تصویر برگزیده

گفتگو اختصاصی آرتنا بانبی احمدی:

نبی احمدی، محقق و پژوهنده در موسیقی ایرانی و مازنی

آرتنا: نبی احمدی:نزد استاد حسین علیزاده و در مکتب استاد محمدرضا لطفی تلمذ و از همه ی تجربیات این بزرگواران بطور اخص استفاده کردم

نبي احمدي متولد 1345 آمل ، تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در زادگاهش به اتمام رسانيد. به علت علاقه زيادبه هنربه خصوص موسيقي ، ابتدا به آواز روي آورد. و از سال 1365 به طور جدي فراگيري تار و سه تار را نزد بهروز همتي شروع کرد و سپس نزد فريبرز عزيزي ادامه داد . او در سال   1373 وارد دانشكده موسيقي شد . و از محضر استادان : داريوش پيرنياکان ، داريوش طلايي ، فرهاد فخر الديني ، کمال پورتراب ، شاهين فرهت ، کامبيز روشنروان بهره اي وافر برد و در سال 1377در رشته موسيقي با مدرک کارشناسي فارغ التحصيل گشت . بعد از آن از مکتب استادان زمان خود همچون حسين عليزاده و محمد رضا لطفي استفاده شاياني کرد . و با کوله باري از تجربه قدم در راه آموزش دوستداران هنر موسيقي گذاشت . باگستردگي فعاليت آموزشي و اجرايي سال 1379 آموزشگاه موسيقي چاووش ( موسسه چاووش ) را با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تاسيس نمود ، و آموزش موسيقي ايراني را به طورتخصصي در دستوركار خويش قرار داد .
از فعاليت هاي هنري ايشان ميتوان به موارد زير اشاره کرد :

  • تاسيس گروه هم آوايان چاووش در سال 1379
  • اجراي كنسرت در شهرهاي مختلف مازندران
  • اجراي کنسرت در کشور امارات سال 1381
  • انتشار کتاب آوانگاري موسيقي مازندران انتشارات سرود سال 84
  • انتشار کتاب دستور آموزش دوتار مازندران انتشارات سرود سال 85
  • انتشار كتاب بررسي آموزشي تحليلي رديف ميرزا حسينقلي انتشارات سرود سال 89 ( انتخاب كتاب برتر آموزشي سال 90 از سوي هيئت داوران جشن خانه موسيقي )
  • بررسي آموزشي و تحليلي رديف عالي استاد شهنازي ( زير چاپ )
  • بررسي آموزشي و تحليلي رديف استاد صبا براي تار و سه تار ( زيرچاپ )
  • بررسي آموزشي و تحليلي رديف استاد نيداوود ( زيرچاپ)
  • بررسي آموزشي و تحليلي رديف آوازي استاد دوامي ( زيرچاپ )
  • آهنگسازي در فرم هاي مختلف موسيقي ايراني
  • داور دو دوره جشنواره موسيقي استان گلستان
  • برگزار كننده همايشهاي متعدد در زمينه موسيقي ايراني و مازندراني

--- ضمن سلام و عرض ادب، شما جزو هنرمندان پر کار و کم حاشیه ی مازندران و شهرستان آمل هستید و هم اکنون نيز مشغول تحقيق و تاليف و همچنين تدريس موسيقي به دوستداران اين هنر مي باشید . لطفا از خودتان بیشتر صحبت کنید.

من هم سلام عرض می کنم به شما و اهالی سایت هنرآرتنا و مخاطبین محترم. زمینه های علاقه به موسیقی من به سال های کودکی برمی گردد. درکوچه پس کوچه های محل زادگاهم همیشه بازمزمه  آواز وموسیقی سرگرم بودم وگاهی با ابزار وآلات بازی وسایل صوتی موسیقی می ساختم  تااینکه سال 65 بطور حرفه ای موسیقی را شروع کردم وپس از گذراندن دوره های آموزشی حرفه ای نزد استادان برجسته موسیقی ایرانی  سال 73 وارد دانشگاه موسیقی شدم و پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه نزد استاد حسین علیزاده رفتم و در اسفند 77 که کتاب استاد علیزاده منتشر شده بود، ما  حدود30 نفر بودیم که به کلاس ایشان راه یافتیم ؛ بنده اولین فرد از مازندران بودم که اجازه ی تدریس کتاب ایشان را داشتم و روش های نوین آموزشی کتاب استاد علیزاد ه را دراختیار هنرجویان قراردادم . همزمان در مکتب استاد محمدرضا لطفی هم تلمذ کردم و از همه ی تجربیات این بزرگواران بطور جدی استفاده کردم و هیچگاه ازنام استادانم برای مقاصد شخصی استفاده نکردم وهمیشه برایم جایگاه بسیار رفیع داشتند وخواهند داشت وازخداوند شاکرم که این ودیعه الهی رانصیبم کرده و این استادان شریف را درمسیر راهم قرار داد .

--- شما را بیشتر به عنوان یک محقق و پژوهنده در موسیقی میشناسند، لطفا در این باره صحبت کنید.

یکی از دغدغه های اصلی من پژوهش در ارتباط با موسیقی بود و علاقمند بودم که در گذشته ی موسیقی مملکت خودمان کنکاش کنم. به همین دلیل از همان ابتدا تمام قطعاتی که از استادانم درس می گرفتم را به دقت می نوشتم  و این سبب شد کارهای پژوهشی و تحقیقی خود را به دانشگاه ارائه کنم. قبل از دانشگاه ردیف میرزا عبدلله و پس ازآن ردیف میرزا حسینقلی را آموزش دیدم. و این تحقیقات به عنوان پروژه ی پایان نامه ی من پذیرفته شد و امتیاز بالایی آوردم و آن مجموعه را با عنوان کتاب ردیف میرزا حسینقلی در سال 89 به چاپ رساندم و به عنوان کتاب برتر آموزشی از طرف جشن خانه ی موسیقی در سال 90 انتخاب شد.

البته اولین کتاب من "آوانگاری موسیقی مازندران" بود که در همان سالهای تحقیق من دردانشگاه توسط انتشارات سرود تهران  زنده یاد آقای گرگین زاده در سال 84 به چاپ رسید. کتاب "آموزش دوتار موسیقی مازندران" را در سال 85 و از همان انتشارات سرود به چاپ رساندم. پس از آنها ردیف استاد مرتضی نی داوود را در حدود 350 صفحه نوشتم. تمام آنها را در خلوت با تار نواختم، نت ها را  نوشتم و حدود 5 – 6 سال زمان برد تا تصحیح شود و تمام اطلاعات ردیف استاد نی داوود را در این مجموعه گنجاندم و دانشگاه شمال آمل تعهد چاپ آن را پذیرفته است.

تمام این کارها و پژوهش در موسیقی را در همین خلوتی که برای خودم ساختم،انجام دادم! وقت خود و خانواده ام را حتی در روزهای تعطیل صرف چنین تحقیق ها و نوشته هایی کردم.

کتاب دیگری که بسیار جامع است و به آن بسیار علاقمندم، "ردیف استاد علی اکبر شهنازی" است که در این کتاب حدود چهل صفحه وجه تمایز و وجه اشتراک این مجموعه را با ردیف میرزا عبدلله، ردیف نی داوود و ردیف میرزا حسینقلی تطبیق دادم. این مجموعه نیزبه همراه ردیف نی داوود به همت دوستانم دکتر افرا و آقای حیدرزاده قرار است  ازطرف دانشگاه شمال به چاپ برسد.

--- مطرح ترین اثری که از شما به یاد دارم به نام "گنجینه ی موسیقی مازندران" بود که بسیار بازخورد مطلوبی داشت، تقاضا دارم در مورد این کتاب و نوشتار آن هم توضیح دهید.

"گنجینه ی موسیقی مازندران"، مجموعه ی دیگری است که حدود 10 – 15 سال بنده روی آن کار کردم. ازآنجا که هنرجویان موسیقی  یک رفرنس مشخصی برای موسیقی مازندران در اختیار نداشتند  ازاین روی در بخش آموزش تعمق و دقت بسیاری کردم. مثلا برای دوتار نزد استاد اسحاقی می رفتم و مطالبی را که ایشان بیان می کردند،  به روش علمی مکتوب می کردم.ونتیجه اش کتاب آموزش دوتار مازندران شد که به چاپ دوم هم رسیده وبزودی به همراه (سی دی) به بازار عرضه خوا هد شد .درمورد گنجینه ابتدا با خواننده ی این اثرآقای ارسلان طیبی هماهنگ کردم که خوانش موسیقی مازندرانی بسیار دقیق داشت  و همانند استاد دوامی درموسیقی ایرانی، ازصدای بسیار کوک ومناسبی  برخوردار بود وسپس دوستان خوبم محمدرضا هاشمی وجمشید نیکوزاد به همراهی هنرمندانه خودباسازهای کوبه ای ماراهمراهی کردند .  وثمره این تلاش 8 عدد سی دی و حدود350 صفحه کتاب  و حدود800 بیت شعر فولکلوریک در این مجموعه اجرا وثبت شده است. البته این آثار به همت دوستانم  از آرشیوهای خانوادگی بسیاری ازاین عزیزان و هنرجویان و آموزشگاهها جمع آوری شده ومورد استفاده قرار گرفت. حدود 400 ساعت موسیقی ضبط کردم و از بین آنهااین آثاررا انتخاب کردم و منبع و مأخذ تمام انها ذکر شده است.  این کتاب توسط انتشارات شلفین ساری به چاپ دوم هم رسیده است.

--- محور کار آموزشگاه شما در چه زمینه ای است؟

در این آموزشگاه فقط و فقط موسیقی ایرانی و بومی تدریس می شود و بخش اصلی کار من آموزش و پژوهش است. به واسطه ی این آموزشگاه هر سال کنسرت پژوهشی می گذاریم و تا به امروز بالغ بر بیست کنسرت آموزشی برگزار کرده ایم.

--- چرا در محافل هنری و موسیقایی کمتر حضور دارید؟ و به نوعی خلوت را برای خود انتخاب کردید و این در حالیست که غالبا هنرمندان پر حاشیه هستند؟!

 منزوی نیستم! اتفاقا ازتمام مسائل ورویدادهای هنری با اطلاع هستم ؛بیشتر اوقاتم صرف کار پژوهشی است که علاقه زیادی به آن دارم و تلاش زیادی در امر پژوهش درهنر موسیقی کردم، می خواهم از این تجربیات وفرصت ها بدرستی استفاده کنم و مایلم اینها در دسترس نسل جدید قرار بگیرد.

--- شما در مورد موسیقی شرق مازندران و موسیقی آیینی و حماسی هم تحقیقات ارزنده ای دارید، اگر ممکن است ما و مخاطبین ما را در جریان آن قرار دهید.

از ابتدای سال 94 هم موسیقی هرایی مازندران را جمع آوری کرده و ضبط کردم. موسیقی هرایی بخش مهمی از موسیقی دوتار نوازی شرق مازندران می باشد. هرا اصطلاحا واژه ایست که وجه تسمیه ی متفاوتی را برای آن معنا می کنندبه نظر از هرای خراسان نیزبه واسطه ای به موسیقی مازندران نسبت می دهند. موسیقی شرق مازندران در واقع موسیقی گداری است که بیشتر با دوتار نواخته می شود و حدود 500 سال قبل از گرجستان به گرجی محله ی بهشهر مازندران مهاجرت کردند. اینها گدارهایی هستند که با موسیقی مازندران آمیخته شدند و امروزه ما موسیقی انها را به نام موسیقی هرایی می شناسیم. این اثررا با صدای هنرمند برجسته؛ داوود قاسمیان از مکتب استاد نظام شکارچیان ضبط کردیم.  2 سی دی ( سی دی اول به همت زنده یاد استاد احمد محسن پورضبط شده ) ودرمجموع 200 صفحه کتاب جمع آوری شده و در حال باز بینی نهایی است.

مجموعه ی دیگری را هم به عنوان "موسیقی آیینی و حماسی مازندران" با نام سحرخوانی، عباس خوانی، ...  به کمک استاد ابوالحسن خوشرو در حال ضبط هستیم که حدود 250 صفحه است در 4 سی دی و امیدوارم تا پایان تابستان امسال جمع آوری شود.

--- لطفا از مقالات مهمی که  به چاپ رسانده اید هم صحبت کنید.

مقاله ای را که سال ها قبل ارائه کرده بودم، "ضرورت آوانگاری موسیقی مازندران" بود. این مقاله ام درپژوهش اداره کل استان به عنوان مقاله ی برتر انتخاب شد. مقاله ای دیگر به نام "راویان راستین موسیقی مازندران" بودکه مورد اقبال شنوندگان قرار گرفت. در فصل فرهنگ دانشگاه شمال هم مطلبی به عنوان "دوتار مازندران در گذر زمان" نوشتم که سیر تاریخی آن را با تصویر و دلایل ذکر کردم.البته همه این مطالب وموضوعات متنوع دیگررادوستان می توانند  در سایت آوای چاووش مطالعه بفرمایند.

--- سلیقه ی مخاطب امروز در موسیقی فولکلور چگونه است؟ و آیا این تلاش های شما برای نسل جوان اهمیت دارد؟

هر سلیقه ای قابل احترام است و هر کسی می تواند فضایی را برای خود انتخاب کند. من احساس می کنم انتخاب اینگونه فضاها یک دوره های رشد و تکامل را می طلبد. ما نباید برای جوانان خود تصمیم بگیریم که چه رفتاری را پیش بگیرند. جامعه یک رفتار عمومی دارد و خط سیری دارد که ما باید آن را تجزیه و تحلیل کنیم. نباید برای جوان تعیین و تکلیف کرد که حتما فلان کار را بکند و این بایدها کار را به ناکجاآباد می برد. ما باید بستر را آماده کنیم، شنیداریها را کامل کنیم و آموزه ها را بالا ببریم.

ببینید در ده سال گذشته غالب سازهایی که بر دوش موزیسین ها در خیابان دیده می شد، گیتار بود، اما الان جوانان زیادی را می بینیم که سازهای ایرانی را انتخاب می کنند. سازی مثل گیتار بسیار شناخته شده تر از ساز هایی مثل تار و سه تار و غیره بود و متأسفانه مردم ما اسامی بسیاری از سازهای ایرانی را نمی دانند و خیلی از این سازها را گیتار می نامند!

ما باید آموزه ها را به سمت و سویی ببریم که جامعه را، نه فرد فرد افراد را ! بلکه بستر جامعه را فراهم کنیم. فضای آموزشی ایجاد کنیم. جوانان را در مسیر راه قرار دهیم. و باید به سلیقه و نظر همه احترام بگذاریم.

--- آیا به نظر شما که کار پژوهشی انجام می دهید، در سالهای پس از انقلاب وضعیت موسیقی ما رشد داشته است؟

گرایش به موسیقی چیزی نیست که نهاد و یا جریانی بتواند جلوی آن را بگیرد. این یک امر درونی است و جامعه سیر خود را طی خواهد کرد. نقل قولی است از استاد حسین علیزاده که می فرمایند:  فن را از استاد شهنازی یاد گرفتیم؛ تئوری را از استاد برومند  و اندیشه را از استاد ابتهاج! یعنی اگر به دوره های گذشته نگاه کنید احساسات هنری نوازندگان موسیقی کمتر بود! ولی امروزه اینها آمیخته شده با اندیشه های خاص فرهنگی و اجتماعی موسیقی. پس طبیعی است که موسیقی رشد و تکامل بیشتری کرده  و به آن جایگاه خاص خود هم رسیده، علیرغم آنکه تعداد زیادی گرایش پیدا شده هم به موسیقی پاپ و هم به موسیقی جدی ! آثار خیلی ارزشمند شنیداری و مکتوبات موسیقایی هم در این سه دهه بسیار منتشر و چاپ شده و این جای شکر است که موسیقی روند خوبی را طی می کند.

--- چه خواسته و توقعی از مسئولین امر دارید؟ و آیا از شرایط حاکم بر فضای موسیقی ما رضایت دارید؟

بروکراسی اداری متأسفانه خیلی دست و پا گیر است! یکی از معضلات مهم فرهنگی، عدم دست یابی ساده به فرصت های اجرایی است!  متأسفانه هنر و هنرمند جایگاه درستی در نگاه مسئولین ندارند! البته در شهر ما هم جناب محمدی و هم جناب جوادی با هنرمندان بسیار همراه بودند.

--- آیا با این همه تحقیقات ارزنده در زمینه ی موسیقی مازنی، مورد توجه متولیان این امر در استان بودید؟

 من در مازندران بیشترین کارهای پژوهشی و آثار مکتوب موسیقی را انجام دادم، ولی کمترین توجه از طرف مسئولین به من و کار فرهنگی من شده است! کتاب گنجینه ی موسیقی مازندران ده سال زمان برد تا منتشر شود، اما اداره ی ارشاد حتی یک اثر را تهیه نکرد و یا برای تعدادی از این کتابها هزینه ای نکرد و این نقصان بزرگی است! این یک بحران فرهنگی است! وقتی اداره ای که متولی فرهنگ است، در این مورد کاری انجام نمی دهد، چه توقعی از سایر دستگاهها می رود؟!  

--- جالب است! شما حتی در همین گفتگو هم سعی می کنید خود را از حواشی دور نگه دارید و گله ی خودتان را کامل مطرح نمی کنید! بنده و خبرگزاری آرتنا از صمیم قلب آرزو داریم مسئولین محترم هنری استان و کشور قدر افراد محققی چون شما را بدانند و جایگاه ویژه  امثال حضرتعالی را قدر بشناسند. چرا که با اینکار موسیقی فاخر و عمیق مناطق ایران نمود بیشتری خواهد داشت و در نتیجه ی آن فرهنگ کشور پهناورمان رشد روزافزونی خواهد کرد. سپاسگزار از اینکه وقت گرانبهایتان را در اختیارمان قرار دادید.

من هم از شما ودوستانتان سپاسگزارم که این فرصت را دراختیارم قرار دادید.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید