تصویر برگزیده

در نشست نقد و بررسی نمایش «اینجا خونه منه» مطرح شد

چینی‌فروشان: افراط در احساس، به نمایش ضربه می‌زند

آرتنا: صمد چینی‌فروشان، منتقد تئاتر، گفت: اگر نمایش از حالت شخصی دور شده و عمومیت داشته باشد، ارتباط تماشاگر را بیشتر با خودش حفظ می‎كند.

عصر سه‌شنبه دوم شهریور 1395 و در جریان برگزاری دومین مهرواره تئاتر ماه، پس از نمایش «اینجا خونه منه» به نویسندگی و كارگردانی احسان جانمی، با حضور مصطفی محمودی و صمد چینی‌فروشان نشست نقد و بررسی این نمایش برگزار شد. 

در ابتدای این نشست، صمد چینی فروشان، مدرس، مترجم و منتقد تئاتر، با اشاره به اینكه «اینجا خونه منه» ساختار معقولی دارد كه تماشاگر را جذب می كند، گفت: كارگردان توانسته با ساختار سوررئال در اجرا و تداخل فضا و زمان، مجموعه جذابی را برای تماشاگر فراهم كند. تماشاگر با اجرای خوب بازیگران، رفت و برگشت‌های نمایش را متوجه می شود و از این تكنیك در نمایش به خوبی استفاده شده است.

وی ادامه داد: اما در عین حال بخش‌هایی هست كه در ارتباط با تماشاگر وقفه ایجاد می‌كند. به عنوان مثال، هنگامی كه بازیگر احساس زیاد و خارج از چارچوب متن را به نمایش می گذارد. در این نمایش، بازیگر زن، خشونتی را اعمال می كند كه بیننده متوجه نمی شود این خشونت ناشی از چیست و با آن همراهی نمی كند. در او به اوج خشم و نفرتی رسیده ایم كه نمی توان با او همدلی كرد. درواقع، انسانی و ملموس بودن موضوع ایجاب می كند كه بازی هم ملموس باشد اما این افراط، همدلی مخاطب را می شكند و می توان گفت خروج از متن به وسیله احساس، مخاطب را از اثر دور می كند.
چینی فروشان همچنین گفت: كارگردان در این نمایش قاب های زیبایی ساخته اما این قاب سازی ها باید در چارچوب متن به كار گرفته شود نه این كه بدون كاربرد زیبا باشند. به نوع دیگری می‌توان گفت در این نمایش، اجرا از متن اثر جلوتر بود. 

این منتقد تئاتر تاكید كرد: درباره پایان اثر هم معتقدم پایان بندی معناداری ندارد. ما برای اتمام یك نمایش، نیازمند این هستیم كه مقدمات آن از ابتدا وجود داشته باشد. در ابتدای نمایش «اینجا خونه منه» با موضوع اجتماعی مواجه‌ایم كه هر چیزی می تواند نماد باشد اما بعد می بینیم این‌طور نیست و ماجرا آنقدر شخصی است كه نمی تواند عمومیت پیدا كند و فقط شامل همان بازیگرهاست. اگر این نمایش از حالت شخصی دور می شد و می توانست عمومیت خودش را حفظ كند، ارتباط تماشاگر را بیشتر با خودش حفظ می كرد. 

محمودی: «اینجا خونه منه» كنكاش فرهنگی است
مصطفی محمودی، كارشناس مجری این نشست، نیز درباره نمایش «اینجا خونه منه» بیان كرد: من معتقدم شروع و پایان مناسب، از نقاط قوت این نمایش است. در عین حال درباره اجرا هم باید بگویم با آنچه سال گذشته در تئاتر سوره ماه دیدیم، تغییراتی در اجرا و بازیگران داشته، طراحی صحنه بهتر از قبل شده و به طور كلی احسان جانمی در این نمایش توانایی هایش را بیشتر نشان داده است. 

محمودی اضافه كرد: در متن این نمایش، یك جریان فرهنگی را می بینیم كه جوان امروزی با همه تغییراتی كه در ظاهرش شكل گرفته، همان تفكری را دارد كه چند نسل قبل از او داشته اند. این نمایش اشاره خوبی به این دارد كه در كنكاش فرهنگی مخصوصا در رفتار مردها، خیلی چیزها تغییر كرده ولی همان تفكر پدر و پدربزرگ‌شان دارند و این را در رفتار با شخصیت زن نمایش می بینیم. شاید ما هم مثل همین شخصیت های نمایش هستیم كه اذیت می شویم وقتی می بینیم خواهر و همسرمان خارج از تصورات ذهنی ما رفتار می كنند. درواقع حرف تغییر را می زنیم اما در عمل، طور دیگری رفتار می كنیم.

وی همچنین با تشكر از مسئولان مركز نمایشی حوزه هنری برای برگزاری مهرواره تئاتر ماه گفت: هدف در این مهرواره این است كه بتوانیم فرهنگ گفت‌وگو تعامل را باز كنیم. حضور منتقدان و نویسنده و كارگردان در پایان نمایش این فرصت را به ما می دهد كه حرف همدیگر را بشنویم و حتی اگر مخالف ما بودند، صدای مخالف را تحمل كنیم و به آن احترام بگذاریم. این جلسات پرسش و پاسخ كمك می كند در نهایت، تئاتر كشورمان به ارتقا برسد. 

جانمی: بیشتر از متن، به اجرا فكر می كنم
احسان جانمی، نویسنده و كارگردان نمایش «اینجا خونه منه»، نیز در پایان این نشست به توضیحاتی درباره این اجرا پرداخت و گفت: باید بگویم این نمایش را بارها و بارها تغییر داده ام، اما هنوز ایدئال من نیست و تا زمانی كه به اجرایی نرسم كه خودم از آن احساس رضایت داشته باشم، آن را رها نمی‌كنم. وقتی با مخاطب رو به رو می شوم و با شنیدن حرف های او به نقاط ضعف كار پی می برم، بدون تردید در اجرا و حتی تغییر بازیگرها با توجه به شرایط جدید متن و اجرا تغییراتی را اعمال می كنم و این كار را درباره این نمایش هم بارها انجام داده ام؛ طوری كه با آنچه سال گذشته روی صحنه رفت تفاوت بسیار زیادی دارد.

وی ادامه داد: «اینجا خونه منه» درباره مهاجرت نیست، بلكه درباره تاوان دروغ و تنهایی آدم هاست. مهاجرت، زمینه ای است كه بتوانم روابط انسانی را در قالب آن به نمایش درآورم و به دنبال نشانه‌شناسی در اجرا هستم. 

این كارگردان اصفهانی همچنین گفت: باید بگویم تئاتر اصفهان بسیار قدرتمند است، ما در اصفهان هر شب چند اجرای عمومی داریم و از اهالی نمایش تهران هم دعوت می كنیم برای اجرای تئاتر به اصفهان بیایند و با آن‌ها مراودات فرهنگی داشته باشیم.

جانمی درباره نمایشنامه «اینجا خونه منه» توضیح داد: من نمایشنامه‌نویس نیستم و نمایشنامه‌نویسی را تنها برای اجرا انجام می دهم  نه برای اینكه نمایشنامه خوانده شود. شاید نمایشنامه به خودی خود لذتی نداشته باشد اما بیشتر به اجرا فكر می كنم. در این كار برای نشان دادن فضاهای رفت و برگشت زمانی و مكانی، بیشتر از آن كه به شیوه های رایج نمایش رو بیاورم، از ادبیات كمك گرفتم تا جریان سیال ذهن، عنصر تجرد، انتزاع و روایت های موازی را نشان دهم. 

وی اضافه كرد: این كار به نوعی سوررئال است و از ویژگی های سوررئالیسم ایجاد وهم گرایی است و نوعی جنون و دیوانگی كه تمام آدم های قصه درگیر آن می شوند. تلاش كردم در این كار تنهایی آدم‌ها را نشان دهم و بگویم ممكن است با اینكه در كنار هم زندگی می كنند، فرسنگ ها از هم فاصله داشته باشند.

جانمی همچنین در پایان با بیان اینكه اجرای عمومی برایش از جایزه هم مهم تر است، گفت: خوشحالم كه این نمایش بار دیگر در اینجا اجرا شد و دو منتقد مهم درباره آن نظر دادند.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید