تصویر برگزیده

مرشد محسن میرزاعلی:

پرده‌خوانی و نقالی به مدیران دلسوز نیاز دارند

آرتنا: مرشد میرزاعلی معتقد است كه هیچ نهاد نظارتی بر پرده‌خوانی و نقالی وجود ندارد. هنرمندان این رشته تحت چتر حمایتی هیچ ارگان و نهاد مشخصی نیستند و برای همین است كه بیشترین ضربه‌‎ها را می‌خورند.

مرشد محسن میرزاعلی از كودكی پا به پای نقالی و پرده‌خوانی و منقبت‌خوانی و شاهنامه‌خوانی پدرش پیش آمده و امروز از هنرمندان شناخته شده‌ این هنرهاست. او دغدغه‌‌ حفظ هنر نقالی و پرده‌خوانی را دارد و در عین حال معتقد است تا مدیران دلسوز پا به این عرصه نگذارند نمی‌توان به حیات این هنرها چشم امید داشت.  گفت‌وگوی خبرنگار سایت «صحنه» را با این هنرمند نقال و پرده‌خوان در ادامه می‌خوانید.
 
* در ایام و مناسبت‌های خاص، برنامه‌هایی برای پرده‌خوانان و نقالان تدارك دیده می‌شود. فكر می‌كنید این تعداد برنامه در طول سال می‌تواند نویدبخش حفظ این هنرها در سال‌های آتی باشد؟
 
- به هیچ عنوان! مگر چند مناسبت در طول سال داریم كه بتوان در آن روزها مجالس پرده‌خوانی و نقالی برپا كرد؟ جالب اینجاست كه اتفاقا در مناسبت‌هایی كه باید پرده‌خوانان و نقالان برگزار شود، از اساس خبری از برنامه نیست! نمونه‌اش همین ایام محرم. «گنجینه‌ی اسم سرمدی «حسین» است/ گل بوته ز باغ احمدی «حسین» است». ما نقالان از صدقه‌ سر امام حسین(ع) است كه هنوز سرپا هستیم. اما چرا در طول این ایام محرم هیچ نهاد، ارگان یا سازمانی برنامه‌ای برای پرده‌خوانی و نقالی عاشورا ندارد؟ چرا من و همكارانم به‌خصوص در این روزها باید در خانه بیكار باشیم؟ چندی پیش جشنواره نقالان علوی به همت مركز هنرهای نمایشی حوزه هنری برگزار شد. این جشنواره عالی برگزار شد اما باید نتایج آن را در طی سال هم شاهد باشیم نه این كه در زمانی محدود برگزار شود و بعد هم تمام!
 
* اما بیشتر مسئولان و مدیران تئاتری داعیه‌ حمایت از هنرهای سنتی و آیینی را دارند و حتی خبرهای زیادی از برگزاری این مجالس در خارج از كشور می‌دهند.
 
- معتقدم این مسئولانی كه شما از آن‌ها یاد می‌كنید، به هنر پرده‌خوانی و نقالی، نگاه مقطعی و كوتاه مدت دارند. از طرف دیگر، دید اغلب ایشان به این هنرها، اقتصادی و مالی است. یعنی صرفا می‌خواهند برنامه‌ای برگزار شود و كیفیت و چگونگی اجرا، برایشان اهمیت ندارد؛ برای همین به دنبال افرادی می‌روند كه دستمزدهای نازلی دارند. یك مثال می‌زنم: در همین روزها در تلویزیون شاهد برنامه‌ نقالی بودم كه در یكی از مراكز فرهنگی بنام تهران اجرا می‌شد. آن فرد به اصطلاح نقال، لباس نقالی پوشیده بود و مجلسی را برپا كرده بود كه هیچ شباهتی به نقالی نداشت! فردی مثل من كه عمرش را در این هنر گذاشته خیلی خوب می‌فهمد این نقالی نیست؛ بلكه ادای نقالی را درآوردن است. اصلا این نقال‌های ناشناخته یك شبه از كجا سر در می‌‌آورند و چطور است كه ما كه حرفه‌ای این هنر هستیم، آن‌ها را نمی‌شناسیم؟ می‌دانید چرا این اتفاق می‌افتد؟ چون این‌ها افرادی هستند كه پول كمتری می‌گیرند یا اصلا برای اجرای‌شان پولی نمی‌گیرند! اگر مثلا خود من با این همه تجربه بروم و به مدیر و مسئول این برنامه اعتراض كنم كه چرا از یك فرد نابلد به اسم نقال استفاده كرده‌ای جوابی كه می‌شنوم این است كه اگر شما هم مجانی یا با هزینه كم حاضر به انجام كار هستید این گوی و این میدان! ولی مگر چنین چیزی درست است؟ مگر من هنرمند خرج زندگی و خانواده ندارم كه چنین توقعی از من می‌شود؟
 
* دو مقوله را مطرح كردید كه یك به یك به آن‌ها بپردازیم. اول حضور افرادی كه نادانسته و بدون علم و تجربه، اجرای برنامه می‌كنند و نكته‌ بعد طلب هنر از هنرمند بدون پرداخت دستمزد. اول درباره‌ افراد كارنابلد در این رشته حرف بزنیم. چرا عرصه برای فعالیت این افراد مهیا شده؟
 
- جواب روشن است. چون هیچ نهاد نظارتی بر پرده‌خوانی و نقالی وجود ندارد. هنرمندان این رشته تحت چتر حمایتی هیچ ارگان و نهاد مشخصی نیستند و برای همین است كه بیشترین ضربه‌‎ها را می‌خورند. ما به مدیران دلسوز نیاز داریم. افرادی كه نگاه ویترینی به نقالی و پرده‌خوانی نداشته باشند و به دنبال كسب سود از این هنرها نباشند. اگر مدیران برای این هنرها ارزش قائل شوند دیگر هر كسی به خود اجازه نمی‌هد كه اسم مرشد و پرده‌‍خوان و نقال را بر روی خودش بگذارد.
 
* فكر می‌كنید اگر مراكزی برای تربیت نسل جوان نقال و پرده‌خوان وجود داشته باشد، می‌توان به حذف نگاه آماتوری به این هنر، امید داشت؟
 
- من مدیر خانه نقالان هستم. اولین آموزشگاهی كه از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز گرفت تا به تربیت نقال و پرده‌خوان اهتمام ورزد. در این مركز، به افراد علاقه‌مند حتی به شكل رایگان هم آموزش داده‌ام؛ چون دلسوز این هنرم و می‌خواهم كه حیاتش حفظ شود. اما مشكل در جای دیگری است. وقتی جوان علاقه‌مند و مستعد وارد این هنر شود و این بی‌مهری‌ها و كم‌توجهی را ببیند چه انتظاری می‌توان داشت كه در این رشته باقی بماند؟ چند وقت پیش از پدر من به عنوان هنرمند پیش‌كسوت این هنرها تقدیر شد. خب؟ دیگر چه؟ آیا یك تقدیر و دادن یكی دو هدیه كافی‌ست؟ پس مسئولان كجا هستند؟ چرا كسی به پاس هفتاد سال فعالیت مستمر ایشان هیچ احوالی ازشان نمی‌پرسد؟ حالا به فرض هم كه یك جوان را به بهترین شكل در نقالی آموزش دادیم تا جا برای افراد سودجو نباشد، اما همین جوان وقتی ببیند آینده شغلی ندارد چطور می‌تواند در این هنر ماندگار شود؟
 
* به بحث اقتصاد هنر نقالی و پرده‌خوانی وارد شویم. چرا همیشه این توقع از سوی برخی وجود دارد كه هنر باید رایگان ارائه شود؟
 
- چون فهم، شعور و درك هنر وجود ندارد و چون تاثیرگذاری و كارآمدی هنر از سوی مدیران ما دست كم گرفته می‌شود. هنر می‌تواند نه تنها فرهنگ را ارتقا ببخشد بلكه از بزه‌های اجتماعی هم پیشگیری كند. در گذشته، نقالان و پرده‌خوانان كوچه به كوچه و میدان به میدان می‌رفتند و نقل حكمت و اخلاق می‌گفتند و به مردم درباره كژی‌ها و نادرستی‌ها هشدار می‌دادند. امروز هم مخاطبان دیوانه‌وار این هنر را دوست دارند. من هر جا مجلس نقالی برپا كرده‌ام مردم با شور و اشتیاق در آن جمع شده‌ و با گوش جان آن را شنیده‌اند. هنرمند هم مثل دیگر مردم نیازهای اقتصادی دارد كه تا تامین نباشد و احساس امنیت مالی نكند نمی‌توان از او توقع شور هنری داشت. نمی‌شود هنرمند را در مضیقه نگه داشت و بعد از او انتظار تاثیرگذاری مثبت بر جامعه را كشید. در نتیجه این فكر غلط و نابخردانه‌ای است كه هنر باید رایگان عرضه شود.
 
* و سخن آخر...
 
- من صحبت دوستانه‌ای با مدیران دارم. شما خانواده و فرزند دارید و اگر امروز از هنر نقالی و پرده‌خوانی حمایت نكنید، این فرزندان دیگر در آینده نشانی از آن‌ها نخواهند دید. نگذارید كه هنر نقالی و پرده‌خوانی با مرگ هنرمندان این رشته‌ها به پایان خط برسد. امروز زمان حمایت است تا نسل بعد را از داشتن این هنرها محروم نكنیم.

دیدگاه خود را درباره این خبر بنویسید