تصویر برگزیده

بررسی عملکرد رسانه ملی در ماه رمضان؛

گفتگومحوری جایگزین سریال‌سازی می‌شود

آرتنا: احسان زیورعالم-بخش مهمی از برنامه‌های رمضانی رسانه ملی، برنامه‌های گفتگومحوری بودند که سعی کردند با دعوت از مهمانان شناخته شده یا واجد ویژگیهای خاص، مخاطب را پای تلویزیون نگه دارد.

به گزارش «آرتنا»،در اوایل دهه هفتاد بود که تلویزیونی که تنها از ساعت 14 تا 24 میزبان مخاطبانش بود، ناگهان دستخوش تحولات عمده‌ای شد. ناگهان با پگاه روز، تلویزیون برای مخاطب ایرانی برنامه‌ای تازه داشت و نفسی تازه به کالبد سرد آن روزهای سیما دمیده شد و نخستین قدم که به زعم نگارنده مهمترین گام سیما پس از انقلاب اسلامی به حساب می‌آید، برنامه «صبح بخیر ایران» بود. برنامه‌ای که در فضای باز و سرسبز صدا و سیما اجرا می‌شد؛ پای برف و باران و باد و آفتاب را به یک برنامه باز کرده بود، مجموعه‌ای از آیتم‌های خبری، فرهنگی، هنری و اجتماعی با صحبت از اتفاقات روز و البته استفاده از مجریانی که برای آن روزها لحن گرمی داشتند و در برابر دوربین پرجنب‌وجوش بودند توانست «صبح بخیر ایران» را به یک برنامه الگو محور برای برنامه‌های زنده تلویزیونی بدل کند. 

از آن زمان به بعد پای مجریان متعدد به تلویزیون باز شد. از آن سو، مجریانی که برای معرفی برنامه‌ها بر صفحه تلویزیون ظاهر می‌شدند - همانند حسین پاکدل - آرام آرام از کنداکتور سیما خارج شدند و دیگر ظهوری نداشتند. شاید دیگر مخاطبان مجریان قدیمی را نمی‌پسندیدند. جریان «صبح بخیر ایران» به قدری قدرتمند بود که پای دیگر شبکه‌ها را برای ساخت برنامه‌های زنده صبحگاهی را باز کرد و برنامه‌های زنده رفته رفته رشد کردند و کار به جایی کشیده شد که بهترین ساعات تلویزیونی به برنامه‌ زنده گفتگومحور اختصاص یافت.

اما در ادامه ایام ماه رمضان به عنوان یک بزنگاه تقویمی که می‌تواند خوراک محتوایی خاصی برای تلویزیون فراهم کند، یکی از موقعیتهای خاص برای برنامه‌های گفتگومحور شد. برنامه‌های گفتگومحور رمضانی ابتدا با شاکله‌های صرفاً مذهبی شکل گرفتند. برنامه‌هایی که در آن میهمانان برنامه یا عموماً متخصص امور دینی و مذهبی بود یا اختصاص به رویدادهای رمضانی داشته است و رفته رفته به سمت تولید برنامه‌هایی رفت که جذابیت‌های بیشتری داشته است. در این میان «ماه عسل» را باید گامی مهم در برنامه‌های گفتگومحور دانست. شکل اولیه آن با عنوان «کوله‌پشتی» افرادی را به استودیوهای سیما دعوت کرد که پیشتر احتمال حضورشان در یک برنامه زنده صفر بود. افرادی از قشرهای معمول جامعه که صرفاً به واسطه رویدادی نه چندان شاخص، میهمان برنامه می‌شدند؛ از بخشش یک زندانی تا ازدواج با زن تازه مسلمان شده. موضوعات اجتماعی که حتی رنگ و بویی زرد داشتند.

در ماراتن رقابتی میان شبکه‌های تلویزیونی و به خصوص موفقیتهای «ماه عسل» با اجرای احسان علیخانی، برنامه‌های دیگر تلویزیونی نیز سر برآوردند. برنامه‌های گفتگومحوری که به نرمی موفق شدند بخش عمده آنتن رمضانی سیما را از آن خود کند و البته سریالهای رمضانی را تحت الشعاع قرار دهند. «ماه عسل» و علیخانی با میهمانان خاص خود که حواشی بسیاری برای برنامه فراهم کردند، تیتر یک شبکه‌های اجتماعی و پیرو آن اخبار فرهنگی و هنری شد و ستاره‌ها دیگر در سریالها مثل سابق دیده نمی‌شدند.

در ماه رمضان امسال که شاهد کاهش تولید و پخش سریالها بودیم تعداد برنامه‌های گفتگومحور افزایش قابل‌توجهی داشتند. برای آنکه شائبه تقلید میان برنامه‌ها به وجود نیاید نیز هر برنامه با موضوع خاصی پیگیری شد. برای مثال برنامه «شیدایی» به تهیه‌کنندگی محمد نبهان و اجرای عبدالله روا که از شبکه دو روی آنتن سیما می‌رفت، سبک زندگی و ازدواج را مدنظر قرار داد؛ اما برای موفقیت و تضمینش به سراغ ستارگان تلویزیونی، سینمایی و ورزشی رفت. شبکه پنج نیز با برنامه «عقیق» به سراغ موضوعی خاص و مخاطب‌پسندی چون تازه مسلمان شده‌ها سعی بر کسب موفقیت بود.

برنامه‌های گفتگومحور در گام نخست جذابیتهای خاص خود را داشتند. با گذشت زمان و فقدان خلاقیت در این برنامه‌ها، عمر آنها کمتر و کمتر شد و عمر برنامه‌های گفتگومحور به شدت وابسته به مجری آن و البته زمان اجرای آن شد. «ماه عسل» به عنوان موفق‌ترین برنامه گفتگومحور بر دو اصل احسان علیخانی و زمان پیش از اذان مغرب بهره برد تا مخاطب را پای تلویزیون حفظ کند. با این حال این سوال پیش می آید که در ترافیک تعدد برنامه‌های تلویزیون به دلایلی بعید است که این برنامه‌ها بتوانند عمری به درازای نگین رمضانی شبکه سه به دست آورند.

برنامه‌های گفتگومحور رمضانی در حالی در دوران رکود سریالها اوج گرفتند که این برنامه‌ها به مراتب از سریال سازی ارزان‌تر هستند. در ضمن این برنامه‌ها نشان دادند که با داشتن حامی مالی با تبلیغ مستقیم کالا برای تلویزیون  درآمدزا بوده و در کنار این مسائل کنترل و اجرای آن نیز از سریال به مراتب راحت‌تر است. رویه برنامه‌ها - به جز «ماه عسل» - محافظه‌کارانه بود و خطری در اجرایشان وجود نداشت که در نهایت می‌شود با در نظر گرفتن ماه رمضان، تنها به موضوعاتی پرداخته شود که بار دینی دارند. در نهایت این گفتگو خلق الساعه پیش می‌رود و در روند سوالات مجری، حرفهای تازه شکل می‌گیرد.

لیکن می‌توان نتیجه گرفت که همه این برنامه‌ها مشابه یکدیگر هستند. شکل اجرا در این برنامه‌ها شبیه هم بوده و حتی با در نظر گرفتن پدر معنویشان که در فضای باز اجرا می‌شد، فضای بسته برای اجرا انتخاب شد که در این میان شبکه افق با تولید برنامه‌ «ماه نشان» که بر پشت‌بام شبکه افق اجرا می‌شد اتفاق خاصی را در تلویزیون بروز داد تا تابستانی بودن ماه رمضان با حضور در استودیو نادیده گرفته شود و چیزی جز ایستایی تصویر نصیب مخاطب نشود.

یک از عوامل حفظ مخاطب این برنامه‌ها ستاره‌هایی بود که بر صفحه تلویزیون ظاهر می‌شدند و با توجه به مناسبات میان میهمان و میزبان آن هم از رونق افتادند. نمونه بارز این کار در دعوت مسلسل‌وار از محمود پاک‌نیت در این برنامه‌ها بود که با واکنشهای مختلفی مواجه شد.

آنچه می‌توان نتیجه گرفت آن است که برنامه‌های گفتگومحور رمضان سیما ایستا و در اجرا متوسط بودند و با وجود لوکیشن‌های متنوع سازمان، تنها استودیوها بودند که میزبانی برنامه‌ها را به عهده گرفتند. دکورهای برنامه، شیوه اجرا و حتی انتخاب میهمانان نیز تقلیدی ضعیف از برنامه احسان علیخانی بود؛ کما اینکه «ماه عسل» نیز به جز چند مورد ویژه، اتفاق نویی در رمضان اخیر رقم نزد و شمع آن با یک هکر و پرستو گلستانی روشن ماند. برنامه‌های گفتگومحور با این حساب در یک حضیض قرار گرفته‌اند که تنها تزریق خلاقیت، تغییرات عمده در برنامه‌سازان به خصوص مجریان را می‌طلبد.

۱۰:۲۵ ::: ۲۷ / ۴ / ۱۳۹۵

ARTNA آرتنا-> صداو سیما -

منبع خبر : تسنیم

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید