ماه رمضان
تصویر برگزیده

به ابتکار دبیرجشنواره فیلم فجر صورت گرفت؛

انتقال سینمای مستند از حاشیه به متن

آرتنا: فرشاد اکتسابی: هر نمایش برای یک فیلم مستند در جشنواره غنیمت به شمار می آید و از این فرصت در جشنواره برای دیده شدن مستندم استفاده کردم

zoom
انتقال سینمای مستند از حاشیه به متن

به گزارش «آرتنا»،سینمای مستند با وجود تفاوت‌هایی که با دیگر قالب‌های تولید محتوا نظیر داستانی و ترکیبی دارد، در یک اصل تشابه دارد و آن اینکه باید داستان داشته باشد و از آغاز و پایان برخوردار باشد و صرفا نباید تصاویر کم ارتباط و بی‌ارتباط را بهم وصل کند. با تولید یک مستند می‌توان درباره یک شخص، تاریخ، طبیعت، زندگی، انسان و هرآنچه در اطراف ما به شکل واقعی می‌گذرد عمیق شد. سینمای مستند به اعتقاد بسیاری گنجینه گران بهایی برای پژوهش و مطالعه است و در صورا توجه، مستندسازان باتجربه وبا اثرگذاری بالا تبدیل می شوند.

امسال برای نخستین بار آثار مستند این امکان را یافتند تا در کنار فیلم های بخش سودای سیمرغ، نگاه نو و هنر و تجربه در سالن اصلی مرکز همایش های برج میلاد اکران شوند و در معرض دید و قضاوت علاقمندان بویژه اهالی رسانه و منتقدان و نویسندگان قرار بگیرند. ابتکاری که شاید کمک کند تا سینمای مستند جدی تر دیده شود و از ظرفیت ها و کارکردهای این گونه سینمای به نحو بهتری بهر برداری گردد.

فرشاد اکتسابی درباره اکران مستندش در جشنواره فیلم فجرمی گوید:  هر نمایش برای یک فیلم مستند در جشنواره غنیمت به شمار می آید و از این فرصت در جشنواره برای دیده شدن مستندم استفاده کردم.

وی با بیان اینکه جذابیت سینمای مستند به خاطر تجربه شیوه های متفاوت روایت است و کارگردان با سختی هایی زیادی نسبت به یک اثر داستانی مواجه و همین چالش ها این حوزه را جذاب می کند می افزاید: چرا نباید فیلم های مستند در جشنواره حضور داشته باشند؟ آثار مستند هم نوعی از سینما است و باید در این جشن حضور داشته باشند. علاوه بر اینکه هر نمایشی برای یک فیلم مستند غنیمت به شمار می آید و من جشنواره را برای دیده شدن مستندم غنیمت شمردم.

اکتسابی در پاسخ به این سوال که آیا فیلم های مستند قابل رقابت با آثار داستانی هستند، معتقد است: فیلم مستند مخاطب خاص خود را دارد و نمی توانیم از نظر مخاطب با سینمای داستانی مقایسه کنیم، اما مستند هایی وجود دارند که از نظر کیفیت بهتر از آثار داستانی هستند، کما اینکه در جشنواره امسال هم مستندها، با کیفیت بسیار بالایی ظاهر شده اند.

مهدی باقری درباره اکران فیلم های این حوزه در سالن اصلی جشنواره برای نخستین بار، گفت: شرایط فیلم های مستند بسیار بهتر از سال های گذشته شده و به همراه جمعی از اهالی فیلم مستند نامه ای برای تشکر از مسئولان جشنواره نوشتیم. خوشحالم مسئولین جشنواره با وجود مخالفت عده ای که اقلیت هستند اما در سینمای ایران صدای زیادی دارند، به فیلم مستند توجه کرد.
وی ادامه می دهد: از آنجایی که جامعه منتقدین و نویسندگان سینمای ایران آگاه هستند که سینمای مستند چقدر می تواند به سینمای کشور کمک کند؛ از اکران فیلم های مستند حمایت کردند و برای اولین بار مستند جایگاهی که باید داشته باشد را پیدا کرد.
باقری در گفتگویی، نادیده گرفتن سینمای مستند را یک آسیب به فرهنگ جامعه اعلام و اظهار می دارد: «شخصاً معتقدم دولت‌ها باید به سینمای مستند یارانه بدهند تا سالن‌ها برای تماشای این آثار پُر شوند. البته مشکل امروز از مدیرانی که سکان جشنواره فیلم فجر را در دست گرفته‌اند، نیست؛ بلکه عده‌ای می‌خواهند چهره مستند را تخریب کنند و به سازمان سینمایی و مسئولان وزارت ارشاد بقبولانند که سینمای مستند بحران‌زاست! اما در نهایت موفق نمی‌شوند، چون ضرورت حضور و نمایش مستند در جامعه اثبات شده است
وی ادامه داد: «متاسفانه دوستان در حوزه فیلم کوتاه به جای تثبیت جایگاه خود در جشنواره فجر، تلاش می‌کنند مستند را هم حذف کنند؛ اما فیلم‌های مستند بخشی از تولیدات سالانه سینماست و قابلیت اکران نیز دارند، پس دلیلی برای این بحث و جنجال باقی نمی‌ماند، چرا که این بحث‌ها سبب تضعیف سینمای مستند می‌شود و ما در تمام رویدادهای سینمایی حتی جشن خانه سینما نیز با این مسائل روبه رو هستیم
باقری در خصوص مخاطبان سینمای مستند یادآور شد: «وظیفه مستندساز نگرانی درباره‌ی حضور داشتن یا نداشتن مخاطب در سالن‌های سینما نیست. اگر بخواهیم روی حضور مخاطب عام در سالن‌های سینما برای دیدن آثار مستند تمرکز کنیم، ارزش سینمای مستند را تقلیل می‌دهیم. مستند جایگاه و تماشاگر خودش را دارد و قرار نیست همه‌ی مردم جامعه را جذب کند

دلاور دوستانیان کارگردان مستند «زندگی پنهان معتقد است: فیلم مستند هم نوعی از سینما است که مخاطبان خود را دارد و چه بسا مستندهای خوبی وجود دارند که مخاطبان آثار داستانی را به خود جذب می کنند.

وی درباره نمایش فیلمهای مستند در جشنواره فیلم فجر می گوید: تمام جشنواره های دنیا، هر نوع فیلمی را نمایش می دهند. آثار مستند، فیلم های کوتاه، فیلم های سینمایی و انیمیشن ها و ... در جشنواره های خارجی حضور دارند و جشنواره فیلم فجر هم از این قائده مستثنی نیست.

او با تاکید بر اینکه حوزه مستند هم بخشی از سینما است، اضافه می کند: چرا باید فکر کنیم که فیلم های مستند نباید در جشنواره حضور داشته باشند؟ مستند مخاطبان خود را دارد و حتی مستندهای خوب، مخاطبان آثار داستانی را هم مجذوب خود می کنند.

کارگردان مستند «زندگی پنهان» با بیان اینکه فیلم های مستند به خاطر سوژه های جذاب و کیفیت بالا می توانند با فیلم های آثار داستانی رقابت کنند، معتقد است: در حاشیه قرار دادن یا حذف کردن سینمای مستند از جشنواره درست نیست.

دوستانیان ادامه می دهد: به جای حذف از جشنواره باید به طور دقیق فیلم های ارسالی، بازبینی شوند و از بین آنها بهترین ها برای نمایش در جشنواره فیلم فجر انتخاب شود. در این صورت مخاطبان برای تماشای مستند اشتیاق خواهند داشت.

این مستند ساز درباره نمایش آثار مستند در سالن اصلی برج میلاد، اظهار کرد: نمایش در سالن اصلی ایده بسیار خوبی است اما ای کاش زمان مناسب تری برای نمایش آن در نظر گرفته شود.

امیر تاجیک مدیر شبکه مستند گفت: به هر حال جشنواره فیلم فجر یکی از مهمترین اتفاقات فرهنگی کل کشور است و چه بهتر که بخشی از آن به مستند بپردازد. از آنجا که سابقه فعالیت در حوزه برون مرزی دارم و در جشنواره فیلم های مستند کشورهای مختلف حضور داشتم می دانم که حضور مستند دستاوردهای زیادی برای یک جشنواره دارد.

وی افزود: عمدتا سینمای مستند در کشورهای پیشرفته جهت دهنده سینمای داستانی است. یعنی هر سال مستنداتی که به صورت حرفه ای تولید می شود به سینمای داستانی راه نشان می دهند. من فکر می کنم باید سرمایه گذاری و تاکیدمان این باشد که بخش مستند کمک کننده و ایده ساز سینمای داستانی باشد تا در ژانرهای مختلف قصه های پرمحتواتری طراحی کند.

مدیر شبکه مستند درباره رویکردی که مستندها باید دنبال کنند، اظهار کرد: باید به سمت آثاری برویم که پژوهش ها و مستندات خوبی داشته و خلاقانه تولید شده باشند تا برای سینمای داستانی مفید فایده تر واقع شوند. من این دو سینمای مستند و داستانی را خیلی از هم جدا نمی بینم و امیدوارم بتوانیم مستندسازانی تربیت کنیم که در این مسیر گام بردارند.

وی ادامه داد: سینمای مستند ما جای بسیاری برای پیشرفت و عرضه محصولات داخلی و بین المللی دارد.

تاجیک افزود: یکی از قوانین جشنواره فیلم فجر امسال این است که فیلم ها حتما بالای ۷۰ دقیقه باشند ولی به نظر من آثار بسیار قابل دفاعی هم داشتیم که به لحاظ زمانی شاید مدت کمتری دارند اما از حیث محتوایی توان رقابت با فیلم های بلند را دارا هستند و از حیث جذب مخاطب نیز نباید دست کم شان گرفت. تلاش باید بیشتر به سمت کیفی سازی باشد و بالای ۷۰ دقیقه بودن یک فیلم برای حضور در بخش مستند جشنواره فجر شاید دلیل قانع کننده ای به نظر نیاید.

وی در پایان درباره کیفیت آثار راه یافته به جشنواره فیلم فجر گفت: مستندهایی که به جشنواره آمدند به لحاظ ساختار و محتوا بسیار متنوع هستند. گونه های تلویزیونی، گزارشی و ... سبک های متفاوت و قابل اعتنایی هستند که کار داوری را به شدت سخت می کنند. چون قالب هر یک از این ها بسیار متفاوت است یعنی ممکن است یک اثر به لحاظ کار گرافیکی و بصری قوی باشد اما ضعف های محتوایی داشته باشد یا برعکس.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید