تصویر برگزیده

در بنیاد شعر و ادبیات داستانی

پایان درسگفتارهای «بررسی مکاتب ادبی»

آرتنا: سلسله درسگفتارهای احسان عباسلو در بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان با عنوان «بررسی مکاتب ادبی» روز گذشته با نگاهی به مکتب پست مدرنیسم به کار خود پایان داد.

به گزارش خبرگزاری هنر «آرتنا»، احسان عباسلو که عصر یکشنبه ششم دیماه در آخرین نشست از سلسله درسگفتارهای بررسی مکاتب ادبی سخن می‌گفت، تا حدودی المان‌های دوره پست مدرن را با دوره مدرنیسم یکی دانست.

وی گفت: ویژگی‌هایی مانند صنعتی شدن، شهرنشینی و اقتصاد باعث به وجود آمدن نگرش‌ها و جریان‌های پست مدرنیسم شد. علل مختلفی مانند صنعتی شدن، شهرسازی، سقوط سهام و ... دست به دست هم دادند تا نوعی سرخوردگی در دو حوزه هنر و ادبیات شکل گیرد. این نوع سرخوردگی‌ها را می‌توان در آثار جک کروآک از نویسندگان پست مدرن مشاهده کرد. عموماً می‌گویند دوره پست مدرن با پایان جنگ جهانی اول آغاز شد. برخی شروع آن را با رمان «نهار عریان» اثر ویلیام اس. باروز می‌دانند و برخی دیگر این شروع را با «سلاخ‌خانه شماره 5» اثر کورت وانگات یا «گم شده در شهربازی» اثر جان بارت.

شاخص‌های متکثر

این پژوهشگر حوزه ادبیات، تعدادی از شاخص‌های مطرح دوره پست مدرن را برشمرد و به تفصیل توضیح داد و اظهار داشت: تاکید بر درونیات، چندگانگی، عدم وحدت، مرکززدایی، خلق حقایق متکثر، عدم قطعیت، ذائقه‌سازی، اشتقاق و افتراق، دیجیتالیسم، عامه‌پسندی، افسانه‌سازی، عدم پایبندی به مکاتب معاصر و کلاسیک و ... از دیگر شاخصه‌های این دوره عدم اعتقاد به محدودیت است.

عباسلو ادامه داد: به عنوان مثال، پست مدرنیسم‌ها مانند بیت‌ها به اصول و چارچوب خاصی مقید نیستند؛ بلکه بر ادبیات و هنر مردمی معتقدند. ضد نخبه‌گرایی از این نوع نگاه برمی‌خیزد. از نظر آن‌ها، هنر آمیزه‌ای از سادگی و پیچیدگی‌هاست؛ سادگی در فرم و پیچیدگی در روایت‌ها.

مرگ مولف یا سرگشتگی مخاطب!

عباسلو در ادامه «مرگ مولف» را یک ویژگی مطرح این دوره دانست که توسط رولان بارت به آن پرداخته شد. این پژوهشگر خاطرنشان کرد:‌ از نظر بارت و هم‌مسلکانش، متن در لحظه خوانش زنده می‌شود. از نظر او مخاطب، هر لحظه انسان دیگری با معلومات دیگری است و برآیند زمان و مکان است.

وی خاطرنشان کرد: همان‌طور که مدرنیسم اعتقاد به خلق حقیقت دارد، پست مدرنیسم هم این اعتقاد را با خود به یدک می‌کشد و زمان را در خلق این حقیقت موثر می‌داند. بر این اساس بیان حقایق متکثر نیازمند راوی‌های متکثر است. به آثار فاکنر، جویس و بیت‌ها دقت کنید؛ هیچ حقیقت مشخصی وجود ندارد. راوی‌ها، زاویه دیدها و ساختارهای متعدد و غیر معتمد. راوی‌ای که نمی‌دانیم داستان را روایت می‌کند یا برداشتش از داستان را. حقیقت نزد هیچ راوی‌ای وجود ندارد؛ بلکه حقیقت آن چیزی است که مخاطب برداشت می‌کند.

خلق داستان‌های کوتاه کوتاه با مرگ رمان

وی در آخر به مینی مالیستی شدن ادبیات اشاره کرد که نظریه «مرگ رمان» را به دنبال دارد. عباسلو گفت: جان بارت به خاطر نگرش‌های منفی و هیچ‌انگاری‌ها و جهان صنعتی‌شده در سال 1969 در دانشگاه ویرجینیا این نظریه را مطرح می‌کند. مانند کتاب «پاک‌کن‌های نو» اثر آلن رب گری. می‌توان عنصر اضطرار را در اینجا مطرح کرد. انسانی که همواره در اضطراب و عجله برای رسیدن است که اگر نداشته باشد یا نرسد چیزی را از دست می‌دهد و اینجا این سوال مهم مطرح می‌شود که آیا در آینده می‌توانیم رمان‌های چند جلدی بخوانیم؟ جهان ما به چه سمتی می‌رود! داستان‌های کوتاه و داستان‌های کوتاه کوتاه. شاید امروزه پایین آمدن سرانه مطالعه در جهان گواه این نوع نگاه باشد.

ادامه کارگاه‌های شعر و طنز

سلسله درسگفتارهای احسان عباسلو با عنوان «بررسی مکاتب ادبی» سوم آبان ماه امسال با بررسی مکتب کلاسیک آغاز شد و با بررسی مکتب پست مدرنیسم به کار خود پایان داد. همچنین کارگاه شعرخوانی استاد محمدعلی بهمنی روزهای دوشنبه از ساعت 16 تا 18 و کارگاه طنز دکتر اسماعیل امینی روزهای سه شنبه از ساعت 17 تا 19 در بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان برگزار می‌شود و همه علاقه‌مندان به این حوزه‌ها می‌توانند به صورت رایگان و آزاد در این کارگاه‌ها حضور یابند.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید