ماه رمضان
تصویر برگزیده

در بخش تجسمی همایش یک‌ روزه‌ی ‌‌‌«انقلاب هنر» مطرح شد:

امیر اثباتی: هنر به ایجاد مقاومت بیشتر در مردم کمک کرد

آرتنا: نشست هنرهای تجسمی انقلاب در قالب همایش یک‌ روزه‌ی «انقلاب هنر»، پنجشنبه 15 بهمن در تالار استاد «امیرخانی» در خانه هنرمندان ایران برگزار شد.

zoom
امیر اثباتی: هنر به ایجاد مقاومت بیشتر در مردم کمک کرد

به گزارش «آرتنا»،  در این نشست که نشست دوم همایش یک‌روزه‌ی «انقلاب هنر» محسوب می‌شد، هنرمندانی چون «بهزاد شیشه‌گران»، «امیر اثباتی» و «سعید باباوند» به گفت‌وگو درباره هنرهای تجسمی انقلاب پرداختند. «آرش تنهایی» نیز دبیری این نشست را بر عهده داشت.

در ابتدای این نشست، سعید باباوند، طراح گرافيك و منتقد هنرهاي تجسمي، ضمن عذرخواهی از طرف دکتر «مرتضی گودرزی دیباج» که قرار بود در جلسه حاضر باشد و به ضرورت کاری حضور نداشت، گفت: در این نشست در واقع به بررسی تاثیر هنر بر انقلاب می‌پردازیم تا تاثیری که انقلاب بر هنر گذاشته است. نتایج پژوهش‌ها اثبات می‌کند که هنر اثر چشم‌گیری بر مردم داشته است؛ وقتی تاریخ هنر را بررسی می‌کنیم به دو امر می‌پردازیم، ساز و کار درونی هنر و تاثیر متقابل اجتماع و هنر بر یکدیگر که بر ساز و کار هنر نیز اثر می‌گذارد. همچنین با توجه به اتفاقات سال‌های منتهی به انقلاب، ما یک انقلاب درونی در هنر را نیز تجربه کرده‌ایم.

در ادامه، بهزاد شیشه‌گران، طراح، گرافیست و نقاش سرشناس، با اشاره به اهمیت برگزاری چنین نشست‌هایی، اظهار داشت: امشب مرا به سمت سال 57 برد؛ در چنین روز و شب‌هایی یا در حال کار کردن در کارگاه بودیم و یا در جلسات و تظاهرات شرکت می‌کردیم. این نشست برای من خاص است از این منظر که پس از 37 سال در یک میز گرد درباره آن حوادث صحبت و به خصوص موضوع تاثیر هنر بر انقلاب را که کمتر به آن پرداخته شده، بررسی می‌کنیم.

امیر اثباتی، فارغ التحصيل معماري از دانشكده هنرهاي زيبا دانشگاه تهران، طراح گرافیک و طراح صحنه و لباس، نیز در ابتدای سخنانش با تاکید بر اینکه امسال، اولین سالی نیست که به این اتفاقات پرداخته می‌شود، عنوان کرد: هر چند که بیش از 30 سال پرداختن به این جریان‌ها و تاثیرات آن کتمان می‌شد و یا درباره‌اش صحبتی نمی‌شد اما در چند سال اخیر به این حرکت تاریخی توجه شده که هنرمندان نیز عضو همان جریان تاریخی بوده‌اند. متاسفانه خیلی از اسناد مربوط به این جریان‌ها از بین رفته است و شاید فقط یک معجزه بتواند آنها را گرد هم جمع آورد. اسناد هنری‌ای که برای تاریخ کشور بسیار مهم هستند. از نظر من شرایط اجتماعی می‌تواند امکان بروز و ظهور انواع هنر را فراهم کند و یا جلوی آن را بگیرد. کاری که در سال 57 ما درگیر آن بودیم، کاربرد تاریخی خودش را داشت اما بی‌تردید از لحاظ تاریخی باید به آن پرداخته شود.

آرش تنهایی، نویسنده، پژوهشگر و طراح گرافیک با اشاره به اینکه یکی از دلایل حضورش در نشست به دلیل مقاله‌ای است که درباره برادران شیشه‌گران و سال 57 نوشته است، گفت: ظاهرا تحریم‌ها برداشته شده است، البته منظورم در زمینه تحقیقات تاریخی درباره هنر انقلاب است. پیش از این وقتی درباره هنر انقلاب صحبت می‌شد، شکل خاصی از هنر در ذهن متبادر می‌شد. من این نشست را به فال نیک می‌گیرم که در آن به جنبه‌های مختلف انقلاب هنر می‌پردازیم.

تنهایی با طرح این پرسش که آیا هنر توانایی ایجاد یک انقلاب را دارد، از بهزاد شیشه‌گران و امیر اثباتی، خواست تا نظرشان را در این زمینه ابراز کنند.

شیشه‌گران در پاسخ به این سوال، اظهار داشت: بله، حتما می‌تواند. اگر یک اثر تجسمی، عکس، پوستر و ... در زمان مناسب و به درستی خلق و نمایش داده شوند، می‌توانند منجر به تهییج مردم شده و در حال و حرکاتشان تاثیر بگذارند و به آنها جهت دهند. نقش هنر آنقدر عمیق است که نه تنها بر انقلاب که بر همه عرصه‌های زندگی انسان می‌تواند تاثیرگذار باشد. به ما برادران شیشه‌گران، در آن سال‌ها این موضوع ثابت شد.

این پیشکسوت طراحی پوستر، در ادامه افزود: اولین پوستر سیاسی من در مهر سال 57 با موضوع زندانیان سیاسی، ساخته شد. این پوستر که با عکس‌هایی از پدر و برادرانم در لباس زندانیان آن زمان طراحی شده بود؛ در جامعه به حدی روی مردم تاثیر گذاشت که این تاثیر خود من را متاثر کرد. مردم پوستر را روی زمین می‌گذاشتند و برای اعدامی‌های سیاسی فاتحه می‌خواندند. پوستر «جمعه سیاه»، اثر  برادرم اسماعیل نیز همین تاثیرات را داشت.

شیشه‌گران در پاسخ به این سوال که آیا هنرمند متاثر از اجتماع است و یا جامعه متاثر از هنرمند، گفت: این تاثیر متقابل است و من هر دوی اینها را در کشورم دیده‌ام.

در ادامه نشست، امیر اثباتی در پاسخ به این پرسش‌ها، اظهار داشت: اگر واقع‌بین باشیم این انقلاب‌ها، جریان‌های مردمی، اجتماعی و تاریخی هستند که عده‌ای از هنرمندان را همراه خود می‌کنند. تاثیر و تاثر بین جامعه و هنرمند بر یکدیگر امر مسلمی است اما نقشی که هر کدام در مواقع مختلف بازی می‌کنند، متفاوت است. اراده هنر به تنهایی نمی‌تواند باعث انقلاب شود اما هنر می‌تواند در حرکت‌های انقلابی منفعل، همراه و یا خیلی همراه باشد. به عنوان مثال کانون پرورش فکری تاثیر زیادی بر روند جریان انقلاب داشت و مربیان آن دوره، بذر جدی و تاثیرگذاری را در نوجوانان کاشتند. هنر گاه تحت فشارها شکل نمادین به خود گرفت اما در شکل تجسمی در اواخر دهه 50 بروز بیشتری پیدا کرد.

این هنرمند، با برشمردن هنرمندانی که نگاه‌های انقلابی داشتند و گالری‌هایی که آثارشان را به نمایش می‌گذاشتند، افزود: این حرکت‌ها جریان داشت اما باعث انقلاب نمی‌شد. البته خوشبختانه در آن زمان خیلی از هنرمندان از جریان‌ها عقب نماندند و توانستند نقش چشم‌گیری داشته باشند. در نتیجه جریان جاری بود و هنر به تسریع آن و ایجاد مقاومت بیشتر در مردم کمک می‌کرد.

در این نشست، به نقش کاریکاتور، عکس، پوستر و نقاشی در زمان انقلاب پرداخته شد که نقش عکس و پوستر پر رنگ‌تر دیده شد. همچنین نقش هنرستان هنرهای زیبا در دهه 50، دانشکده هنرهای تزئینی، دانشکده هنرهای زیبا و فعالیت‌های گروهی مستقل مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. همچنین به کم‌توجهی صدا و سیما، به پخش تصاویر پوسترهای انقلابی که به گفته هنرمندان حاضر در نشست، چیزی کم از سرودها و عکس‌های انقلابی ندارند نیز پرداخته شد.

از نکات قابل توجه دیگر در این نشست می‌توان به  بررسی فعالیت‌های مرتضی ممیز، محسن وزیری‌مقدم، آراپیک باغداساریان، عباس سارنج، کاوه گلستان، نیکزاد نجومی، کورش شیشه‌گران، سیما کوبان، محمد صالح‌علا و ... همچنین برگزاری نخستین نمایشگاه مفهومی در سال 1354، تشکیل گروه‌های مختلفی چون گروه آبی، گروه 57، برادران شیشه‌گران (کورش، اسماعیل و بهزاد) و ... اشاره کرد.

در پایان این نشست، هنرمندان به گفت‌و‌گو با حاضران پرداختند و به سوال‌ۀای آنها در زمینه‌های مختلفی مانند جزئیات ساخت پوستر‌ها در زمان انقلاب و روند تاریخی جریان‌های هنری، پاسخ دادند.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید