ماه رمضان
تصویر برگزیده

ملاقات با استاد محمد جلیل رسولی؛

هنرمند باید عاشق باشد تا کار با کیفیت ارائه دهد

آرتنا: اگر دل هنرمند نتپد و خودش عاشق نباشد،هیچ اتفاقی نمی افتدزیرا فقط هنرمند می تواند عیار کار خودش را بالا بیاورد.

zoom
هنرمند باید عاشق باشد تا کار با کیفیت ارائه دهد

به گزارش  «آرتنا»،برنامه "ملاقات" رادیو گفت‌وگو این هفته به ملاقات استاد محمد جلیل رسولی،خوشنویس رفته است.

رادیو گفت‌وگو:از دوران انقلاب بگویید و اینکه چه شد که هنرتان را در این عرصه وارد کردید.آن زمان مجموعه ای با عنوان الله اکبر را طراحی کردید که بسیار مورد پسند قرار گرفت.

استاد رسولی: در خانواده ای رشد کرده بودم که برایمان مسئله انقلاب اهمیت داشت. شعارهای الله اکبری که شبانه سرداده می شد، روی من بسیار تاثیر گذاشته بود و به همیت جهت وظیفه خودم دانستم که این الله اکبرهایی که مردم شعار می دهند را به نوعی ثبت کنم. در همین راستا صد تابلوی الله اکبر به فرم های مختلف کار کردم. علت اینکه فرم ها و خطوط مختلف را در این آثار به کار بردم این بود که به زعم خودم فکر می کردم، کسانی که این شعارها را می دهند آدم ها، لهجه ها و حتی تفکرات مختلفی دارند.

رادیو گفت‌وگو: اینکه در آن دوران به سمت خط نقاشی معطوف شدید، ارتباطی به انقلاب داشت یا از قبل در این عرصه ورود کرده بودید؟

استاد رسولی:اصلا قبل از انقلاب چندین نمایشگاه آثار هنری برای این کار گذاشته بودم که نمایشگاه های نسبتا موفقی هم بودند. برای این صد اثر الله اکبر نیز یک نمایشگاه در منزلم ترتیب دادم هر چند که قطعات آن کوچک بود.

رادیو گفت‌وگو: در آن زمان هنرها و نمایشگاه هایی که برای مردم بود، خیلی زیاد ارتباط برقرار می کرد و حتی در نمایشگاه های مختلف ماند حسینیه ارشاد و امثال آن مردم برای دیدن آثار صف می بستند.

استاد رسولی:بعد از نمایشگاه الله یک نمایشگاه دیگر تحت عنوان سیاه مشق های انقلاب ترتیب دادم که در فرهنگسرای نیاوران به نمایش درآمد و حدود 80 کار بود. در این آثار شعارهایی که مردم سر می دادند را به قلم در آورده بودم.

آن زمان قشری که بیشتر به نمایشگاه ها می آمدند، از جنس مردم بود. البته شاید برای دیدن آثار خوشنویسی نمی آمدند ولی همینکه شنیده بودند متن این نمایشگاه مربوط به انقلاب است، از آن بازدید می کردند. البته آن کارها به دلیل اینکه خیلی با شتاب انجام شده بود، ممکن بود عیار بالایی از لحاظ هنری نداشته باشد ولی برایم مهم بود که در آن بازه زمانی آن کارها ثبت شوند و به همین دلیل از شیوه سیاه مشق استفاده کرده بودم، زیرا نقاشی خط، زمان بر است و بعضی از کارها حتی سه ماه نیز طول می کشد. 

نکته جالب توجه این است که آن زمان مردم بیشتر کارهایم را خریدند هر چند که قیمت زیادی نداشتند و در حال حاضر تعداد کمی از آن کارها مانده است.

رادیو گفت‌وگو: شاید سوالی که در ذهن ها وجود داشته باشد این است که چرا به سمت خط نقاشی رفته اید و اساساً جاذبه ها و مولفه های آن چیست؟

استاد رسولی:52 سال است که دارم خوشنویسی و نقاشی خط کار می کنم. آن زمانی که این کار را آغاز کردم، فقط کار کلاسیک انجام می دادم یعنی فقط خوشنویسی بود. اما بعد از مدتی به این نتیجه رسیدم که این کارها جوابگوی روحیه من نیست و بنده را ارضاء نمی کند. اعتقاد شخصی خودم این است که هنر یعنی خلاقیت و با خوشنویسی هم آن خلاقیت را نمی توان ایجاد کرد، زیرا معتقدم خوشنویسی فن و تکنیک است یعنی هنر محسوب نمی شود مگر آنجایی که یک خوشنویس صاحب شیوه شود مانند مرحوم استاد سید حسن میرخانی و میرعماد و چندین استاد دیگر. این اساتید چون صاحب سبک بودند، هنر والایی داشتند زیرا خیلی زحمت کشیدند تا خط شان مانند خودشان شده است. به همین دلیل می توان آنها را هنرمند اطلاق کرد. در واقع اگر من الان مانند خط میرعماد هم بنویسم، هنرمند محسوب نمی شوم بلکه مهارت فنی حساب می شود که توانسته ام به طور دقیق تقلید کنم.

 برای بنده این مسئله راضی کننده نبود و از جهتی هم به دلیل اینکه با رنگ کار کرده بودم و با آن آشنا بودم، به این کار سوق پیدا کردم. سال 48 یا 49 بود که اولین نمایشگاهم را برپا کردم. البته ترسیدم که همه آثار را نقاشی خط کار کنم به همین دلیل نیمی از کارهایم خط با قلم های 4 یا 5 سانتی متر کار کردم تا نشان دهم قدرت و توانایی این کار را هم دارم زیرا آن زمان نوعی فشار روانی ایجاد می کردند که دارید خط را خراب می کنید. اتفاقا آن نمایشگاه خیلی مورد توجه قرار گرفت و چند کار در همان شب خریده شد.

بنابراین متوجه شدم نقاشی خط خیلی با روحیه من سازگار است و مطالبی که قصد بیان شان را دارم با رنگ و فرم بهتر می توانم به جامعه القا کنم و با این کار شاید بتوان عنوان هنرمند را به من گفت. این مسئله ادامه پیدا کرد و تنها در ایران 38 نمایشگاه انفرادی برقرار کردم که سعی کرده ام نمایشگاه هایم با قبلی متفاوت بوده است.

رادیو گفت‌وگو: وضعیت خوشنویسی تا قبل از جنگ به چه شکل بود؟

استاد رسولی:در آن دوره تعداد خوشنویس ها بسیار اندک و محدود بود. در دوره ای که ممتاز گرفتیم، در کلاس ما تنها 5 یا 6 نفر به این مرحله نائل شدند ولی الان تعداد خوشنویس ها بسیار زیاد شده است. همچنین در آن زمان به این تعداد کتاب خوشنویسی چاپ نمی شد و نهایتا گاهی در یک مجله، اثری می دیدم. در واقع تکنولوژی چاپ تا این میزان گسترده نبود ولی الان از خارج از کشور با  تلگرام برایم آثار خوشنویسی را جهت ملاحظه ارسال می کنند که نشان می دهد این کار تا چه میزان فراگیر شده است. 

البته رشد خوشنویسی در آن زمان بد نبود و حالت رقابتی بین ما وجود داشت که خیلی هم این رقابت شیرین بود. خاطرم است در دفتری که در کوچه برلن داشتم، از استادم سرمشق می گرفتم و با هیجان تمام راه را تا رسیدن به دفترم می رفتم به طوری که چشم از آن سرمشق بر نمی داشتم و دائم به افراد تنه می خوردم و با وجود اینکه سفارشاتی از مردم داشتم اما اول آن سرمشق را می نوشتم.

رادیو گفت‌وگو: در تهران صدها گالری داریم که کار هنری انجام می دهند و در شهرستان هم خیلی بیشتر. اگر بعد از انقلاب شاهد افزایش کمیت هنرمند و آثار هنری هستیم، آیا کیفیت نیز حفظ شده است؟

استاد رسولی:اگر دل هنرمند نتپد و خودش عاشق نباشد، هیچ اتفاقی نمی افتد، زیرا فقط هنرمند می تواند عیار کار خودش را بالا بیاورد. واقعیت این است که ما قدر نمی دانیم در حالی که هنرمند خوب زیاد داریم. بنده در کشورهای عربی داوری می کنم و از تمام جهان اسلام برای هنر خوشنویسی فراخوان داده می شود. در آنجام می بینم که آنها چقدر برای خوشنویس های شان ارزش قائل هستند. یکی از مواردی که باعث رشد هنر است، قدر دانستن جامعه است و البته قبل از همه مسئولین هستند که باید قدر هنر را بدانند زیرا هنرمند قدر دانسته است تا به این اثر دست یافته است یعنی از کار و خواب و زندگی اش زده است تا بتواند، اثری را خلق کند.

بنده راهم را از مسیری که تا به حال رفته ام، کج نمی کنم و هیچ چیز و هیچ کس جز خدا نمی تواند من را از راهم برگرداند ولی وقتی جوانی این مسیر را آغاز کرده است، باید مورد حمایت قرار گیرد تا رشد کند و بفهمد که دیده شده است. هنگامی که هنرمند بفهمد دیده شده، باز هم کار می کند و اینگونه عیار کارش یک پله بالاتر می رود.  زمانی که هنرمند نمایشگاه بگذارد و مورد استقبال قرار نگیرد و کسی آثارش را نخرد، سرخورده می شود.

البته نمایشگاه های هنری وجود دارد اما بیشتر برای صاحب سبک ها و هنرمندان شاخص؛ بنده هر جایی اراده کنم کارم را می گذارند ولی این را برای جوان ترها می گویم زیرا کار او را باید بخرند و مورد تشویق قرار گیرد. خیلی ها به من می گویند فضا برای شما باز بوده است که به اینجا رسیده اید ولی اینگونه نبوده زیرا من بسیار زحمت کشیدم. جوان هم باید زحمت بکشد اما در عین حال باید مورد قدردانی نیز قرار گیرد.

رادیو گفت‌وگو: مدل هایی که در عرصه خوشنویسی داریم تا چه میزانی منطبق بر نیازهای کشورمان می دانید؟

استاد رسولی:تا جایی که بنده اطلاع دارم به ویژه در حوزه نقاشی خط، فعالیت زیادی در حال انجام است و فقط یک اشکال وجود دارد؛ معتقدم کسی که می خواهد شعر نو بگوید، باید سعدی و حافظ را بشناسد ولی برخی بدون اینکه این عزیزان را بشناسند، دارند شعر  می گویند. یا یک نقاش اگر آناتومی را نشناسد ، حتی وقتی کار مدرن نیز انجام دهد، بی اساس است. در خوشنویسی اتفاق بدی که دارد می افتد این است که همه آمده اند خط های ساده را انتخاب می کنند و به عنوان نقاشی برمی گزینند و این کارها تاریخ مصرف دارد.

رادیو گفت‌وگو: این اتفاق متاثر از فضای آموزشی است یا فضای عمومی و یا حتی اقتصادی جامعه؟

استاد رسولی:قطعا به دلیل فضای آموزشی نیست. بنده الان زمان کلاس گذاشتن و آموزش را ندارم زیرا شاگردهای زیادی وجود دارند. ولی برخی می روند در نمایشگاهی و کار را می بینند و فکر می کنند این اثر مناسب است و آن را تقلید می کنند.

شایان ذکراست؛برنامه"ملاقات"جمعه ها ساعت 23 ازشبکه رادیویی گفت‌وگو پخش می شود و فایل صوتی آن درسایت شبکه موجود است.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید