تصویر برگزیده

افزایش نگران کننده نمایش داستان‌های بیگانه با فرهنگ ایرانی

«نزدیک تر»؛ تصویری سیاه از خانواده‌

آرتنا: نوشتن در قاب های مختلف فیلمنامه نوسی و نمایشنامه نویسی و داستان نویسی یکی از اساسی ترین مشکلات سینمای امروز ماست و از سویی عدم توجه هنرمندان به آثاری همسو با نگاه مردم موجب انحراف داستان ها با خواست غالب مردم شده است

به گزارش «آرتنا»،چند مدتی است که شاهدیم که در حوزه های ادبیات، تئاتر و سینما رغبتی بین اهالی هنر شکل گرفته که به دنبال ارائه، برداشت، اقتباس و پرداخت به داستان های بیگانه با اهالی مردم ایران یا حداقل با بخش قابل توجهی از بدنه اصلی مردم بوده اند و از این رو یا کمان داستان پردازی نویسندگان و فیلمنامه نویسان و نمایشنامه نویسان به آن سوی آب های این سرزمین رفته و یا این که با ارفاق حاصل شده! از سوی هنرمندان بخش محدودی از اقشار جامعه که مختص به اهالی طبقه متوسط به بالا هستند در این حلقه حضور می یابند.

این مساله از این رو نیاز به تامل داشته و قابل پیگیری است که دلیل این نوع انحرافات رخ داده در نگاه برخی افراد از کجا است؟آیا توجه فوق به دلیل علاقمندی افراد هنرمند به طبقه خاصی است و یا بی اطلاعی شان از وجود تنفس زندگی در میان اقشار مختلف جامعه و مناطق متفاوت شهری و روستایی خواهد بود؟ و یا این که این نوع توجه مندی از سوی هنرمندان را باید نوعی ادای ژست گرایی و همگرایی با اقشار شبه روشنفکری دانست؟

در این خصوص باید اذعان کرد که قطعیت و درصد هر کدام از موارد فوق به منزله بی آگاهی محض هنرمندان و دورماندگی آنان از نگاه جامعه ای است که در آن نگاهی خارج از علاقمندی های فوق وجود دارد. از این رو شاهد فاصله گیری مخاطبان با آثار اکران شده و فقدان همسویی با نگاه مردم بوده ایم و همین مساله دلیلی از دلایل قابل اشاره در فاصله مندی آثار ساخته شده با مردم و عدم علاقمندی مخاطبان از تماشای آثار سینمایی و یا تلویزیونی ایرانی دانست.

از این رو آن گاه که ساخته ای خارج از قواعد مرسوم به شکلی همدلانه با مردم در داستان انتخابی رفتار می کند با استقبال و علاقه مخاطبان مواجه می شود.

با این مقدمه به سراغ فیلمی می رویم که قرار است در آینده نزدیک وارد سینمای ایران شود و سال گذشته در جشنواره سی و سوم فیلم فجر به اکران درآمد. این فیلم از داستان کوتاه «خداحافظ برادر» نوشته جان چیور وام گرفته شده و در خصوص 8 نفر از افرادی است که هر کدام به نحوی در صدد رازگشایی گناه های آلوده و رازهای ناگشوده خود هستند و کلید این رازها با حضور پسر خانواده به همراه همسرش به این خانه دلگشا بوده تا پس از سالها همه چیز به تصویر درآید. دراین میان انواع زندگی های تاریک و نگاه هایی خفته و روابطی به دور از فرهنگ ارتباطی ایرانیان قابل ردیابی است، جایی که کاراکتر علی، سالها پیش براساس مشکلات روحی ناشی از استفاده مواد به سمت اذیت و آزار خانواده رفته بود و حالا پس از 3 سال و درهنگام نامزدی با مهتاب (پگاه آهنگرانی) تصمیم می گیرد به ناگاه نزد خانواده رفته وهمه چیز را عیان کند. جدا از بی مقدمه گی حضور این پرسوناژ به خانه پدری که بدون مقدمه لازم صورت یافت، باید به مسائلی خارج از قواعد مرسوم خانواده های اصیل ایرانی در این اثراشاره داشت. از طرفی انواع معضلات و تاریک بختی های شخصیتها همچون آواری بر سر مخاطبان سوار می شود.

مصطفی احمدی، در اولین ساخته سینمایی اش با استفاده از فیلمنامه بهرام توکلی و هستی بشروتنی به دنبال طرح رازهایی ناشکفته بوده که  البته آنچه به هیچوجه پایه و اساسی ندارد چارچوب همین رازها و دلیل اهمیت آنها نزد بینندگان است! از سویی ابهامات بسیاری در فیلم وجود دارد، چنان که از ابتدای فیلم و ازهمان سکانس اول، هجمه ای از اتفاقات بی پایه و اساس به سمت مخاطب هجوم می آورند وبرای وی ایجاد پرسش می کنند.

آن چه پیداست مشکل نوشتن در قاب های مختلف فیلمنامه نوسی و نمایشنامه نویسی و داستان نویسی یکی از اساسی ترین مشکلات سینمای امروز ماست و از سویی عدم توجه هنرمندان به آثاری همسو با نگاه مردم موجب انحراف داستان ها با خواست غالب مردم شده است، چرا که انواع نگاه های تلخ و سیاه و آکنده از ناامیدی موجب این می شود که بیننده با تلخ اندیشی به سینما نظر بیفکند و این در حالی است که متولیان امروز سینمای ایران خلاف آن چه را که در وعده ها مبنی بر ایجاد سینمای امید در دولت امید به دنبالش بوده اند را به بار آورده اند!

مساله مهم گرایش نویسندگان به داستان های غربی بوده که برای نمونه در فیلم «نزدیک تر» شاهد استفاده از اندیشه تفکری جان چیور، نویسنده آمریکایی هستیم که در آثارش ضمن بهره مندی از لایه های طنازانه به دنبال ارائه نگاهی از پوچی و بیهودگی در زندگی و میان انسان ها بوده است. فیلم «نزدیک تر» با همین نگاه به ورطه دورافتاده ای از مخاطب ایرانی می رود و از طرفی با طرح مواردی صریح از اتفاقات غیراخلاقی مانند باردار شدن رعنا، خواهر علی از بابت دوستی با مردی فرانسوی و سپس اقدام به سقط جنین و پیشنهاد دوستی به پسرعمو و البته علاقمندی ناگهانی او در تقبل بچه نامشروع، نمی تواند برای فیلمی ساخته شده در کشوری معتقد به اخلاقیات و اسلام گرا مناسب باشد. چرا که با وجود این که در هر گوشه از جهان اتفاقاتی قابل رخ دادن خواهد بود، اما عمومیت دادن و نمایش این نوع موضوعات نباید صورتی رایج در بدنه سینمای ایران به خود بگیرد و موجب از بین رفتن پرده های حیا شود.

فیلم «نزدیک تر» در پایان با همان منطق اتفاق گرایی نویسنده و فیلمساز، گره گشایی شده و همه چیز را به شکلی صوری و با دورهمی به پایان می رساند اما باید دانست که غریب گشتگی هنر اصیل ایرانی نزد برخی افراد به ظاهر هنرمند و دورماندن از هویت ایرانی در نزد برخی نویسندگان ادبی و هنری همچنان باقی است و باید فکری به حال این درد مسری کرد.

مرتضی اسماعیل دوست

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید