تصویر برگزیده

روز سه شنبه 28 ارديبهشت 95 ؛

خيام نيشابوري به روایت تاريخ

آرتنا: روزسه شنبه 28ارديبهشت95 ساعت30 /7صبح مراسم زنگ خیام با عنوان «آفتاب صبح نيشابور» در دبيرستان ماندگار خیام برگزار خواهد شد.

به گزارش«آرتنا»،حكيم  ابوالفتح غياث الدين عمر بن ابراهيم نيشابوري معروف به خيام يا خيامي از رياضي دانان  .  منجمان . اطباء . حكما و شاعران نام آور ايراني در قرن پنج و ششم هجري است سبب  شهرت او به خيام درست معلوم نيست . احتمال داده اند كه پدرش خيمه دوز بوده است تاريخ زندگاني او با روايات افسانه آميز درهم آميخته است ،همچنين او را در امر تهيه زيج جلالي  ( 467 هجري ) در شمار ساير دانشمندان ذكر كرده اند كه خالي از اشكال نيست .

قديمي ترين ماخذي كه درباره خيام مطالبي در آنها مي توان يافت . نامه اي است منتسب  به سنايي كتاب ميزان الحكمه عبدالرحمان خازني .كتاب الزاجر للصغار تاليف زمخشري . چهار مقاله نظامي عروضي سمرقندي . وتتمه صوان الحكمه الوالحسن بيهقي .

مشهور است كه خيام به عراق و خراسان سفر كرده است و به روايتي زيارت حج نيز به جاي آورده است خيام در رساله كون و تكليف كه در جواب يكي از شاگردان ابن سينا نوشته خود را شاگرد  بوعلي خوانده است بنابراين او در 428 هجري كه سال وفات ابن سيناست بايد جواني پخته و كامل بوده باشد او با علماي طراز اول زمان خود مانند حجت الاسلام محمد غزالي مراوده داشته است . خيام غالباٌ به تدريس حكمت  و مطالعه در علوم رياضي اشتغال داشته و مشهور است كه در تعليم بخل مي ورزيده است و گفته اند  كه به همين  سبب آثار زيادي از وي باقي نمانده است . از آثار مشهور خيام در علوم رياضي به كتابهاي زير ميتوان اشاره كرد .:

  1. رساله جبر و مقابله كه مهمترين كتاب رياضي خيام است .
  2. رساله في شرح ما اشكال من مصادرات كتاب اقليدس .
  3. رساله في الاحتيال لمعرفه مقداري الذهب و الفضه في جسم مركب منهما . مقصود از آن بيان دستور ارشميدس و ترازوي اوست براي تعيين اوزان اشياء با توجه به وزن مخصوص هر يك .
  4. لوازم الامكنه درباره فصول وعلت اختلاف هواي بلاد و اقاليم .
  5. رساله في الكون و التكليف .
  6. الجواب من ثلاث مسائل .

و از آثار فارسي او كتب زير قابل ذكرند :

1- نوروز نامه . كه صحت انتساب آن به خيام مورد ترديد واقع شده است .

2- رساله در علم كليات ( يا رساله در كليات وجود يا رساله وجوديه )

3- ترجمه خطبه الغراء . اصل اين خطبه از ابن سيناست در توحيد باري تعالي . خيام اين خطبه را در سال 472 به خواهش يكي از دوستان خود در اصفهان ترجمه كرده است .

اما شهرت  عمده خيام به سبب رباعيهاي اوست . معلوم است كه خيام پرگويي را دوست نمي داشته است نه به تاليف كتابهاي مفصل علاقه نشان داده و نه به سروردن اشعار مفصل پرداخته است . احتمال دارد به سبب اشتغال به فلسفه و رياضي پرداختن به شاعري را برازنده شان خود نمي دانسته است و در ماخذ قديم هم شهرت او به سبب شاعري وي نيست .

كهن ترين منابعي كه مي توان در آنها از رباعيات خيام سراغ گرفت . نزهه الارواح و روضه الافراح ( تاريخ الحكما ) شهروزي . مرصاد العباد نجم الدين رازي و پس از آنها تاريخ جهانگشاي جويني . تاريخ گزيده حمدا... مستوفي . مونس الاحرار بدر الدين جاجرمي و نزهه المجالس جمال خليل شرواني را مي توان نام برد .

گفتنی است روز سه شنبه 28 ارديبهشت 95 ساعت  30/7صبح مراسم زنگ خیام با عنوان  «آفتاب صبح نيشابور» در دبيرستان ماندگار خیام  برگزار خواهد شد وسپس همايش علمی  وپژوهشي بررسي آثار واحوال خيام نيشابوري با حضورانديشمندان و محققين خیام شناس  ساعت 30/8 صبح در محل سالن دانشگاه نيشابور در نوبت صبح با حضور پرفسور حسین صادقی ،دكتر نصراله پور جوادی ، دکتر کاووس حسن لی ، دکتر علی رضا فولادی  ، دکتر هادی بکائیان ، دکتر عبدالرحیم قنوات ، استادسید علی  میر افضلی و تني چند از خيام شناسان برگزار می گردد و بعد از همايش علمی  وپژوهشي بررسي آثار واحوال خيام نيشابوري و اقامه نماز ظهر وعصر در امامزادگادن محمد محروق وابراهیم «ع» باحضور مردم ومسوولين انجام  خواهد شد وساعت  17 مراسم اختتاميه كنگره   ملي  شعر " ازتوس تا نيشابور"  ويژه نيشابور با اهتمام اداره كل فرهنگ وارشاد اسلامي ، انجمن آثار ومفاخر فرهنگي خراسان رضوي و حضور شاعران مطرح ايران  با  اجرای برنامه شعر وموسيقي واهدای جوایز برگزیدگان این کنگره در محل باغ مصفاي خيام  برگزار خواهد گرديد.

همچنین بعد ازاقامه نماز  مغرب وعشا  در امامزادگادن محمد محروق وابراهیم «ع» مراسم  فرهنگی وهنری ستاد همراه با رونمایی از نشان طلایی خیام ، تجلیل ازاستاد غلام حسین امیر خانی  خوشنویس برجسته کشور و ابوالفضل جلیلی فیلم ساز نامی ایران و رونمایی از کتاب استاد اسماعیل تهرانی از اساتید موسیقی سنتی کشور  باحضور دبیر کل نهاد کتابخانه های عمومی کشور ، رییس بنیاد ملت حامی پایتختی کتاب ایران  ، مدیرکل  برنامه ریزی معاونت  فرهنگی وزیر فرهنگ وارشاد اسلامی در محل باغ مصفاي خيام  برگزار خواهد گرديد.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید