تصویر برگزیده

پژوهشگربحران جمعیت در رادیو گفت وگو بیان داشت؛

ایران با شیب تند به سمت سالخوردگی حرکت می کند

آرتنا: دکتر حسین مروتی:یکی از دلایل اصلی توجه ایران به مسئله جمعیت در سال های اخیرحرکت سریع ایران با شیب تند به سمت سالخوردگی است.

به گزارش«آرتنا»،دکتر حسین مروتی در برنامه "مناظره" رادیو گفت‌وگو، در خصوص علت توجه ایران به مسئله جمعیت در سال های اخیر،گفت: یکی از دلایل اصلی این مسئله حرکت سریع ایران با شیب تند به سمت سالخوردگی است. به گفته یکی از مسئولین ثبت احوال، ایران یکی از سه کشوری است که با سرعت بسیار زیاد به سمت سالخوردگی در حال حرکت است.

برنامه "مناظره" با موضوع چالش های جمعیتی در ایران و با حضوردکتر فاطمه واعظ جوادی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، دکتر حسین مروتی پژوهشگر بحران جمعیت، دکتر محمد جلال عباسی جمعیت شناس و رئیس موسسه مطالعات جمعیت، محزون مدیر کل دفتر آمار و اطلاعات جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور و دکتر آریایی نژاد نماینده سابق مجلس شورای اسلامی روانه آنتن شد.

دکتر فاطمه واعظ جوادی در ابتدا با اشاره به اینکه بانک جهانی گزارشی از نرخ رشد جمعیتی کشورهای دنیا منتشر کرده است، گفت: وقتی به ایران می رسد، نشان می دهد در سال 1332 نرخ رشد جمعیت مان حدود 7 درصد بوده که در سال 1392 به عدد 1.5 کاهش پیدا کرده است. این آمار علاوه بر بانک جهانی، بر اساس گزارشات داخلی نیز مورد تائید است.

وی هشدار داد و گفت: بررسی آمار نشان می دهد، نرخ رشد جمعیت کاهش پیدا کرده است و به زودی به سمت سالخوردگی جمعیت حرکت می کنیم. این موضوع را به شکل دیگری نیز می توان مشاهده کرد؛ تا 6 سال پیش ورودی های دانشگاه ما حدودا 1.5 میلیون نفر بودند، ولی الان 870 هزار نفر در کنکور شرکت کردند.    

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران به هشدارهای مقام معظم رهبری اشاره کرد و اظهار داشت: ابتدا رهبر انقلاب از مجلس خواستند قانون تنظیم خانواده در مجلس لغو شود و به تبع آن برنامه ها اصلاح شود. سال گذشته نیز معظم له سیاست های کلی جمعیت را در 14 بند ابلاغ کردند تا شاهد افزایش نرخ رشد باشیم.

وی افزود: اگر بخواهیم نرخ جانشینی همین جمعیت را داشته باشیم تا همین جمعیت فعلی باقی بماند، باید نرخ رشد جمعیت مان 2.1 باشد. این عدد طی سال ها پایین آمده است. بر اساس گزارشات یک سازمان مردم نهاد، نرخ رشد جمعیت در سال 1372 به عدد مطلوب رسیده بود ولی کاهش جمعیت همچنان ادامه پیدا می کرد. آن وضعیت ادامه پیدا کرد تا الان که آرام آرام به سمت سقوط جمعیت پیش می رویم.

در ادامه دکتر محمد جلال عباسی، مسئله جمعیت را مقوله ای چند بعدی دانست و عنوان داشت: مسئله جمعیت همواره در حال تغییر است. کشورمان دائما تغییرات جمعیتی را تجربه کرده است که این تغییرات بر اساس سیاست گذاری های مختلف، ایجاد شده است تا بتوانیم خودمان را با شرایط انطباق دهیم.

وی ادامه داد: خوشبختانه سیاست های جمعیتی چند سالی است که در کشورمان آغاز شده است و به نقطه ای رسیده است که بتوانیم جهت گیری سیاست های مان را به سمت افزایش جمعیت و توجه به ابعاد مختلف آن سوق دهیم.

رئیس موسسه مطالعات جمعیت با اشاره به سیاست های ابلاغی رهبر معظم انقلاب، بیان داشت: نکته مهم در این سیاست ها این است که بخشی از آن مربوط به سیاست افزایش جمعیت است و 13 بند آن متوجه کیفیت، سلامت، سالخوردگی، تحکیم خانواده، محیط زیست، جذب مهاجران ایرانی خارج از کشور و امثال آن است. بنابراین مسئله جمعیت را باید با توجه به شرایط گوناگون که به کیفیت زندگی مردم مربوط است، بررسی کنیم.

وی تصریح کرد: علاوه بر اجرای سیاست ها، باید به موفقیت سیاست ها نیز نظر داشته باشیم. این موفقیت مستلزم شناخت درست نسبت به تحولات جمعیتی است. همچنین باید نسبت به شرایط موجود و اهدافی که می خواهیم به آنها دست پیدا کنیم، واقع بین باشیم.

عباسی با تاکید بر لزوم وجود ارزیابی در برنامه ها گفت: پیش از این برنامه هایی داشتیم که به دلیل نبود ارزیابی به جایی نرسیدیم و آن برنامه ها با شکست مواجه شد.

در ادامه دکتر حسین مروتی در خصوص علت توجه ایران به مسئله جمعیت در سال های اخیر بیان داشت: یکی از دلایل اصلی این مسئله حرکت سریع ایران با شیب تند به سمت سالخوردگی است. یکی از مسئولین ثبت احوال مصاحبه ای را انجام داد و گفته بود ایران یکی از سه کشوری است که با سرعت بسیار زیاد به سمت سالخوردگی در حال حرکت است.

پژوهشگر بحران جمعیت اضافه کرد: آنچه در مجامع بین المللی مطرح است، تعداد جمعیت سالخورده نیست بلکه درصد جمعیت سالخورده است. طبق منابع مختلفی که وجود دارد، وقتی 8 درصد از جمعیت یک جامعه بالای 60 سال باشد، وارد فاز نخست سالمندی شده است. آنچه که می تواند برای یک جامعه مشکل ایجاد کند این است که افراد سالخورده یک جمعیت، چه تعداد پشتیبان در سنین کار دارند. یعنی چه تعداد افراد در سنین کار هستند که بتوانند از افرادی که سالخورده شده اند و توانایی کار ندارند، پشتیبانی کنند.

در ادامه دکتر آریایی نژاد با اشاره به اینکه همه مباحث مربوط به جمعیت به هم مرتبط هستند، در عین حال تاکید کرد: البته نباید خلط مبحث هم صورت بگیرد؛ در حال حاضر جمعیت جوان و مولدمان دارد کاهش می یابد. ما باید برای جمعیت پیرمان فکر کنیم ولی باید هم برای جمعیت جوان کنونی مان و هم برای جلوگیری از کاهش آن، کار شود.

وی با بیان اینکه در برخی بخش ها موانع برداشته شده است، اظهار داشت: گذشته از برداشتن موانع آنچه مهم است ایجاد تسهیلات است. تعریف ما عموما از سلامت منتهی به دو مقوله جسم و روح می شود اما احساس رفاه و رضایت نسبی از تمام جهات زندگی را سلامت نیز می گویند.

نماینده سابق مجلس شورای اسلامی وجود مشکلات در بخش های کمی را یکی از معضلات این حوزه دانست و عنوان داشت: برخی میل ندارند وارد این گود کاری شوند. هنوز در اصلاح سبک زندگی مشکل داریم. وقتی از رفاه صحبت می کنیم باید برای جوان ایرانی کار ایجاد کنیم اما وقتی کالای قاچاق وجود دارد، این ممکن نیست زیرا هر کالای وارداتی قاچاق تیری بر قلب کارگر و جوان ایرانی است. 

محزون در ادامه از تغییر دیدگاه ها در زمینه زاد و ولد و جمعیت گفت و اظهار داشت: در پنج دهه گذشته از انفجار موالید صحبت می کردند و حتی کتاب هایی تحت عنوان بمب جمعیتی نوشته می شد، زیرا آینده دنیا را در اثر افزایش جمعیت در مخاطره می دید.

وی به تغییر دیدگاه ها اشاره کرد و بیان داشت: در کشورهای غربی رویکرد 180 درجه تغییر کرده است و فضاسازی که دارد انجام می شود به سمت  افزایش جمعیت می رود. در حال حاضر در کشورهای غربی که با کاهش باروری روبرو هستند، مسئله ای با عنوان زمستان جمعیتی مطرح می شود و جالب اینکه ایران را به عنوان یکی از کشورهایی که با کاهش باروری روبر هستند، مثال می زنند.

مدیر کل دفتر آمار و اطلاعات جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور به ارائه آمار پرداخت و اظهار داشت: در سالی که گذشت یک میلیون و 270 هزار نفر در کل کشورمان به ثبت رسید. رشدی موالیدی که در سال گذشته 2.3 بود، روند قابل توجهی است. از سال 91 بارقه امیدی ایجاد شده بود که کاهش باروری در سال های گذشته جبران شود، اما در سال 94 دوباره رشد موالید کاهش پیدا کرد.  

قابل ذکر است؛ برنامه "مناظره" از شنبه تا سه شنبه ساعت 16 از شبکه رادیویی گفت‌وگو پخش می شود وعلاقه مندان می توانند برای دریافت فایل صوتی برنامه به سایت رادیو گفت‌وگو مراجعه کنند.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید