تصویر برگزیده

نگاهی به کتاب «جلسه شعر»

حرف‌های حساب درباره زبان شعر و زبان آدمیزاد

آرتنا: یادداشت‌های کتاب «جلسه شعر» کوتاه است و بسیاری از مباحث با فشردگی و اجمال طرح شده است.

به گزارش «آرتنا»،کتاب «جلسه شعر» اسماعیل امینی نوشته‌ها و یادداشت‌های این شاعر و استاد دانشگاه درباره شعر است که در طی سال‌هایی که به عنوان استاد شعر و ادبیات در جمع شاعران حاضر بوده، نوشته و بیان کرده است. امینی در مقدمه کتاب نوشته است:

«این کتاب فراهم آمده از یادداشت‌هایی است که دربارهٔ شعر و جلسات شعر نوشته‌ام و به تدریج در مطبوعات منتشر شده است. در این یادداشت‌ها، می‌خواستم تجربه‌هایم را برای دوستداران شعر بیان کنم. بنابراین مجالی برای بحث‌های گسترده و ژرف نداشتم؛ اگر چه حتی اگر مجال داشتم اهلیتش را هم نداشتم.

یادداشت‌های این کتاب کوتاه است و بسیاری از مباحث با فشردگی و اجمال طرح شده؛ زیرا به گمان من اهالی شعر هوشمندی لازم را برای دریافت نکات و اشارات مطرح شده دارند. با این حال، روشن است که برای مطالعهٔ علمی و دقیق در هر یک از عناوین طرح شده، باید از متون معتبر و کتابهای مرجع، استفاده شود. چنان که مثلاً در موضوع استعاره در شعر تنها اگر منابع اصلی را در نظر بگیریم، حجم آنها دست کم ده برابر تمامی این یادداشتهاست.

کتاب را «جلسهٔ شعر»، نامیدم: زیرا به تجربهٔ سالیان حضورم در جلسات شیر مربوط است. همچنین برای آن که میدانم بسیاری از کسانی که به جلسات شعر می‌روند، حتی برخی از کسانی که جلسات را اداره می‌کنند، چندان با بحث‌های شفاهی و محفلی خو گرفته‌اند که کمتر به سراغ مطالعهٔ منابع و مراجع معتبر می‌روند و از آن شگفت‌تر این که در میان محافل ادبی، مجموعه‌ای از بحث‌ها و نظریه‌های افواهی رواج دارد که آمیزه‌ای است از تصورات نادرست و شنیده‌های پراکنده و البته سایه‌ای از مطالعات و محفوظات. این کتاب اگر بتواند در میان دوستداران شعر و جلسات ادبی، راهی بگشاید برای تأمل در فراز و فرودهای مباحث ادبی و به ویژه برانگیزاننده شوق به مطالعهٔ جدی کتابهای معتبر باشد، به مراد خود رسیده است»

کشف شاعرانه چیست؟، استدلال و استحسان در شعر، انسجام معنایی در شعر، زبان شعر امروز، زبان شعر و زبان آدمیزاد، شعر چیست؟ درخت چیست؟، مضمون سازی و مضمون بازی، موضوع، مضمون و محتوای شعر، نوعی وزن در شعر فارسی، اسطوره زدایی در شعر، آیا این شعرها در انتظار موعودند؟ بازار روز شعر! بدانید که من شاعرم، برای جشنواره‌تان متأسفم! تو با ساختار در شعر مخالفی؟، جادوی «هنوز» در نقد شعر، رسم شعر مذهبی این نیست، ستیز با زبان ریایی، شاعر باید عصبانی باشد، شعر جنگ و شعر ضد جنگ، شعر خاله زنکی، شعر خطابه نیست، شعر در کتاب درسی ضروری نیست، شعر زنانه، شعر مردانه، شعر سیاسی، شعر بودار، شعر سینمایی و شعر نوشتن برای کودکان و نوجوانان از جمله مطالب کتاب هستند.

**شاعرانی که داعیه مبارزه دارند!

در بخشی از کتاب امینی در ذیل مطلب «شاعر باید عصبانی باشد»، با توضیح درباره این نکته داعیه مبارزه در محافل ادبی تبدیل به یک موج مرسوم شده و بعضی شاعران خود را در حال مبارزه و نارضایتی نشان می‌دهند و از این راه شهرتی به هم می‌زنند و در نهایت هم شعرهایی تلخ و سیاه و گاه نفرت آور می‌آفرینند، نوشته است:

همهٔ انسانها و از جمله اهل هنر، زیبایی و و عواطف انسانی را، در گریز از پلیدیهای عالم واقع، پناه خویش کرده‌اند. اگر شعر نیز که یکی از آخرین پناهگاههای انسان است، به تصرف پلیدی و نفرت درآید، آن گاه روح انسان برای تنفسی به کجا می‌تواند برود؟ فرض کنیم که شعر نیز یکی از ابزارهای مبارزه با اقتدارگرایی سیاسی است، آیا گسترش دادن فضای خشم نفرتی که در مجادلات سیاسی رایج است، به حوزه روابط عاطفی و عاشقانه، چه کمکی به شعر و مخاطبان آن می‌کند؟ اصلا صاحبان مناصب و بازیگران عرصهٔ سیاست، مگر شعر می‌خوانند که از خشم و خروش شاعران آن هم در عرصه شعرهای عاشقانه باخبر شوند؟ آنها حتی از رهاوردهای خود نیز بهرهای ندارند. یعنی از گرانی، فقر، بیکاری، تبعیض و حتی آلودگی هوای شهر هیچ نصیبی نمی‌برند و هرگز ازدحام قطارهای مترو آنها را آزار نمی‌دهد و هرگز اتومبیلهای ایشان در راهبندان های کلافه کننده و حتی پشت چراغ قرمز متوقف نمی‌شود. همهٔ چراغها در همهٔ مسیرها برای آنها همواره سبز است. انگاه مخاطبان کم شمار شعر که هر روز هیچ می‌شوند، وقتی به جلسهٔ شعرخوانی می‌روند تا برای تنفسی روح و جان خود هوایی تازه پیدا کنند، با این شعرهای خشمگین و پرخاشگر  و گاه مشمئز کننده روبرو می‌شوند. انگار شاعر می‌خواهد تاوان کاستی‌ها و ناراستی‌های عالم سیاست  را مردم علاقه مند به شعر و به‌ویژه روابط عاطفی و دلبستگی های آن‌ها بپردازند..

انتشارات شهرستان ادب کتاب «جلسه شعر» را در 228 صفحه با قیمت 10 هزار تومان منتشر کرده است.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید