تصویر برگزیده

در نشست نقد و بررسی كتاب باغ شیشه‌ای؛

بهترین منتقدان كتاب كودك،كودكان هستند!

آرتنا: نشست نقد و بررسی كتاب «باغ شیشه‌ای» با حضور سیدصادق رضایی رئیس حوزه هنری كودك و نوجوان،هادی خورشاهیان و علی‌اصغر عزتی‌پاك در حوزه هنری برگزار شد.

هادی خورشاهیان نویسنده و منتقد ادبی در نشست نقد و بررسی رمان «باغ شیشه ای» اثر ظریفه روئین كه شنبه 3 مهرماه در حوزه هنری برگزار شد، با بیان اینكه نویسنده ادبیات كودك و نوجوان هر روز باید از نو شروع كند، اظهار كرد: در ادبیات كودك و نوجوان، نمی‌توان همچون ادبیات بزرگ‌سال به گذشته نگاه كرد و تنها بر اساس داشته های كهن نوشت، بلكه نویسنده باید بتواند زبان مناسب با كودكان امروز را پیدا كند  كودكان و نوجوانان نیز به سرعت در حال تغییر هستند و نویسنده نباید از آن ها غافل باشد.
 
وی ادامه داد: در تهران، چندین منطقه مختلف به لحاظ فرهنگی و اجتماعی و حتی زبانی وجود دارد و نویسنده باید بتواند زبان مناسب كودكان را پیدا كند؛ به گونه ای كه اكثریت مخاطبان بتوانند با آن ارتباط برقرار كنند.
 
خورشاهیان با تاكید بر اینكه رمان كودك در ایران، گونه تازه‌ای از ادبیات داستانی است، عنوان كرد: در كشورمان، نخست ناشران به سمت سفارش تولید رمان های كودك رفتند و سپس نویسندگان در این زمینه گام برداشتند و حوزه هنری كودك و نوجوان و انتشارات سوره مهر از جمله نهادها و نشرهایی بودند كه در این زمینه تلاش كردند و رمان «باغ شیشه ای» یكی از محصولاتشان در این عرصه است. البته «باغ شیشه ای» از جمله رمان های كودكی است كه قدمت زیاد دارد و می توان گفت از نخستین كتاب های كودك است.
 
«باغ شیشه‌ای» را می‌توان اثری فانتزی دانست
 
علی‌اصغر عزتی پاك، نویسنده و منتقد ادبی حاضر در این نشست، نیز با تاكید بر اینكه سخن گفتن درباره ادبیات كودك و نوجوان با توجه به طیف مخاطبان آن، كار دشواری است، اظهار كرد: «باغ شیشه‌ای» را می‌توان اثری فانتزی دانست و نویسنده در چنین آثاری باید تلاش كند جهان را در ذهن مخاطب به وجود بیاورد و قوانینی برای این جهان فانتزی قائل شود كه شفاف باشند و مخاطب كودك بتواند آن را درك كند و از این حیث «باغ شیشه ای» در كار خود موفق بوده و می‌توان آن را داستانی فانتزی دانست.
 
وی افزود: درباره نوشتن برای كودكان گفته می‌شود كه نباید مفاهیم فلسفی و عمیق را برای كودكان تبدیل به داستان كرد. چرا كه كودك در حال شناسایی و شناخت پیرامون خود است و نمی توان به‌ناگاه مفاهیمی مذهبی و یا درباره خدا به او ارائه كرد. برای نوشتن داستان كودك باید به جهان ذهنی كودكان نزدیك شد. جهان كودكان به طبیعت و موضوعات مادی و ملموس نزدیك است و جهان داستان نیز باید به اندازه جهان كودك قابل درك و ملموس باشد. در «باغ شیشه ای» این اتفاق رخ داده و نویسنده به زندگی شاپرك ها نزدیك شده است.
 
قصه «باغ شیشه‌ای» بن‌مایه‌هایی از داستان‌های پریان را دارد
 
عزتی‌پاك با بیان اینكه برآورده شدن آرزوها جزو ویژگی‌های اصلی داستان‌های كودكان است، عنوان كرد: بن مایه‌هایی از داستان های پریان، قصه «باغ شیشه‌ای» را پیش می‌برد و به جهانی كه خانم روئین، نویسنده اثر، ساخته نزدیك است. ایشان توانسته در این داستان به عناصر طبیعت مانند خورشید، باد، باران و ... جان بدهد؛ اما كسی كه از ابتدای داستان با شخصیت اصلی برای پیمودن مسیر همراه شود، غایب است. این شخصیت می‌توانست بار طنز داستان را هم بر دوش بكشد. درواقع می‌توان گفت طنز، غایب بزرگ «باغ شیشه‌ای» است. در رمان ها و داستان های كودك، نویسنده ها عموما به سمت طنازی می روند؛ چرا كه مخاطبان كودك دنیا را منتناقض می بینند.
 
هادی خورشاهیان نیز درباره ظاهر و گرافیك كتاب «باغ شیشه‌ای» گفت: ظاهر كتاب كودك برای من خیلی مهم است. در همه جهان، كتاب های كودك و نوجوان، بافت ظریف‌تر و كاغذ قوی‌تری دارند. استحكام كتاب بسیار مهم است و انتخاب قطع كتاب و حتی وزن آن هم حائز اهمیت است. همچنین روی جلد كتاب های كودك باید از گرافیك خوبی برخوردار باشد. در كتاب «باغ شیشه‌ای» صفحاتی كه با رنگ سیاه و تیره كار شده را نمی‌پسندم و فكر می كنم برای مخاطب كودك هم نمی‌تواند جذاب باشد. در مجموع احساس می‌كنم در گرافیك و تصویرگری كتاب، می شد اتفاقات بهتری رخ دهد، اما متاسفانه این گونه نشد.
 
روایت مهربانی و شجاعت در «باغ شیشه‌ای»
 
خورشاهیان در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینكه مهربانی و شجاعت در كتاب «باغ شیشه‌ای» به كودكان آموزش داده می شود، گفت: بچه ها ممكن است مهربان باشند، اما شجاع و قوی نباشند و یا شجاع باشند، اما مهربان نباشند و این كتاب، هر دو خصلت را در كنار هم به كودكان آموزش می‌دهد.
 
همچنین عزتی‌پاك اظهار داشت: به عنوان نویسنده و طراح داستان باید برای سوالاتی كه برای مخاطبان و منتقدان كتاب پیش می‌آید پاسخ مناسبی داشته باشیم، البته این كتاب در لایه دوم خود شكل گرفته است، اما در لایه اول، باید برای مخاطب، در دل داستان توجیهاتی قرار می گرفت كه اعمال داستان را توضیح می داد. به عنوان مثال، توضیحی برای چرایی و چگونگی شفابخش بودن نوشدارو و یا ویژگی شهد گل‌ها باید لحاظ می شد.
 
بهترین منتقدان كتاب كودك، كودكان هستند
 
ظریفه روئین، نویسنده كتاب، نیز ضمن تقدیر و تشكر از نقدهای انجام شده در این نشست، عنوان كرد: وقتی قبول می‌كنیم كه با داستانی فانتزی و ویژه كودكان مواجه هستیم، نباید توقع داشته باشیم بسیاری از مسائل داستان توجیه شود، چرا كه مخاطب كودك اثر، آن را می پذیرد و نیازی به توجیه ندارد و ما مخاطبان بزرگ‌سال هستیم كه به دنبال شكافتن مسائل و چرایی آن می گردیم.
 
وی افزود: بهترین نویسندگان و منتقدان داستان های كودكان، می‌توانند خود كودكان باشند و من هم همیشه سعی می كنم پیش از آنكه كتاب را به دست ناشر بسپارم، آن را برای كودكان بخوانم و نظر آن‌ها را بشنوم.
 
داستان‌نویسان برای گروه‌های مختلف سنی بنویسند
 
سیدصادق رضایی، رئیس حوزه هنری كودك و نوجوان، نیز با بیان اینكه نویسنده‌ كتاب «باغ شیشه‌ای» با ارائه اثری در گونه رمان كودك كار شجاعانه ای كرده است، گفت: از نویسندگان كودك و نوجوان انتظار می‌رود در نگارش و تولید آثارشان، میانگین سنی مخاطبانشان را هم به دقت در نظر بگیرند و برای همه طیف های مخاطبان، آثاری داشته باشند.
 
وی ادامه داد: اگر برای مخاطبان نوجوان، آثار ویژه تولید نكنیم، آن ها به سراغ مطالعه آثار بزرگ‌سالان می روند و به همین دلیل هم تاكید می كنیم كه برای گروه های مختلف سنی به صورت ویژه، نویسندگان به ارائه اثر بپردازند.
 
رضایی با تاكید بر اینكه باید در جهان داستان فانتزی نیز منطقی حاكم باشد، عنوان كرد: نویسنده گاه از جهان واقع به فانتزی می رود و گاه با شروع داستان و از ابتدا، وارد فانتزی می شود و این امری سلیقه ای است و بر عهده خود نویسنده است. در این داستان تصمیم گیری درست، شجاعت و امید و آرزو را می بینیم.
 
وی ادامه داد: البته معتقدم نویسنده می توانست از برخی تعابیر استفاده نكند. به طور مثال، در یك اثر كودك می توان به جای كلمه «مرگ» و مردن از جملاتی همچون به خواب ابدی رفتن استفاده كرد.
 
وی در پایان گفت: امیدوارم تعامل حوزه هنری كودك و نوجوان با نشر سوره مهر بیش از پیش شود و  تلاش داریم تا بتوانیم آثار را پیش از چاپ، تایید و اصلاح نهایی كنیم تا به لحاظ گرافیك و دیگر ویژگی ها با مشكلی مواجه نشویم.
 
در این نشست تخصصی شخصیت های ادبی همچون ساسان ناطق و محمد سرور رجایی حضور داشتند.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید