ماه رمضان
تصویر برگزیده

جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران

گزارشی از دو کارگاه آموزشی جشنواره سینماحقیقت

آرتنا: از روز گذشته، کارگاه های آموزشی نهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» آغاز به کار کرد.

zoom
گزارشی از دو کارگاه آموزشی جشنواره سینماحقیقت

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، گزارش دو کارگاه تخصصی جشنواره که با حضور رضا تیموری و فرشاد فدائیان برگزار شد، به این شرح است:

* از انتخاب دوربین تا تصحیح رنگ در فیلم مستند

در کارگاه آموزشی «از انتخاب دوربین تا تصحیح رنگ در فیلم مستند» هنرجویان پای صحبت‌های رضا تیموری، فیلمبردار سینمای مستند و داستانی کشور نشستند. موضوع اصلی این ورکشاپ، بایدها و نبایدها در انتخاب دوربین در سینمای مستند و حدود و نحوه استفاده از مساله تصحیح رنگ در این سینما بود.

تیموری در بخش اول این کارگاه به ذکر ویژگی‌های دوربین‌های مختلف فیلمبرداری پرداخت. تبیین مختصات هر دوربین، نقاط ضعف و قوت دوربین‌های مختلف در جریان فیلمبرداری کارهای حرفه‌ای و چگونگی استفاده از لنزهای مختلف در هر فیلم از جمله نکاتی بود که توسط تیموری به طور دقیق مورد اشاره قرار گرفت.

پرداختن به مشکلات فیلمبرداری در سینمای ایران و عدم اهمیت به مساله تصویر از دیگر صحبت‌های این مدیر فیلمبرداری در بخش اول این ورکشاپ بود. تیموری در جریان صحبت در مورد چگونگی انتخاب دوربین، در پاسخ به سوال یکی از تهیه‌کنندگان شرکت کننده در مورد مواردی که باید هنگام خرید یک دوربین رعایت شود، خرید دوربین توسط تهیه‌کننده را یکی از اشتباهات رایج در سینمای مستند دانست و بر استفاده از دوربین‌های مختلف برای کارهای گوناگون تاکید کرد.

او به تفاوت ساختار فیلم‌های گوناگون اشاره کرد و گفت: «من خرید دوربین را کار چندان درستی نمی‌دانم. برای هر کاری بسته به ساختار و شرایط باید از دوربینی خاص استفاده کرد. حتی گاهی شاید لازم باشد از موبایل برای تصویربرداری استفاده کرد.» استفاده از دوربین‌هایی که ویزور دارند، توصیه دیگر تیموری به مستندسازان بود. او ویزور را عامل مهمی در تماشای قاب به صورت خالص و بدون نورهای مزاحم دانست.

اشاره به موضوع مهم تصحیح رنگ و استفاده از نرم‌افزارهای مربوط، بخش مفصل‌تری از مباحث مطرح شده توسط تیموری در این کارگاه آموزشی بود که باعث گرم‌تر شدن بحث بین حضار و او شد. تیموری در این بخش با نشان دادن راش‌هایی از فیلم‌های مستند قبل از مرحله تصویر رنگ و تاکید بر ضعف‌های رنگ و تصویر، استفاده از مرحله «تصحیح رنگ» را از مراحل حیاتی مربوط به تصویر در ساخت مستند خواند. تاکید تیموری بر گرفتن تصاویر مرده، پرهیز از نصب تجهیزات اضافی روی دوربین و جان بخشیدن به رنگ‌ها در مرحله تصحیح رنگ از جمله مباحثی بود که باعث ابراز نظرات مختلفی از سوی حضار شد. یکی از شرکت‌کنندگان که خودش هم تصویربردار بود استفاده افراطی از نرم افزارهای تصحیح رنگ را موجب اشاعه تک‌روی و تنبلی بین مستندسازان دانست و به لزوم استفاده درست از نور سر صحنه اشاره کرد.

یک شرکت‌کننده دیگر هم تصحیح رنگ را نوعی نقاشی کردن و از بین برنده روح مستند دانست. این صحبت‌ها از سوی تیموری هم تایید شد و این استاد فیلمبرداری استفاده از نور و رنگ سر صحنه را رد نکرد. او تصحیح رنگ را یک امکان خواند که در موارد لزوم قابل استفاده است و می‌توان آن را جایگزین خلاء‌هایی دانست که سر صحنه وجود دارد. مثل شرایطی که در آن نوردهی مناسب میسر نیست. تیموری با تاکید بر اینکه خودش هم در ابتدا چندان موافق تکنولوژی دیجیتال نبوده، پذیرش این فناوری را نعمتی برای سینماگران دانست. او در همین زمینه تاکید کرد که با دیجیتال می‌شود دو بار در مورد تصویر فکر کرد و تصمیم گرفت. یک بار سر صحنه و مهم‌تر از آن در مرحله تصحیح رنگ و با خیالی آسوده. تیموری برای بهتر جا افتادن این موضوع گفت: «در مرحله تصحیح رنگ چیزی به فیلم اضافه نمی‌شود، بلکه از آن کم می‌شود.» وی در پاسخ به سوال یکی از حاضران، استفاده از امکانات تصحیح رنگ در مستند را موضوعی نسبی و وابسته به ساختار فیلم و نظر کارگردان دانست.

* کارگاه صدا، سکوت، موسیقی

دومین کارگاه از مجموعه کارگاه‌های آموزشی جشنواره بین‌المللی سینما حقیقت با موضوع «صدا، سکوت، موسیقی»، توسط فرشاد فدائیان، پژوهشگر و مستندساز باتجربه ایرانی برگزار شد.

وی گفته‌هایش را در مورد سه عنصر صدا، سکوت و موسیقی آغاز کرد و سکوت، صدا و موسیقی را ملزومات بیانی هر فیلم دانست و سپس به بررسی هر یک از این عناصر پرداخت.

فدائیان در ابتدا با اشاره به وجود مفهوم سکوت در وادی طریقت و عرفان، این مفهوم را نوعی عمل و کنش دانست. او سپس به مفهوم معمولی سکوت و استفاده از آن در فیلم پرداخت و از سکوت و صدا به عنوان نشانه‌های بیانی و زبانی برای بیان معنا و مقصود نام برد. فدائیان سکوت را فضای میان دو صدا دانست و نقش آن در بهتر جلوه کردن صدا را با نمایش چند نمونه فیلم تبیین کرد. مخلص کلام فدائیان در مورد سکوت این بود که سکوت به معنای فقدان صدا نیست، بلکه به معنای آماده شدن برای صدای بعدی است.

فرشاد فدائیان در ادامه صدا را بخشی از ماهیت چیزها و اشیا دانست و درک آن به اندازه درک خود اشیا حائز اهمیت خواند. او صدا را عامل شناسایی بسیاری از چیزها نامید و این مساله را ناشی از فرهنگ صوتی انسان‌ها دانست.

فداییان درباره صدا افزود: «در فیلم فقط همان نیست که متصل به اشیا یا چیزها باشد، صداهای فرعی بسیاری در فیلم وجود دارد که به ظاهر صدای سینک شده یا منطبق بر تصویر نیست، اما نقش مهمی در پیشبرد فیلم دارد، مثل صدای محیط یا صدای گفتار فیلم.» او کاربرد مهم صدا در فیلم را در یک جمله چنین توصیف کرد: تبدیل صدای طبیعی به موسیقی صدا.

این مستندساز با تجربه در پایان این کارگاه در مورد اهمیت موسیقی در فیلم سخن گفت. او در این باره تاکید کرد که به همراهی فیلم با موسیقی اعتقادی ندارد و به نظرش موسیقی باید فرمانبردار کلیت فیلم باشد. از دیدگاه او موسیقی این قابلیت را دارد که حواس مخاطب را به خودش متمرکز و از مضمون اصلی فیلم پرت کند و به همین دلیل می‌توان آن را هر جا که صلاح دانست، برای معطوف کردن توجه مخاطب به کلیت فیلم قطع کرد.

- گفتنی است: نهمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت تا روز 28 آذرماه 1394‌، از ساعت 9:30 صبح تا 23 شب، در سینما فلسطین و سینما سپیده پذیرای عموم علاقمندان سینمای مستند خواهد بود. حضور در این جشنواره برای عموم آزاد و رایگان است.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید