تصویر برگزیده

گزارش تحلیلی از وضعیت مذهب و رسانه در ایتالیا؛

ساختار فعالیت‌های رسانه‌ای واتیکان چگونه است؟

آرتنا: واتیکان فعالیت‌های رسانه‌ای متنوعی در رادیو و تلویزیون دارد و سرمایه‌گذاری خوبی را در این عرصه تدارک دیده است.

دفتر رایزنی فرهنگی کشورمان در ایتالیا گزارشی تحلیلی از فعالیت‌های رسانه‌ای واتیکان را در اختیارما قرار داده که به این شرح است:

از 2 میلیارد و 306 میلیون و 609 هزار مسیحی جهان، 1 میلیارد و 160 میلیون و 880 هزار نفر ایشان کاتولیک هستند. 53.5 میلیون مسیحی(91.6% کل جمعیت) در ایتالیا ساکن می باشند که قریب به 1 میلیون و 200 هزار نفر ایشان، مسیحیان ارتدوکس و قریب به 700 هزار تن از ایشان مسیحیان پروتستان و قریب به 51 میلیون(87.97% از کل جمعیت) مسیحیان کاتولیک می باشند(2008) .

از مسیحیان ارتدوکس و پروتستان ایتالیا که عمدتاً مهاجران اروپای شرقی هستند که بگذریم، آمارها گویای آن است که 97.67% ایتالیایی‌ها در بدو تولد غسل تعمید داده شده‌اند؛ با این حال،  مطابق نظر سنجی‌ای که در سال 2005 میلادی در ایتالیا صورت گرفته است، 16% از پرسش‌شوندگان بیان کرده‌اند که به هیچ موجود غیر مادی‌ای باور ندارند و از کاتولیک‌ها نیز، تنها قریب به 30% ایشان، التزام عملی به مذهب داشته و به طور مستمر در کلیسا حضور می‌یابند(2008) .

غالب بودن شمار مسیحیان کاتولیک در کشور ایتالیا، الزاماً به معنای پیروی عملی ایشان از شعائر آئین مسیحیت نیست و آمارهای های دیگری گویای آن است که قریب به اتفاق جامعه مسیحیان ایتالیا زندگی خود را بر مبنای فرهنگ مسیحی تنظیم نمی‌کند. بر این مبنا، غالب مخاطبان رسانه‌های واتیکان را که به طور فرامرزی از جمعیت کاتولیک‌های دارای التزام عملی در جهان هستند، در کشور ایتالیا، جمعیت حدود 30%(از جمعیت کل) کاتولیک‌های دارای التزام عملی این کشور تشکیل می‌دهند.

ساختار فعالیت‌های رسانه‌ای واتیکان

تحت سیاست‌گذاری‌های کلان شوراهای پاپی نظیر شورای پاپی فرهنگ؛ و شورای ارتباطات اجتماعی؛ به همراه مدیریت اجرایی دفتر مطبوعاتی واتیکان در میان ادارات و سازمان‌ها؛ و مدیریت راهبردی کمیسیون مطبوعاتی در میان کمیسیون‌ها و کمیته‌های مقر مقدس، بخش های آرشیو محرمانه واتیکان؛ کتابخانه واتیکان؛ چاپخانه واتیکان؛ روزنامه رسمی واتیکان؛ انتشارات و فروشگاه کتاب واتیکان؛ رادیو واتیکان و مرکز تلویزیونی واتیکان، در زمره بنیادها و سازمان‌های وابسته واتیکان هستند که با استقلال نسبی فعالیت می‌کنند.

از مهمترین بخش‌های فعال تشکیلات کلیسای کاتولیک در حوزه رسانه و ارتباطات جمعی، باید به کمیسیون ارتباطات جمعی اسقفی اروپا و اتحادیه رادیو تلویزیون‌های آزاد محلی اشاره کرد. کمیسیون ارتباطات جمعی اسقفی اروپا که متشکل از هفت اسقف مناطق انگلیسی، آلمانی، فرانسوی، اسپانیایی، پرتغالی زبان و کشورهای مدیترانه، کشورهای اروپای شرقی و کشورهای اروپای مرکزی می باشد؛ به همراه نمایندگان اتحادیه بین‌المللی مطبوعات کاتولیک، انجمن بین‌المللی رادیو- تلویزیون کاتولیک و اداره بین المللی سینمای کاتولیک، به همراه دیگر متخصصین علوم ارتباطات جمعی و به ریاست رئیس کمیسیون ارتباطات جمعی  واتیکان، برنامه‌ریزی‌های کلان تشکیلات کلیسای کاتولیک در این حوزه را بر عهده دارند.

همچنین، اتحادیه رادیو تلویزیون‌های آزاد محلی که در سال 1981 میلادی توسط فدراسیون شرکت‌های تعاونی فرهنگی ایتالیا تأسیس شده است نیز؛ با همکاری دیگر مجامع و جوامع و جنبش‌های کاتولیکی و با در اختیار داشتن بیش از 200 ایستگاه رسانه‌ای در حوزه اسقف‌نشین‌ها و خلیفه‌گری‌ها، در زمینه تهیه برنامه، فعالیت‌های انتشاراتی، نظرسنجی، برپایی سمینار، سازماندهی دوره‌های آموزشی فعالیت داشته و تولیدات خود را در قالب برنامه‌های نمایشی، ورزشی، موسیقی، بخش‌های خبری، مصاحبه و گزارش به علاقه‌مندان عرضه می‌کند. کافی است در نظر آوریم که برنامه هفتگی پخش خبرهای کلیسایی   که توسط این اتحادیه تهیه می‌شود، هر صبح یکشنبه، توسط 400 ایستگاه رادیویی کاتولیک در سراسر ایتالیا و حدود 30 ایستگاه ایتالیایی زبان در آمریکا و کانادا پخش می‌شود.

به طور کلی می‌توان گفت که طریقت‌ها و جمعیت‌های مختلف کاتولیک، هر یک به طور تخصصی، فعالیت های خود را بر حوزه خاصی متمرکز نموده اند و به عنوان مثال، در حالی که اعضای یک طریقت، بیشتر به ارائه خدمات بهداشتی اشتغال دارند، اعضاء طریقت دیگر ممکن است، در حوزه آموزش فعال باشند. بر همین مبنا، طریقت‌های خاصی نیز، بیشتر در عرصه رسانه و ارتباطات جمعی فعالیت دارند که از آن میان می‌توان به طریقت‌های ذیل اشاره نمود:

طریقت پائولینی:  این طریقت با در اختیار داشتن یک بنیاد فرهنگی بزرگ که در سال 1917 م. تأسیس یافته است؛ به ویژه از سال 1985 م. تا کنون، در قالب سازمان تبلیغات، بنیاد فیلم های مذهبی، ایستگاه رادیوی محلی خواهران قدیس پائولو و شرکت رادیو تلویزیون قدیس پائولو فعال می باشد. به طور کلی فعالیت‌های این بنیاد را در سه حوزه سمعی- بصری، چاپ و نشر کتب و انتشار مجلات و نشریات می توان دسته بندی نمود. به عنوان نمونه، انتشارات این بنیاد، سالانه قریب به 400 عنوان کتب مذهبی و 4 میلیون نسخه انجیل منتشر می نماید؛ همچنین بخش مطبوعاتی این بنیاد، هفته نامه "خانواده مسیحی"(شمارگان 1 میلیون نسخه)، ماهنامه "مسیح(ع)"(شمارگان 100 هزار نسخه)، مجله "حیات ارشادی"(40 هزار نسخه)، مجله "ایل جورنالینو"  (30 هزار نسخه - ویژه کودک و نوجوان)، مجله "خانواده امروز"(20 هزار نسخه)، مجله "لتّوره"  (20 هزار نسخه) و مجله "زندگی شبانی؛ کلاب 3"  (ویژه سالمندان) و... را منتشر می نماید. این بنیاد علاوه بر در اختیار داشتن قریب به 2500 خبرنگار و کارمند در بخش رسانه ای، حدود 95 کتابفروشی نیز در اختیار دارد. شایان ذکر است که این بنیاد، همچنین، سابقه ساخت 26 اثر پویه نمایی برگرفته از موضوعات قرآن کریم را نیز در کارنامه دارد.

طریقه بازیلیانو: فعالیت رسانه ای این طریقت بیشتر به واسطه انتشار بولتنی که با شمارگان میلیونی به 18 زبان زنده جهان انتشار می یابد، شهرت دارد؛ علاوه بر این، مرکز انتشارات این طریقت در شهر تورین ایتالیا، ماهنامه "تعلیمات دینی"، گزارش "معلم دینی"، دو ماهنامه "دیا گروپ" ، هفته نامه "ماندو اِرِّه" ،  مجله "ابعاد زندگی"، نشریه "یادداشت های ارشادی جوانا"، "خانواده فردا"، نشریه "کلمات زندگی"، مجله "آئین عبادی"، نشریه "هماهنگی صداها" و... را نیز منتشر می نماید.

طریقه آنتونیانو: این طریقت که مرکز انتشاراتی آن در شهر پادوا ایتالیا واقع است، منتشر کننده ماهنامه پر تیراژ "ایل مساجرو"  در پنج زبان مختلف می باشد؛ همچنین، شرکت اونی تلم  از شرکت های وابسته به این طریقت نیز، تولید نرم افزارهای علوم دینی را بر عهده دارد که از مهم ترین آن ها می توان به نرم افزار "لغت شناسی انجیل" اشاره نمود.

طریقت دهونیانی: مرکز انتشارات این طریقت در شهر بولونیا ایتالیا، دو هفته‌نامه "قلمرو شاهدان"، ماهنامه "تنصیر"، هفته نامه "هفته"، فصلنامه "الهیات اخلاقی و انجیل شناسی" و نشریه "کلمه روح و زندگی"؛ به همراه مجله "تحقیقات تاریخی انجیلی" و سالنامه "تاریخ تفسیری"، نشریه "مسیحیت در تاریخ" و مجله "موسیقی و گردهمایی" را به انتشار می‌رساند.

باید به این نشریات که توسط طریقت‌های خاص کاتولیک انتشار می یابند، نشریات کاتولیکی مهم دیگری نظیر بولتن رسمی بخشنامه‌ها، سخنرانی‌ها، اعلامیه‌های پاپ، فرامین، تصویب‌نامه‌ها و انتصابات واتیکان؛ با عنوان "آکتا آپوستولیکا سدیس"  با شمارگان حدود شش هزار نسخه و کتاب سال واتیکان(منتشره توسط اداره مرکزی آمار واتیکان)، کتاب آماری کلیسا، روزنامه "اَوِّه نیره" (منتشره توسط کنفرانس اسقف های ایتالیا) و روزنامه "اوسِرواتوره رومانو"  (روزنامه رسمی واتیکان) را نیز بیفزاییم.

رادیو

از مهمترین ایستگاه های رادیویی تشکیلات کلیسای کاتولیک، می توان به رادیوی رسمی واتیکان اشاره نمود که هم زمان با اختراع رادیو توسط مخترع ایتالیایی آن مارکونی، در سال 1931 میلادی راه‌اندازی شده و از سال 1939 میلادی به مرحله پخش جهانی رسیده است. در فاصله نیم قرن، در آغاز دهه نود قرن گذشته، رادیو واتیکان، روزانه 48 ساعت برنامه را با 4 نوع فرکانس برای 5 قاره جهان به 34 زبان  پخش می‌‌کرد که مضامین مذهبی، فرهنگی، اخبار، و پخش موسیقی را در بر می‌گرفت و ساعات پخش برنامه توسط فرستنده‌های محلی نیز، 645 ساعت در هفته بوده است. هم اکنون، رادیو واتیکان، یکی از اعضای فعال اتحادیه اروپایی ”رادیو پخش" می باشد که از زمان تأسیس در سال 1950م.، 32 عضو فعال داشته و با 39 سازمان رادیویی و 37 عضو شریک با 61 سازمان رادیویی همکاری دارد. علاوه بر این، شبکه رادیویی "مریم مقدس(ع)" که در سال 1983 میلادی تأسیس شده است نیز، در شمال ایتالیا، با بیش از 520 ایستگاه رادیویی، به صورت 24 ساعته برنامه هایی را با مضامین مذهبی پخش می نماید. همچنین، از دیگر ایستگاه‌های رادیویی فعال تشکیلات کلیسا می توان به رادیوی جدید A اشاره کرد که زیر نظر خلیفه‌گری شهر میلان در شمال ایتالیا به صورت 24 ساعته فعال است.

تلویزیون

از مهمترین شبکه‌های تلویزیونی تشکیلات کلیسای واتیکان در ایتالیا می‌توان به شبکه ماهواره‌ای "پَاچه Pace"(حمایت مالی واتیکان)، شبکه تلویزیونی "جدید"(تحت سرپرستی خلیفه گری میلان)، شبکه تلویزیون ماهواره‌ای "CEI"  (تحت سرپرستی شورای اساقفه ایتالیا)، شبکه "کیارا" ، شبکه "سوبالپینا" ، شبکه "آنتنّا اونو ، "تی وی لیبِرا" ، رادیو تلویزیون صلح، شبکه "دِهون" ، شبکه "Teletve" ، رادیو تلویزیون "پیشنهاد خوب" و شبکه "کوستا اوریِنتاله"  و...  اشاره کرد.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید