیا نیز این نوع از ادبیات افت پیدا کرده است. چون زبان اسپانیولی نسبت به سایر زبان ها رو آمده است، دوره نویسندگان اسپانیایی است که اتفاقا در ایران نیز ترجمه این آثار وجود دارد.

این استاد دانشگاه به فرانسه اشاره کرد و بیان داشت: این کشور در گذشته حرف های زیادی برای گفتن داشت و در کنار ادبیات فرانسه، ادبیات دیگری به بنام شبه ادبیات داشتیم که فرانسه با آن بیشتر زندگی می کرد. در قرن نوزده ترجمه های زیادی توسط ما وجود دارد که خیلی از آنها به چاپ نرسیده است. البته خود فرانسه در این زمینه افت زیادی داشته است زیرا نسبت به نوشتن بی قید شده است و جوایزی هم که اهدا می شود، به دلیل قدمت فرانسه است وگرنه خود کتاب چیزی به ما نمی دهد.     

این مترجم کتاب های فرانسوی درباره شبه ادبیات توضیح داد: این گونه از ادبیات یک یا دو درجه پایین تر از خود ادبیات ناب است. نویسندگانی معترض بودند که نباید فقط ادبیات ناب را قرار داد. این نوع ادبیات ها هم از نظر گرامری نگارش ضعیفی دارد و هم خوب توصیفات و رخدادها و ماجراها را نمی تواند بیان کند.

امرایی با اشاره به بنیاد شعر و ادبیات داستانی در رابطه با وظایف این بنیاد عنوان کرد: این بنیاد آموزش داستان نویسی و مسائلی از این قیبل را بر عهده دارد و جلسات نقد و بررسی ادبیات را برگزار می کند

در ادامه غزلی مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی به تاریخچه این بنیاد اشاره کرد و گفت: این بنیاد از حدود پنج سال پیش کار خودش را شروع کرده و زمانی که کار خودش را شروع کرد بنیاد ادبیات داستانی بود و از حدود کمتر از دو سال پیش، شعر هم به ماموریت های بنیاد اضافه شد.

وی افزود: این موسسه به لحاظ حقوقی مستقل است اما هیئت امنای این موسسه را وزیر محترم ارشاد به عنوان یک شخص حقوقی انتخاب می کند و بنیاد پیمانکار برگزاری بعضی از برنامه های معاونت فرهنگی وزارت ارشاد است و قاعدتا آن برنامه بودجه هایی دارند که آن بودجه ها برنامه ها را تامین می کنند.

وی در خصوص وضعیت ادبیات داستانی در کشور اظهار داشت: ادبیات داستانی ما در حال حاضر دچار فرم گرایی جدی شده و یک مقداری از حضور اندیشه در حوزه اندیشه کم مایه شده است یعنی نویسندگان آثاری را ارائه می کنند که این آثار، زمانی که آنها را بررسی می کنیم از بابت فرم بد نیستند اما چیز زیادی دست خواننده نمی دهند. در واقع دغدغه های خواننده را تحریک نمی کنند.

مدیر عامل بنیاد شعر و ادبیات داستانی ادامه داد: الان وضعیت ما به گونه ای است که ادبیات بر جامعه موثر واقع نمی شود و فقط از جامعه تاثیر می پذیرد.

دکتر ساجدی صبا با تاکید بر خلا اندیشه در ادبیات داستانی گفت: ادبیات داستانی ما در مقایسه با کشورهای اروپایی ضعیف است و بیشتر برای قرن بیستم به بعد و از افرادی مثل صادق هدایت و چند تن دیگر به این طرف است و مسلم است نباید سر این موضوع ادعایی داشته باشیم.

امرایی با بیان اینکه رویکرد ملت ایران از ابتدا شفاهی بوده و در قالب کتبی کمتر دست داشته، اظهار داشت: رویکرد ما به ادبیات را باید در نظر بگیریم. ما ملتی شفاهی هستیم و سابقه ادبیات شفاهی ما بیشتر از ادبیات کتبی است به همین دلیل نباید خیلی انتظار داشته باشیم و ادعایمان باید در همان حد و اندازه ای باشد که می نویسم.

وکیلیان تاکید کرد: ملتی نمی تواند در عرض چند سال ادبیات قابل توجهی را داشته باشد و این با پیشینه اش است. از طرفی از نظر ادبیات داستانی، روحیه غربی که در غرب وجود دارد در کشور ما وجود نداشته است.

شایان ذکر است، برنامه "گفت‌وگوی فرهنگی" هر شب ساعت 20 از شبکه رادیویی گفت‌وگو پخش می شود.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید