تصویر برگزیده

مقدم دوست؛

در «هیهات» بنای رقابت نداشتیم

آرتنا: برنامه این هفته "سینمامعیار"با موضوع نقد و بررسی فیلم «هیهات» با حضور مهدی مافی، سیدابراهیم هاشم‌زاده، مهدی انصاری، دانش اقباشاوی، هادی مقدم‌دوست و با اجرای امیرعباس صباغ برگزار شد.

در بخش نقد و بررسی فیلم «هیهات»، هادی مقدم‌دوست یکی از 4 کارگردان این فیلم درباره اوضاع اکران فیلم اظهار داشت: تعداد سینماها الحمدلله هرروز دارد بیشتر می‌شود و باید دید که چه اتفاقی می‌افتد.

وی با اشاره به ساخت فیلم توسط 4 کارگردان با 4 نگاه متفاوت گفت: تعدادی از دوستان تصمیم گرفتند چند فیلم کوتاه درباره اربعین کار کنند و اسامی مختلفی داشتند و حاصل آن جلسه طی روند و تغییرات، تصمیم بر فیلم سینمایی چهار اپیزودی «هیهات» مناسب برای نمایش در سینما شد.

مقدم‌دوست: از کار راضی‌ام و امیدوارم تماشاچیان نیز راضی باشند

او در پاسخ به سؤالی مبنی بر رضایتمندی از این فیلم از نظر کیفیت، بیان داشت: بنده ناراضی نیستم و به نظرم خوب بود، و امیدوارم تماشاچیان نیز راضی باشند. چیزی که برای ما مهم بود این مسئله بود که بنا نیست رقابت 4 نفره در کار باشد و توقعمان از این بیشتر بود که با هم قیاس شویم و سعی کردیم احساس مسابقه به وجود نیاید.

مقدم‌دوست در رابطه با اپیزود مربوط به خود که نتیجه‌گیری نهایی در آن بود، خاطرنشان کرد: خیلی از اتفاقات با کمک دوستان بود و واقعاً کار گروهی داشتیم، حتّی آن گروه رزمنده‌ها در فیلم که علیه داعش می‌جنگند، فرزندانشان هم خیلی به ما کمک کردند.

تأثیر قیام امام حسین(ع) و بزرگان کربلا، نقطه قوت «هیهات» است

انصاری به لزوم یا عدم لزوم اپیزودی بودن این فیلم پرداخت و گفت: به نظر می‌رسد که برای سینمای ما این توقع زود باشد که فیلمی مستقل با موضوع عاشورا و اباعبدالله الحسین (ع) بسازد، اما اتفاق خوب هیهات این است که داستان امام حسین (ع) و ارتباط مردم با ایشان تبدیل به 4 داستان کوتاه شده است. ضمن اینکه کار کوچک تعریف شود احتمال خطا کمتر است و با قوت چیزهای دیگر می‌شود جبران کرد و این هوشمندی خوب مجموعه اوج به عنوان پشتیبان کار و تهیه‌کننده کار بود. مسئله مهم‌تر این است که در این فیلم تأثیر قیام امام حسین(ع) و بزرگان کربلا را در زندگی آدمها دیدیم و این نقطه قوت این اثر است.

هاشم زاده: ایده‌ها خام و در حدّ فیلم کوتاه مانده است

هاشم‌زاده نیز دیدگاه خود را در این رابطه بیان کرد و گفت: ماهیت فیلم اپیزودیک ساختن مسئله‌ای است که به تهیه‌کننده مربوط می‌شود، اینجا خود اینکه سازمان اوج روی جوانهایی سرمایه‌گذاری کرده که ابتدای راهند خوب است، اما کار وقتی در اشل سینمایی قرار می‌گیرد از دید سینمایی نقد می‌شوند و باعث می‌شود ضعیفتر دیده شود.

وی در نقد این اثر نکاتی را بیان کرد و گفت: به نظرم ایده‌ها خام است و در حدّ فیلم کوتاه مانده است و این ارتباط در فیلم شکل نمی‌گیرد. در اپیزود اول موضوع مادریست که عشق زیارت امام حسین (ع) داشته و پسری که قول داده و به قولش عمل نکرده و حالا که نمی‌تواند زیارت کربلا برود، ضریح را برای مادر می‌آورد، این ایده خیلی قشنگ است اما ضریح به خودی مقدس نیست و نسبتش با امام حسین (ع) است که برای ما مقدسش می‌کند. یا باید تحولی در پسر ببینیم و یا مادر خاص باشد اما در حد ایده فیلم کوتاه مانده است و پرداخته نمی‌شود.

اپیزود اول احساسی‌ترین بخش این 4 داستان است

انصاری نیز در این رابطه خاطرنشان کرد: اپیزود اول احساسی‌ترین بخش این 4 داستان است اما خیلی سریع شروع می‌شود و خیلی سریع هم تمام می‌شود و غافلگیری خاصی دیده نمی‌شود، اما احساس خوبی را منتقل می‌کند.

هاشم‌زاده در ادامه صحبتهای وی اضافه کرد: تفاوتی که بین فیلم کوتاه هست و یک فیلم اپیزودی، این است که باید در فیلم‌های اپیزودیک وحدت موضوع و رویه باید داشته باشیم، آن تئوری باید در عمل پیاده شود. در فیلم داستانی شخصیت و عملکرد باید برای بیننده قابل باور باشد امّا در اینجا رخ نمی‌دهد.

 

انصاری به اهمیت پرداختن به داستان انتقال ضریح اشاره داشت و گفت: داستان انتقال ضریح می‌تواند مورد مطالعه دوستان فیلمنامه‌نویس قرار بگیرد و داستانهای بسیارجالبی از آن استخراج شود، چون این اتفاق در سال 91 افتاده و مستندسازی این اتفاق خیلی مهم است.

مجری برنامه سؤال کرد: «آیا اپیزود اول در چینش اپیزودها برای جذب مخاطب مناسب بوده است؟»

هاشم‌زاده: به نظرم خط سیری را در انتخاب اپیزودها در نظر گرفتند، اپیزود اول در ایران و اپیزود دوم در مرز است، اپیزود سوم آنطرف مرز است، و اپیزود چهارم به مقابله داعش، و از این جهت مناسب بوده است.

انصاری در ادامه صحبتهای وی یادآور شد: به نظرم احساسات خوبی به بیننده منتقل می‌کند اما در اپیزود دوم و سوم در مورد احساسات ما به امام حسین (ع) کم‌کاری شده است.

اقباشاوی: تماشاگر خارجی هم از «هیهات» راضی است

دانش‌اقباشاوی یکی دیگر از کارگردانان فیلم «هیهات»، درباره ساخت این فیلم اظهار داشت: فکر می‌کنم علاوه بر عامل داخلی فیلم، تماشاگر و عوامل خارجی فیلم هم از اثر راضی هستند و بازتاب‌هایی که می‌بینیم الحمدلله خوب بوده اثر ارتباط برقرار کرده‌اند، ضمن اینکه پیش‌فرضمان را متاسفانه بر این گذاشتیم که کار تیمی خیلی سخت است در حالی که می‌شود معکوس نگاه کرد چرا که برکت و خیر بیشتری هست. تجربه خوبی داشتیم چرا که همه به هم کمک کردیم و سعی کردیم تجربیات و توانایی‌هایمان را به کل اثر تسری دهیم.

«هیهات» نگاهی نو به عاشورا داشته است

وی ادامه داد: دو اتفاق خوب که افتاده، یکی این است که شیوه‌های کار اپیزود قبلی اینطور بوده که سفارش‌دهنده محتوایی پیشنهاد می‌داده و بزرگواران فیلم خود را می‌ساختند ولی «هیهات» در عین حال که قرار بود با دغدغه‌ها و رنگاههای مختلف وحدت رویه‌اش حفظ شود. مسئله دیگر که موجب افتخارم هست نوع نگاه این پروژه به این است که 4 فیلمساز جوان را انتخاب کردند که رزومه استانداری داشتند و دست اینها را باز گذاشتند و این فیلم نوآوری‌های خوبی در سینمای ایران به خصوص در بخش سینمای مذهبی داشته و نگاهی نو به عاشورا داشته است.

اقباشاوی: به حاتمی‌کیا ارادت دارم اما جهان من به شدت بومی است

مجری برنامه پرسید: «در برخی نقدها نوع شخصیتها و... با سینمای حاتمی‌کیا مقایسه شده است؟ آیا این را قبول دارید؟»

اقباشاوی در پاسخ بیان داشت: اصولاً کسانی که از یک فیلم یا کارگردان شناخت ندارند سعی می‌کنند دم‌دستی‌ترین مسائل را پیدا کنند. به شدت ارادت قلبی به استادم آقای حاتمی‌کیا دارم اما جهان من به شدت از لحاظ بومی، تجربیات فردی و اجتماعی از جهان دراماتیک آقای حاتمی‌کیا جداست به این معنا که از لحاظ محتوایی و کلیات اشتراکات زیاد داریم امّا به لحاظ تجربیات شخصی شبیه هم نیستیم و این حرف را جدی نگرفتم و می‌خواستم داستانم را براساس علقه‌هایی که به فرهنگ عاشورا و قهرمان بزرگ عاشورا حضرت عباس (ع) داشتم امروزی کنم و با توجه به بوم خود ارائه دهم.

هاشم‌زاده به نکات ضعف و قوت دو اپیزود دوم اشاره کرد و اظهار داشت: اصرار بر داشتن لهجه کمی به کار ضربه زده بود، چون بعضی بازیگران لهجه تصنعی داشتند و مقداری حسّ خوبی نداشت. اپیزود دوم هم در جنوب بود ولی هیچ استفاده‌ای از لهجه نشده بود و ضربه‌ای هم به کار نخورده بود و این برای فروش فیلم خیلی مؤثر است که بیننده غیرمحلی هم بتواند با فیلم ارتباط برقرار کند. اپیزود دوم به نظرم روان‌ترین و قوی‌ترین اپیزود از نظر بازی گرفتن بازیگران و حسّ و حال بود، امّا تقابل دو شخصیت سردار و برادرزاده و شعارهایی که برادرزاده می‌دهد از نقاط ضعف این اپیزود است. ضمن اینکه بازی فرخ‌نژاد هم خوب است.

اپیزود چهارم را بهترین اپیزود این اثر می‌دانم

انصاری دیدگاه متفاوتی در این رابطه داشت و گفت: به نظرم اپیزود چهارم بهترین اپیزود است، اشاره‌های ظریفی که به داستان حضرت ابوالفضل (ع) کردند که در روضه‌خوانی مسجد که به زبان عربی است خیلی خوب بود و شبیه‌سازی کردن حماسه حضرت عباس (ع) و این اتفاق و پیوندش با دفاع مقدس و رزمنده‌هایی که این کار را تمام شده نمی‌بینند برایم جالب و شیرین بود.

وی ضمن اشاره به این نکته که اپیزود سوم کمی سینمایی طراحی شده، اضافه کرد: اپیزود سوم باید ریتم تندتری داشته باشد، اما با این حال نوع انتخاب قصه و نزدیک شدن به مردم عراق و مسائل آنها و جنگی که به شیعیان عراق تحمیل شده را خوب می‌توانیم درک کنیم و داستان تربت امام حسین (ع) خیلی جذاب بود اما باز هم اتفاق ریتم، نکته ناراحت‌کننده‌ای برای این بخش از داستان است.

هاشم‌زاده نکته‌ای را درباره هر چهار اپیزود بیان کرد و گفت: در هر چهار اپیزود، خیلی چیزها را به ذهن من ایرانی مذهبی سپرده است و اگر پیش‌فرض‌ها نباشند و در عراق شیعه هم پخش شود خیلی فهم نشود. نقد من بیشتر بر تهیه‌کننده است که اگر دنبال این باشد که فیلم سینمایی بسازد باید علاوه بر هنر، به صنعت هم توجه کند تا مخلطب و فروش داشته باشد. وقتی کار ما بزرگ شود باید برنامه ما هم بزرگ شود، نمی‌شود با پلان فیلم کوتاه سراغ فیلم سینمایی رفت و این ایراد متوجه تهیه‌کننده است.

مجری برنامه سؤال کرد: «اگر تمام اپیزودها توسط یک نفر کارگردانی می‌شد، نتیجه چگونه بود؟»

انصاری پاسخ داد: برخوردمان با عزاداری امام حسین (ع) و حماسه عاشورا هیچ‌گونه برخورد یکسان‌ساز نیست و در کشور خودمان عزاداری‌های مختلفی می‌بینیم، کثرتی که از نقطه وحدت‌آمیز امام حسین (ع) سرچشمه گرفته خیلی زیباست و به نظرم این نحوه برخورد با فیلم درست نیست، و خیلی خوب است که چهارنفر با چهار دیدگاه این فیلم را ساختند و سعی کردند وحدت رویه‌ای که در تأثیر امام حسین (ع) و عاشورا روی انسانها هست حفظ کنند اما مخالفم یک نفر چهار داستان را بسازد. چه بسا این اتفاق موجب شود کارگردانان دیگر هم همینطور حس و حال و روایتشان را از امام حسین (ع) بسازند.

هاشم‌زاده نیز در جواب این سؤال اظهار داشت: خودم را جای تهیه‌کننده می‌گذارم، اگر من بودم ضمن اینکه کار را به چهار کارگردان می‌سپردم یک تدوینگر برای چهار اپیزود انتخاب می‌کردم چون وقتی تدوین یک دست شود ریتم کار ایراد نداشت.

 

اپیزود سوم ایده قشنگی دارد ولی با پایان‌بندی‌اش سوخته است

وی نکته‌ای را نیز درباره اپیزود سوم یادآور شد و گفت: به نظرم این اپیزود جزو ایده‌های قشنگی است که سوخته است، اما نفس شغل مُهرسازی با وجود خط تولید امروز با چنین پایان‌بندی سوخته است و خیلی جای کار داشت که وضعیت این بچه‌ها بهتر نشان داده شود.

او در ادامه به اپیزود چهارم اشاره کرد و اظهار داشت: این اپیزود باز هم ایده قشنگی دارد که خطبه حضرت زینب (س) را بیان کنیم، سعی شده این خطبه را در داستان هم بپرورانیم که چرا یک زن باید بخواند اما صدایی که انتخاب شده نه صدای خاصی هست و نه موقعیت خاصی است و فیلم دائم در تبلت می‌گذرد. ایده خوب بوده اما در اجرا سوخته است.

انصاری نیز نکاتی را درباره اپیزود چهارم بیان کرد و گفت: کاش صحنه‌های جنگ را در ایران می‌گرفتند که دستشان بازتر بود و آن را در کنار صحنه‌های فوق‌العاده‌ای که از عراق گرفتند می‌گذاشتند، اما از داستان اشکالمان حماسی نخواندن خانم ساداتی است و به نظرم طراحی داستان دقیق است و کاش این فیلم یک فیلم نیمه بلند خوب می‌شد اما در بیست دقیقه تمام شد. طرح مسئله خوبی در داستان هست و اینکه داستان در تبلت می‌گذرد جالب است و نوع ارتباط جدیدی که بین زن و شوهرها و آدمها هست خوب در فیلم منعکس می‌شود. نکته بسیار ارزشمند و ویژه، پیوند مردم ایران و عراق است که خیلی خوب در فیلم نشان داده شده است. وظیفه مسئولین است که از این فیلم در این ایّام حمایت کنند.

هاشم‌زاده در جمع‌بندی صحبنهای خود اشاره داشت: در اپیزود چهارم برادر بودن آن دوتا برایم مبهم و عجیب بود، مسئله بعدی این است که باید برای فیلم سینمایی صنعت را جدی بگیریم تا نتیجه خوبی بگیریم.

مسئولین از فیلم‌هایی مثل «هیهات» و «سیانور» حمایت کنند

انصاری نیز در صحبتهای پایانی خود خاطرنشان کرد: حمایت از فیلم‌هایی که با موضوع امام حسین (ع) ساخته می‌شوند این نیست که روز عاشورا و تاسوعا سینماها را باز بگذاریم، طبیعی است که آنروز کسی سینما نمی‌رود و همه کار مهم عزاداری دارند. مسئولین محترم، فیلم قرآنی و دینی، «هیهات» است و فیلمی که به انقلاب اسلامی مربوط است «سیانور» است و از این فیلم‌ها باید حمایت شود و اگر حمایت نمی‌کنید پس چه کاری را دارید در نهاد مسئولتان در حوزه فرهنگ انجام می‌دهید؟ چرا چنین فیلم‌هایی در جشنواره فجر و زمان اکران بی‌صدا هستند؟

برنامه رادیویی سینمامعیار پنجشنبه‌ها ساعت 14:30 از رادیو گفت و‌گو پخش می‌شود، برنامه‌ای با اجرای سید امیر جاوید و تهیه‌کنندگی و سردبیری محمدجواد طالبی که سعی دارد ضمن پرداختن به مسائل اساسی سینمای ایران سطح آگاهی مخاطب از فیلم‌های روی پرده را بالا ببرد.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید