تصویر برگزیده

نقدی بر تحلیل یک گزارش خبری؛

بازخوانی یک تحلیل و نقدی که بر آن وارد شد

آرتنا: کنسرت گروه موسیقی ایرانی پالیز در تاریخ 31 اردیبهشت و 1 خرداد در تالار رودکی برگزار شد.

به گزارش«آرتنا»،کنسرت گروه موسیقی ایرانی پالیز در تاریخ 31 اردیبهشت و 1 خرداد در تالار رودکی برگزار شد. به دنبال آن تحلیلی توسط جناب آقای فردین علایی سرپرست گروه دیبا بر آن وارد شد که گرچه نکاتی در باره این کنسرت بیان شده بود ولی ایشان از این کنسرت زیبا به نیکی یاد کرده بودند. اعضای گروه پالیز از نکات اعلام شده ابراز نارضایتی فرموده و نامه ای در نقد و اصلاح آن تحلیل آمرده بودند که «آرتنا» بنا بر وظیفه حرفه ای خود به درج آن اقدام می نماید. در پایان این نقد به پاسخ آن توجه فرمایید. ابتدا نقد و اصلاح گروه پالیز تقدیم می شود:

«این گروه سالهاست به دور از هرگونه حواشی مشغول فعالیت بوده و تا کنون اجراهای متعددی از آثار آهنگسازان مختلف را به روی صحنه برده است، و هم اکنون آلبومی نیز در دست انتشار دارد.

بعد از اجرای کنسرت اخیر، گروه با تحلیلی از اجرا در یکی از سایت های خبری- تحلیلی مواجه شد که به دلیل استفاده نادرست از اصطلاحات تخصصی و فنی موسیقایی و قضاوت های سلیقه ای و همچنین اشتباهات نگارشی و دستوری  بر خود واجب دانستیم اشتباهات این متن را متذکر شده و به اصلاح آن بپردازیم:

بخش اول:

  1. بکار بردن واژه ریتم بجای متر و نوشتن اعداد نشان میزان قطعات از راست به چپ!
  2. قطعه مقدمه سه گاه با تمام سازها بجز کمانچه شروع شد ولی در متن شروع با سنتور و تمبک ذکر شده است.
  3. اشاره به تنظیم مقدمه سه گاه با بیان این موضوع که «قسمت ملودی ها اونیسون نواخته شده و تنها سازهای رباب و بم تار آرپژ و پدال ریتمیک در نتهای شاهد و میانی گروه را همراهی می‌کردند.»

که به جز استفاده از واژه های غلط (پدال ریتمیک در نتهای شاهد و میانی) در مورد تنظیم سازهای بم، این سازها دارای پارت مستقل بوده و تنها وظیفه اجرا کردن  نتهای شاهد و میانی را نداشته‌اند. 

  1. بیان این مطلب که «این قطعه به کار قدما بسیار شبیه بوده است». سؤال اینجاست که در کدامیک از آثار قدما به این اندازه از سکوت و ریتم های متنوع استفاده شده است؟
  2. تشخیص اشتباه متر تصنیف (طالع بی شفقت) با متر 8/6 دو ضربی ترکیبی، در حالیکه متر قطعه 4/6 ،  6 ضربی ساده بوده و در قسمت پایانی به دو ضربی ترکیبی تغییر پیدا می‌کند.
  3. اگر اصرار نگارنده بر تشخیص گوشه های اجرا شده در هر قطعه و بیان کردن آنهاست، پس بهتر بود قسمتی که تصنیف (طالع بی شفقت) از سه گاه لا کرن به می کرن تغییر تونالیته می دهد(حصار) نیز ذکر می‌شد که این موضوع از نداشتن تسلط کافی نگارنده به موسیقی دستگاهی نشأت می‌گیرد.
  4. واژه تونالیته در موسیقی به معنای دیگری است که در این متن در مورد صدای خواننده استفاده شده است و جمله را از نظر موسیقایی نامفهوم می‌کند.
  5. استفاده از اصطلاح«دزدیدن صدا» در مورد خواننده که بیشتر برای بیان شفاهی مناسب است تا مکتوب!
  6. ساز و آواز سه گاه در گوشه های درآمد و زابل توسط سنتور آغاز شد و کمانچه درگوشه مویه آن را ادامه داد، ولی در متن اجرای ساز و آواز فقط به کمانچه در گوشه های درآمد و زابل نسبت داده شده است.
  7.  اشتباه گرفتن تصنیف «دیدار» که قطعه پایانی بخش اول بود، به جای تصنیف «بنمای رخ» در گوشه مخالف.
  8. عنوان کردن به اشتباه آواز( مثنوی مخالف) در مورد آواز (مخالف سه گاه)
  9.  ابراز سلیقه شخصی در مورد بخش اول کنسرت بدون در نظر گرفتن نکات فنی آهنگسازی و ژانر آن.

بخش دوم:

  1. تشخیص اشتباه متر دونوازی کمانچه و تمبک که دارای مترهای متنوع بود.
  2. تشخیص اشتباه متر تصنیف «امشب» که در متن 2 ضربی ذکر شده، در حالیکه جملات ملودی به وضوح بیانگر دور های 4 ضربی است.
  3. تشخیص اشتباه گوشه های تصنیف «امشب» که در متن درآمد، جامه دران و راجع ذکر شده، در حالیکه در گوشه های درآمد، بیات شیراز، مدولاسیون به آواز افشاری و فرود به اصفهان، اجرا شد.
  4. تشخیص اشتباه فواصل هارمونیک خط آواز 2 در تصنیف «امشب» که در متن سوم ذکر شده ، در حالیکه دارای خط کنترپوانتیک مجزا بوده است.
  5. تشخیص اشتباه متر قطعه «شیدا» که قطعه ای 13 ضربی است با تغییر مترهای متنوع، که در متن 10 ضربی ذکر شده است.
  6. تشخیص اشتباه گوشه های آوازی اجرا شده در قطعه «پنج ضربی» که در متن گوشه های اوج و فرود بیان شده، در صورتیکه آواز در شوشتری و بیات شیراز اجرا شده است.

در اینجا ذکر چند نکته را لازم می‌دانیم:

این یادداشت در جهت اصلاح آن تحلیل خبری نوشته شده است.

گروه موسیقی پالیز با نقد شدن صحیح و اصولی هیچگونه مشکلی ندارد ولی بهتر است كسي که اين اظهارنظرها را می‌كند اشراف بيشتري هم به بخش ژورناليستي و هم به بخش تخصصي امري كه به نقد آن مي پردازد داشته باشد، تا بتواند  به طور صحيح تري به نقد يك اثر يا اجرا فارغ از اينكه نقد مثبت يا منفي است بپردازد. زیرا که چنین تحلیل هایی نه تنها باعث برطرف کردن مشکلات و ایرادات اجرا نمی‌شود، بلکه باعث قضاوت اشتباه افرادی که در کنسرت حضور نداشته اند، خواهد شد.»

اکنون پاسخ نقد وارده را مطالعه فرمایید:

«جناب آقای مختاری و گروه محترم پالیز

سلام و درود برشما. متن ارسالی شما بزرگواران را مطالعه نمودم، قبل از ورود به بحث اصلی لازم است نکاتی را به محضر شما عزیزان تقدیم نمایم:

  1. معمولا کارهای ارائه شده هنرمندان در هریک از رشته های هنری پس از اجرا مورد بررسی و تحلیل دوستان آن رشته و نیز صاحبان فن قرار می گیرد که چیز تازه ای نیست و اصولا صرف گزارش بدون تحلیل مانند این است که یک آژانس خبری صرفاٌ بروشور آن کار را با تصویر هنرمندان به چاپ رساند که چندان هم زیبا و پسندیده نیست.
  2. در تحلیل ممکن است تحلیل کننده نکاتی را عنوان نماید که از نظر نقد شونده قابل پذیرش نباشد فلذا به آن رسانه مکتوب یا برخط پاسخ داده و آن رسانه بر اساس وظیفه حرفه ای خویش آن را به اطلاع مخاطبان می رساند.
  3. در ارائه پاسخ باید از بکار بردن کلمات و جملاتی که بار معنایی بی احترامی، تحقیر ویا اهانت باشد، استفاده نمی شود.

در مورد نویسنده تحلیل کنسرت گروه پالیز که ظاهراٌ از طرف دوستان گرامی ما فردی بی اطلاع تلقی شده است باید به عرض برسانم که جناب آقای فردین علائی از سال 1374 موسیقی را نزد اساتیدی چون: خلیفه آغه غوثی و خلیفه خان مویی و استاد علی فتحی با ساز دف آغاز نموده و سپس وزن خوانی را نزد استاد بهمن رجبی و ردیف های آوازی را نزد استاد بهرام باجلان و مرحوم استاد محمدرضا لطفی ادامه داد. در حال حاضر سرپرست گروه دیبا هستند و با این گروه اجراهای متعددی داشته اند از جمله اجرا در جشنواره موسیقی فجر. ضمنا ایشان دانش آموخته کارشناسی ادبیات فارسی نیز می باشند.

ایشان به درخواست اینجانب، در خصوص اصلاحیه جنابعالی مواردی را ذکر کرده اند که تقدیم حضور می شود:

«اصلاحیه ای که دوستان عزیزم در گروه پالیز برای بنده، نگارنده تحلیل کنسرت این گروه ارسال فرموده اند را مطالعه کردم و در ابتدا کمال سپاس را ازدوستان این گروه دارم که به نظر اینجانب توجه داشته اند و نکاتی را باید متذکر گردم:

اول اینکه قطعا گروه به کل تحلیل ایرادی وارد ننموده است و همین نشان دهنده این موضوع است که به تمامیت نظر بنده شائبه ای وارد نیست . در ابتدا نکاتی که قابل اهمیت بوده و بنده پذیرای آن هستم را می آورم من جمله اشتباهاتی که در بیان بعضی گوشه ها بوده است و بعضا ریتم یک قطعه که بنده آن را 10 ضربی خواندم و ریتم ادواری بوده است همچنین بعضی اصطلاحات همچون تنالیته که اشتباه تایپی بوده و بنده منظورم توانایی بوده است زیرا تنالیته به معنی گام و مایه می باشد.

اما اینکه به بعضی از کلمات مثل متر و ریتم و یا مقایسه آثار ارائه شده با آثار قدما که ایشان اشاره کرده اند این آثار دارای تنوع ریتم و سکوت نبوده است؛ نمونه هایی که وجود دارد را از آثار ارزنده ی اساتید گذشته می آورم مانند:  حاضر باش استاد وزیری، به زندان استاد صبا، هزاردستان امیر جاهد، پریچهر و پریزاد درویش خان و...

همچنین گاهی جا انداختن نام یک گوشه و یا به کار بردن اصطلاحی در یک گزارش و تحلیل نشان از عدم تسلط نگارنده ندارد هر چند که دوستان عزیزم قطعا سواد بالایی دارند و نظر آنان آگاهی بیشتر نگارنده بوده است و قطعاٌ قصد آنها ایراد گرفتن صرف نمی باشد. بسیار خوشحالم که توانستم از این کنسرت زیبا گزارشی تهیه نمایم به نظر من موزیسین های کشور باید بیشتر توانایی تحمل داشته باشند. نظر بنده هم حاشیه سازی برای این گروه نبوده زیرا اگر هر خواننده ای این تحلیل را مطالعه کند کاملا متوجه خواهد شد که بیشتر از منظر مثبت به این اجرا نگاه کرده ام. البته قطعا کلیه قطعات از نظر شما عالی بوده اند اما در آخر اجرای کنسرت جناب آقای ارجمند هم به این موضوع اشاره داشتند که قسمت دوم کار از قسمت اول کار زیبا تر و تنظیمی بهتر داشته است.

 اکنون قضاوت را به خواننده گان می سپارم و دوستان گرامی را برای آشنایی بیشتر با مشی خود در نگارش تحلیل، به مطالعه تحلیل های دیگر خود هدایت می کنم.           با تشکر فراوان فردین علائی»

امیدوارم با توجه به مطالب ارائه شده رفع شبهه و رضایت دوستان گرامی گروه پالیز جلب شده باشد. امیدوارم در محل دفتر «آرتنا» میزبان شما عزیزان باشیم.

مدیر مسئول آرتنا

۱۵:۰۱ ::: ۱۲ / ۳ / ۱۳۹۵

ARTNA آرتنا-> موسیقی -

منبع خبر : اختصاصی آرتنا

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید